༢. པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༢. པུ་བྦ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༣-༨༢༤. པ་ར་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒེ ད་ས་མ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཚ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱཏི ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ་སུ་པི ཙ ཚ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༥. ཡོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཚ་ནྡོ, སོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་ནྟི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ ནི་སྶ་ཡ་ཊྛོ, ན ཝི་ནཱ ཏཾ ཚ་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ, སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘ཚ་ནྡཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ཚ་ནྡཱ་དྷི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. ཏེ་ན ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ, ས་བྦ་མྤི ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏོ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནགྒ་ཧ་ཎ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏ་ཡོ་པི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཏེ་སཾ ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཉྷི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཚ་ནྡོ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ, ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ནཱ་མ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟ་སྶ མུ་ཁྱ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠོ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ…པེ… ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ. སེ་སི་དྡྷི་པཱ་དེ་སཱུཏི ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་སཾ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ད་སྶ་ནཾ. དྭེ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དྷི པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ ཙ, ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ པ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ན ཨི་དྷ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་པི དྭཱི་ཧི ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ ས་མཱ་དྷི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་སི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་ཏྠེ་པི པཱ་ད-ས་དྡེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡེ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༥༧) ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀེ ཙ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ (ཝི་བྷ. ༤༣༡) ཨུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ནི་སྶ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ དྷུ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མེ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ‘‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་སྶ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྡྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀེ་ཙཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. ཨ་ནི་བྦ་ཏྟོཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ, པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱ་ད་མ་དྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་མེ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ.
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡེ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ་ནྡ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོཏི སུ་ཁུ་མཱ་ལ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནེ་ན པཱ་དེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ས་མྦྷུ་ཏ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ ཙེ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཙེ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ཉྙཱ་དྷུ་རཾ པ་ཉྙཱ་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ཝཱི་མཾ་སཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནུ་སྶཱ་ཧ་མ་ནྟ་ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སེ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟེ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚ་ནྡུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཏོ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཚ་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཐཱ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཱུ་ར་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ, ཙི་ནྟ་ན་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར-ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཉྙཱ སེ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༤. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༦. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ. ཏུ་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ལོ༹, མཱ་ནོ, ཨུ་གྒ་ཏོ ན་ལོ༹ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ཏི…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་པ་ལཱཏི ཙཱ་པ་ལྱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ. མུ་རཱཏི ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ, ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨེ པ་མུ་ཊྛཱ ཝི་ན་ཊྛཱ པ་ཊི་ཝི་ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མུ་ཊྛ་ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ’’ཏི. ཨུ་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ. ནེ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱུ་མི་ཡཱ བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་པ་དེ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ནེ་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོ. སུ་ཊྛུ ནི་ཁཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པཱ་ད་སྶ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
༥. ཨུ་ཎྞཱ་བྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༧. པ་ཧཱ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ.
༩. ཨི་དྡྷཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༡༠. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༢. ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཡཱ་པ་ཏྟི. ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཡཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ཎྜ་ན་ཊྛེ་ན ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཊྛེ་ན སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ ད་ཎྜོ་ཏི སུ་ཏྟ་ད་ཎྜོ, ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊོ’’ཏི.
པུ་རེ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏ་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ངྐོ་ཙོ ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ས་ངྐོ་ཙོ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ས་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༧; མ. ནི. ༡.༡༡༠).
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཨཱ་ཀི་རཱི་ཡ་ནྟི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཋ་པཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, བྷཱ་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཡེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ལི་ངྒཱི་ཡ་ཏི ས་ལླ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒཾ, ས་ཎྛཱ་ནཾ. ནི་མཱི་ཡ་ཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ ཡོ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ངྒ་ཎེཏི ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི ར་ཏྟི་ཡཾ. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཚ་ནྡེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.