ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཊཱི་ཀཱ
༡. མ་གྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༢. པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི པུ་བྦེ་ཙ་རཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི དྷ་མྨེ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ. ཡཾ པ་ན མོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ ཙ་ར་ཏི, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཝི་དྷཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་དེ་ཏནྟི ཡཾ ཨེ་ཏཾ པཱ་པཱ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་ཏོ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ, པཱ་པཱ་ནུ་ཏྲཱ་ས་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་ཉྩ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ, ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཨ་ནྭཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ས་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྭཱི་ཧེ་ཝཱ་ཏི ཙ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ.
ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱཏི པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱ. བྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཨུ་ཏྟ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤེ. ཝི་ད་ཏི, ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ཛྫཱ. ཝི་དྡ་སཱུཏི ཙ ས་པྤ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་དྡ་སུ་ནོ་ཏི ཝི་དུ་ནོ’’ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དི་ཊྛི, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ ཝི་ཛྫཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་བྦཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི ཀི་ཙྩ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི ཏཱ་སཾ ཏ་ཏྠ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཊྛ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ མ་གྒེ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེཏི པ་ཋ་མ་ཛྷཱ་ན་ཝ་ནྟེ.
ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་དཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝི་ར་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ, ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ མ་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཀཱ་ལེ. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་ཏི་ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནི པུ་གྒ་ལེ་ན མ་གྒ་ས་མ་ཡེ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཀ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཧི ཝི་ར་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི. ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ར་མ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ.
ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པཱུ་ར་ཏཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཀི་ཙྩཾ པཱུ་ར་ཏི ནཱ་མ ཏེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་ཀེ་ཧི ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༩༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཝི་ར་ཏི པ་ན ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཚ་ཨ་ངྒི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་མ་གྒོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཱ ད་ས, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཙ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཱ ད་ས, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. མི་སྶ་ཀོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ་པི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ.
ཡ་སྨཱ ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་པི ཨི་དྷ ཙ ཐེ་རེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ་པི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཝ ས་ཝི་སེ་སཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་ཝ་ཀ…པེ… ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨི་དྷ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ས་ཀ་ལ་ནྟི. ན ཧི ཨ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ས་ཀ་ལ་མྤི …པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ནཱ་ཉྙཱ་སི ཉཱ་ཎ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ་པི ས་པྤ་དེ་སི་ཀ་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་དེ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ས་ཀ་ལ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི-ས་དྡོ ཝ་ལ༹་ཝཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ར་ཐེ་ནཱ’’ཏི. ཡོ་དྷ་ར་ཐོཏི ཡོ་དྷེ་ཧི ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏ་བྦ་ར་ཐོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ར་ཐོ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་རོ་ཧི་ཏ་བྦ་ར་ཐོ. གྷ་ན་དུ་ཀུ་ལེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ་ན སེ་ཏ་དུ་ཀུ་ལེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་དྡོ. ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹་སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ སེ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.
ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋི་ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ན་ག་ར་ཏོ ན པ་ཀྐ་ནྟཱཏི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི ན ག་ཏཱ. མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, སུ་ཝ་ཏྠི་ཝ་ཙ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཐུ་ཏི་མཱ་ག་དྷ་ཝ་ནྡི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ཀ་པ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ཏོ.
ཝ་ཎྞ་གཱི་ཏནྟི ཐུ་ཏི་གཱི་ཏཾ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ནྟི ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ. ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཛི་ན་ན་ཏོ. རཱ་གཾ ཝི་ན་ཡ་མཱ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་བྦ་མྤི རཱ་གཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི. ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ཡ་མྤི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
དྷུ་རནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་གེ ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨཱི་སཱཏི ཡུ་ག་ས་ནྡྷཱ་རི་ཀཱ དཱ་རུ་ཡུ་ག་ལཱ༹. ཡ་ཐཱ ཝཱ བཱ་ཧི་རཾ ཡུ་གཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བ་ལེ་ན ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་གེ ཐི་རཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཧི་རིགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མི་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. ཀ་ཏ་རཾ པ་ན ཏཾ མ་ནོ, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶ ཡོ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཡོ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ པ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ (དྷ. ས. ༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟནྟི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་བ་དྡྷེ. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རོ་ཏི. པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་སཱ་ར་ཐཱི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཐ་སྶ…པེ… སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་གྒི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷུ་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི ཡོ་གྒེ. ཡོ་ཛེ་ཏི ཡོ་གྒེ ས་མ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཀྑཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ཏི སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ. ར་ཐཾ པེ་སེ་ཏི ཡོ་གྒ་ཙོ་ད་ནེ་ན. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནེ ཀ་རོ་ཏི ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ནེ་ན ས་ནྣི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཀྑཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ, ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ. ས་མ་ནྭེ་ས་ཏཱིཏི ག་ཝེ་ས་ཏི.
ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ས་མྤཱ་པ་ནེ ར་ཐོ ཝི་ཡཱ་ཏི ར་ཐོ. པ་རི་ཀ་རོ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཝི་བྷཱུ་ས་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རོ’’ཏི, སཱི་ལ་བྷཱུ་ས་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ དྷི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི, དྷུ་ར་ཉྩ ཏཾ ས་མཱ་དྷི ཙཱ་ཏི དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི་ས་དྡཱ་ནཾ བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཡོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྪཱཏི ཨི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཎནྟི པ་རི་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཙྪ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མེ་ཏྟཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. དྭེ་པི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐེཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ར་ཐེ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐོ ཙ མ་གྒ་ར་ཐོ ཙཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ར་ཐེ ཋི་ཏོ’’ཏི. ས་ནྣ་དྡྷ་ཙ་མྨོཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཙ་མྨཾ. ན ནཾ ཏེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ ན ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. དྷ་མྨ་བྷེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ན བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ར་ཐ་སྶ ས་མྨཱ ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ བྷ་ངྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སེ་ཊྛ་ཡཱ་ནཾ, ན་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ས་དི་སཾ. དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་རཱ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ལོ་ཀ་མྷཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཛ་ཡཾ ཛ་ཡ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛི་ན་ནྟཱ ཛི་ན་ནྟཱ’’ཏི.
ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥-༦. ནི་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན – ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ག་ཧི་ཏེ ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་དི་པི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝི་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མྤི. ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི.
ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. རཱ་ག་ཝི་ན་ཡཱདི་པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ་པི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ་པི. ཡ་སྨཱ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པི ནི་ཝི་ཊྛ་བུ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ རཱ་གཱ་དི་ཀེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ནེ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝ་ཉྩ ས་བྦ་སོ ཁེ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི ནཱ་མ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་པི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་གྒ་ཧ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི་པི ས་ཝ་ན་ཉཱ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ས་ཝ་ན་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པནྟི ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ་སུ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ, ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ག་མོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ.
ཨ་སྶཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ, ཡོ་གི་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་བྦ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན་ནུ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཝ, ན ཙ སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་ཏི? ཏཾ ན, ཀེ་ཝ་ལེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ-ས་དྡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཉཱ་ཎཾ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མཱ་ཧ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ. ཨུ་གྒ་ཧཱ་དཱི་ཧི ས་ཙྩ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ.
དུ་དྡ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཡནྟི པུ་རི་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ. པ་ཡོ་གོཏི ཀི་རི་ཡཱ, ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝཱ. ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་ར་ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ད་སྶེ་ཏི ‘‘བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་ཐཱ པུ་རི་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀཱ་མཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶཱཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཀཱ་མཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ. པ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ, ཀཱ་མ་སྶ པ་ད་ནྟི ཀཱ་མ་པ་དཾ, ཀཱ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ གྷཱ་ཏོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ཏཾ ཀཱ་མ་པ་ད་གྷཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ཝཱུ་པ་ས་མ’’ནྟི. ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ནི་ཀྑ་མོ, སོ ཨེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ.
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་དཱ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀཱ་མ…པེ… ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ. ནཱ་ན་ཏྟཱཏི ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ. པ་དནྟི ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ངྐ་པྤོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝི་ཡ ཨེ་ཀོ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྦ་སོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་པྤ་ས་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཏྟཱ་ཡ ཧི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ སོ པ་ད་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨི་མ་སྶ པུ་བྦེ ཀི་ལེ་སཱ ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ་པི པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་ཙྪ་ནྡནྟི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ. ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཚ་ནྡ་ཏཱ་ཡ དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཚ་ནྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝཱི་རི་ཡཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༢༦) ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་དྷཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ.
ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན. ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཨ་ཡནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝི་སེ་སོ. ཨ་སྶཱཏི མ་གྒ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐནྟི ཡ་དི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་བྷ་ཝ་གྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་དི་ས་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ ཨ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི་པི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏི ཨཱ་རུ་པྤེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ས་མྨ་སི་ཏ་ཁ་ནྡྷེ ཝ་ད་ནྟི. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏི པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ བྷེ་དེ. ཡ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་དེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ་པི ཨ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པཱ་ད་ཀཱ་པི མ་གྒཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཙ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཝཱ་དེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ས་མྨ་སི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡ་མཾ མ་གྒ་སྶ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝཱ་དེ པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཝཱ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ.
ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སཱུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. སཱུ་ཀནྟི སཱ་ལི་ཡ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ལ་མཱ་ཧ. སོ ཧི ནི་ཀ་ནྟ་ཀ་ས་དི་སོ པ་ཊི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷེ་དཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ – ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཨི་སྶ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྲ་ཧྨཱ ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཀ་པྤ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཝཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཋ་པ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒེ ཨེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཏ་ཉྷི ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ མ་གྒེ སི་དྡྷེ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཚ་ཝི་བྷེ་ད་ས་དི་སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷེ་དོ, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སཱུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ན་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་དི་ཡཱ ཚ་ནྣ་ངྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ན ན་གྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཊི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ. ཝི་ནེ་ཏ་བྦོཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ. ཏནྟི དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི ཛ་ན་ཏཱ་ཡ. ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀ་ཏོ ཨ་པེ་ཏི. སཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ.
