༧. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཙཱ་པཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་པཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༣. ཚ་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡྷ་ས་མཱ་དྷི. པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱཏི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ཧཱིཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི. ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དནྟི ནི་པྥ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨི་དྡྷཱི’’ཏི ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ, སེ་ས་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ ཨེ་ཝ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨི་དྡྷི ཡ་སྨཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཨུ་པ་རི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མཱ་ཡ པཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ པཱ་ད་ནྟི ཨི་དྡྷི་པཱ་ད’’ནྟི. སེ་སེ་སཱུཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝཱི་རི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་མཾ་སཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མཱ་དྷི ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་སཾ་ཡུ་ཏྟེ. ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ.
༥. ཨི་དྡྷི་པ་དེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༧. ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སནྟི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ. ཀོ པ་ན སོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡོ ཙ མ་གྒེ ཏཱི་ཎི ཙ ཕ་ལཱ་ནཱི’’ཏི.
༦. ས་མ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༨. ས་མ་ཏྟནྟི སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མཾ ཨ་ཏྟ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ས་མ་ཏྟཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༡༠. ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༢. ཨུ་དེ་ན་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨུ་དེ་ན་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑེ་པེ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཨུ་དེ་ན་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟ་མཱ་ཛ་ཉྙ་ཡཱ་ནཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་མ་ར་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཾ ག་མི་ཏཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱཏི ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སི་ཁ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ སཾ་སེ་ཝི་ཏཱ.
ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ས་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎནྟི པ་ར་མཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡི་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཝོ་ཙ.
ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་སུ་ཡྻ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཛ་རཱ་ཡ ན པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན མ་ར་ཎ་སྶ་པི ན པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ཀྭ ས་རོ ཁི་ཏྟོ, ཀྭ་ཙ་ནི པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན་པི ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ས་མ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ པ་ན ན རུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ནི་ཡ་མི་ཏ’’ནྟི.
པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. སོ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཨ་པྤ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཉྙོཏི ཐེ་ར་ཏོ, ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཡོ ཀོ་ཙི པ་རོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ས་བྦ་སོ ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱཏི ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, དུ་ཀྑེ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་དི་པི ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཊྛ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ.
མ་དྡ་ཏཱིཏི ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏེ་ན མ་དྡི་ཏེ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི? ན་ནུ ཨེ་ས ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི? ས་ཙྩཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ད་ཡ་མ་དྡ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ’’ནྟི ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན བ་ལ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཐེ་རོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ གུ་ཎ་མཱ་ར་ཎེ་ན མཱ་རེ་ཏི, ཝི་རཱ་ག་ཝི་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་པཱ་པ་ཏྟཱ པཱ་པི་མཱ. ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ཎྷོ. ཝི་རཱ་གཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནྟ་ཀོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ན མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ན་མུ་ཙི. ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ར་པཱ་སེ་ན པ་མ་ཏྟེ བ་ནྡྷ་ཏི, པ་མ་ཏྟཱ ཝཱ བ་ནྡྷཱུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ. ས་ཏྟ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི, ན པ་ན པ་ལླ་ངྐ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་དི ཝི་ཡ ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཊྛ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ནཱ་མ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ས་ཏྟ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཧི པ་ར་ཏོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཀྐ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་མ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་དོ་མ་ན་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི, ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ དཱ་ནི ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་མི་སྶ་ཏི, མ་མ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛྫཱཏི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
མ་གྒ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན བྱ་ཏྟཱ. ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱཏི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ར་དཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ, སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ སུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ, ཏཱི་ཎི ཝཱ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཏི་པི་ཊ་ཀཾ, ཏི་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཡཾ ཏཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སོ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ. དྷ་མྨནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ. དྷཱ་རེ་ནྟཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ན་སྶ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་པྤ་གུ་ཎ་སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན དྷཱ་རེ་ནྟི ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ནྟི. ཨི་ཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་དྷ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ, ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པ་ཊི་པ་དནྟི ཏ་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ, ཚ་བྦི་དྷཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཝཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ, ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཏཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨཾ. ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱཏི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་སཱི་ལཱ. ཨ་ནུ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཱ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྶ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝཱ་དཾ. ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ནེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྶ ཝཱ་དོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ.
ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟི, པཱ་ལི༹ཾ ས་མྨཱ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ས་ངྐཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ས་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ པ་ར་ཝཱ་དཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཝཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨཾ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར) ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱ’’ཏི.
སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ. ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ས་མི་དྡྷནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན. ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་ཝུ་ཌྜྷི་མུ་པ་ག་ཏཾ. ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཧི སཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཏི་ཊྛ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པུ་ཐུ པུ་ཐུ་ལཾ བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ, པུ་ཐུ་ཏྟཾ བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ’’ནྟི. སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཾ.
ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏོ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ཧི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ན ཝ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྦྷཱ་རོ ས་མྦྷ་ཏོ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཡ་ཏོ ཨི་མེ ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ས་ཏིཾ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཝི་ས་ཡེ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ར་སྶ ཝ་ཧ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ པ་རི་ས་མཱ་པི་ཏཾ, པ་ར་ཧི་ཏཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ པ་རི་ས་མཱ་པི་ཏཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ, ཏཾ དཱ་ནི མཱ་ས་ཏྟ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛཱིཏི ཨཱ་ཡུ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛི, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཋཱ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ…པེ… ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སཱ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ, ན ཡཱ ཀཱ་ཙི. ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་མ་ཧཱ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཏ་དཱ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་མྤ་ནེ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཏ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ནི་སྶ་དྡཱ ཧོ་ཏི ནི་རཱ་ཀུ་ལཱ…པེ… མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏི, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི པ་ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝེ་དྷ་ནེ་ན. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ བྷིཾ་སེ་ཏཱི་ཏི བྷིཾ་ས་ནོ, སོ ཨེ་ཝ བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ’’ཏི. དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོཏི དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ས་དྡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ཙི བྷེ་རཱི དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དེ་ཝོཏི མེ་གྷོ. ཏ་སྶ ཧི ཏ་དཱ ཨ་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝ་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏེ ས་དྡེ ནི་ཙྪ་ར་ནྟེ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ས་མ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫཱི’’ཏི.
པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཏ་ར་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཧི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏོ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ, དཱ་ནི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏུ་ལཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་ལི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན པ་རི་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཏུ་ལཾ ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཏུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཨཱ་རུ་པྤ་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་ཏུ་ལནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ཏུ་ལ་ནྟི. ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཏཱི་སུ་པི ཀ་མྨེ་སུ ཡཾ ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧཱི་ནཾ, ཏཾ ཏུ་ལཾ. བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཡཾ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཏཾ ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནྟི དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱི་སུ བྷཱ་གེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏུ་ལཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷ་ཝ^ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི ས་ས་ནྟཱ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ར་ཏོ. ས་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟ་དཱ་ཡི་ཀ་མྨཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མྦྷ་ཝཾ, ན ཙ ཏཾ ཀཱ་མཱ་དི^ བྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ནྟི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་སྶ་ཛཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཛི. ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨ་བྷི་ནྡཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་བྷེ་ད་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ཀ་མྨོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་རེ་ནྟོཏི ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ. ཏུ་ལེ་ནྟོ ཏཱི་རེ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་པ་ན་ཏྠ་ཉྩཱཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཙཱ་པཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༢. པུ་བྦ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༣-༨༢༤. པ་ར་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒེ ད་ས་མ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཚ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱཏི ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ་སུ་པི ཙ ཚ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༥. ཡོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཚ་ནྡོ, སོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་ནྟི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ ནི་སྶ་ཡ་ཊྛོ, ན ཝི་ནཱ ཏཾ ཚ་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ, སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘ཚ་ནྡཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ཚ་ནྡཱ་དྷི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. ཏེ་ན ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ, ས་བྦ་མྤི ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏོ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནགྒ་ཧ་ཎ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏ་ཡོ་པི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཏེ་སཾ ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཉྷི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཚ་ནྡོ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ, ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ནཱ་མ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟ་སྶ མུ་ཁྱ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠོ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ…པེ… ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ. སེ་སི་དྡྷི་པཱ་དེ་སཱུཏི ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་སཾ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ད་སྶ་ནཾ. དྭེ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དྷི པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ ཙ, ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ པ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ན ཨི་དྷ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་པི དྭཱི་ཧི ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ ས་མཱ་དྷི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་སི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་ཏྠེ་པི པཱ་ད-ས་དྡེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡེ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༥༧) ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀེ ཙ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ (ཝི་བྷ. ༤༣༡) ཨུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ནི་སྶ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ དྷུ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མེ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ‘‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་སྶ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྡྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀེ་ཙཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. ཨ་ནི་བྦ་ཏྟོཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ, པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱ་ད་མ་དྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་མེ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ.
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡེ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ་ནྡ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོཏི སུ་ཁུ་མཱ་ལ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ནེ་ན པཱ་དེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ས་མྦྷུ་ཏ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ ཙེ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཙེ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ཉྙཱ་དྷུ་རཾ པ་ཉྙཱ་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ཝཱི་མཾ་སཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནུ་སྶཱ་ཧ་མ་ནྟ་ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སེ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟེ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚ་ནྡུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཏོ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཚ་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཐཱ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཱུ་ར་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ, ཙི་ནྟ་ན་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར-ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཉྙཱ སེ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༤. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༦. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ. ཏུ་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ལོ༹, མཱ་ནོ, ཨུ་གྒ་ཏོ ན་ལོ༹ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ཏི…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་པ་ལཱཏི ཙཱ་པ་ལྱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ. མུ་རཱཏི ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ, ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨེ པ་མུ་ཊྛཱ ཝི་ན་ཊྛཱ པ་ཊི་ཝི་ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མུ་ཊྛ་ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ’’ཏི. ཨུ་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ. ནེ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱུ་མི་ཡཱ བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ་པ་དེ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ནེ་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོ. སུ་ཊྛུ ནི་ཁཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པཱ་ད་སྶ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
༥. ཨུ་ཎྞཱ་བྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༧. པ་ཧཱ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ.
༩. ཨི་དྡྷཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༡༠. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༢. ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཡཱ་པ་ཏྟི. ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཡཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ཎྜ་ན་ཊྛེ་ན ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཊྛེ་ན སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ ད་ཎྜོ་ཏི སུ་ཏྟ་ད་ཎྜོ, ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊོ’’ཏི.
པུ་རེ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏ་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ངྐོ་ཙོ ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ས་ངྐོ་ཙོ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ས་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༧; མ. ནི. ༡.༡༡༠).
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཨཱ་ཀི་རཱི་ཡ་ནྟི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཋ་པཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, བྷཱ་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཡེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ལི་ངྒཱི་ཡ་ཏི ས་ལླ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒཾ, ས་ཎྛཱ་ནཾ. ནི་མཱི་ཡ་ཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ ཡོ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ངྒ་ཎེཏི ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི ར་ཏྟི་ཡཾ. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཚ་ནྡེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཝ་གྒོ
༢. ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༤. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཀྑེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡེ་ན. མ་ནོ་མ་ཡོ པ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཨོ་མཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་མཱ་ཏི. ཨ་ཝ-པུ་བྦོ ཧི མཱ-ས་དྡོ ས་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཧོ་ཏི ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པ་དནྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་དཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ ས་མོ་ད་ཧ་ནཾ ཨཱ་རོ་པ་ནཾ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ པེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཋ་པ་ནཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀཱ་ཡོ ད་ནྡྷ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀོ ལ་ཧུ་པ་ཝ་ཏྟི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་ཐཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ནྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་སྶ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་ནྡྷ་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་གེ་ཝ སུ་ཁ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ད་ནྡྷཾ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ལ་ཧུ་ཀཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ བཱ་ཧཱ་ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱུ་པ་མཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝི་ལོ་མ་ཏཱ སི་ཡཱ, ནཱ་པི དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི.
༣-༡༠. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༥-༨༤༢. ‘‘དྭི་ནྣཾ ཕ་ལཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭེ ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.