པ་དེ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན. ས་ཧ པ་དེ་སེ་ནཱ་ཏི ས་པ་དེ་སོ. སྭཱ་ཡཾ ས་པ་དེ་སོ ཡ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་དེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་དེ་སཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི. ‘‘ས་མྨ་ས་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་དྷ ས་མྨ་ས་ནཾ ནཱ་མ, ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཏོ་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན. པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ.
ནི་པྤ་དེ་སཱ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནེ་ཝ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་དེ་སོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ. སཱ སཱ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧི ཏ་ཐཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ཏཱ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏཱ་ཏི? བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་ད་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཝི་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཙ ཏཱ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ – ‘‘ཡེ་ན སྭཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མ་ཝོ་ཙ.
ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཝཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ-ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན-ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར-མུ་སཱ་ཝཱ་ད-པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ-ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ-བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩཱ དྷུ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཝ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ དེ་ཝ་པཱུ་ཛ་ཏྠཾ, ས་བྦ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཝཱ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཾ རོ་པེ་ནྟི. ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན-མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར-མུ་སཱ་ཝཱ་ད-པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ-ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙུ་ར་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏི ནེ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཚ་ནྡ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་ས་ཧི་ཏོ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཚ་ནྡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟོ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པ་རི ཏི་སྶོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཧེ་ཊྛཱ ཏི་སྶོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ ཚ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ད་ནཱ.
ཏི་ཎྞནྟི ཚ་ནྡ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཉྙཱ་ནཾ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མེཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏེ. ཏི་ཎྞ་ཉྷི ཏེ་སཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཚ་ནྡ་མ་ཏྟ་སྶཱཏི ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཚ་ནྡ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱུ་པ་ས་མེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཚ་ནྡ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཧི ས་བྦཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏི་ཎྞ་མྤི ཝཱུ་པ་ས་མེཏི ཚ་ནྡ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཧི ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཚ་ནྡ་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་གྒ་མ་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་མེ་ཏི ཕ་ལེ་ན མི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙཱ་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཋཱ་ན-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ’’ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཋཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, པ་ཙྪཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཋ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝཱུ་པ་ས་མོ. ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝཱུ་པ་ས་མོ ནཱ་མ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ་པི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པ་ཙྪི་མེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ས་རཱུ་པ་ཏོ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ་ནྡ་ཝཱུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༧. སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣-༡༧. ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི སི་ཀྑཱ་ནཾ སི་ཀྑ་ནཾ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི་པི ཝཱ སེ་ཀྑོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༣.༨༦). ཏཱི་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ. སཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ན ནི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མི་ཙྪ་ཏྟ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡-༣༠. མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ས་མྨཱ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི-ས་དྡོ ཨ་ན་ཏྠ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཉཱ་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཡོ. སོ ཨེ་ཝ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ཏོ དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨ’’ནྟི. ཉཱ་ཎ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ’’ཏི. མི་ཙྪཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎོཏི ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ མི་ཙྪཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎོ. གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དི་པཱུ་ར་ཎཾ མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. པུ་གྒ་ལོ པུ་ཙྪི་ཏོཏི ནི་ག་མི་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལོ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་ཐཱ་པི པུ་གྒ་ལ་སཱི་སེ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ ཝི་བྷ་ཏྟོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་ན པུ་གྒ་ལོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ས་པྤུ་རི་སཱ ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་པྤུ་རི་ས་ཏ་རོ. སུ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡོཏི སུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ན ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སཱ, པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཀ་སྶ ས-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ས་པ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི. པ་རི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, པ་རི་ཝཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ས་པ་རི་ཝཱ་ར’’ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ ནི་པྥཱ་ད་ནེ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ ཙ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
མི་ཙྪ་ཏྟ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡-༤༠. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ན ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ་མྷི་པི ཕ་ལེ་པི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་ཝ་སེ་ན. སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་སྶ པ་ར་ཏཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ པཱ་རེ་ཏི ག་མེ་ཏཱི་ཏི པཱ་རཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ པཱ་ར་ནྟི ཨ་པཱ་རཾ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་པཱ་རཱ་པཱ་ར་ནྟི ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. པཱ་ར་ངྒ་ཏཱཏི ཨ་སེ་ཀྑེ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཡེ་པི ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི སེ་ཀྑེ. ཡེ་པི ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ. པཱ་ར་གཱ་མི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཏ-ས་དྡོ ཏི་ཀཱ་ལ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཱི་རནྟི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཎྷ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ’’ནྟི. ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཀྐ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ’’ནྟི. ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར-ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མཱ་ར-མ་ཙྩུ་མཱ་རཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཊྚཾ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཀ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་ནྟི ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་མ་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་རི་ཡཱ, ས་མ་ཎཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྲ་ཧྨ་ཉྙེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན. རཱ་ག་ཀྑ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ས་དྡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ’’ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི.
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡-༤༨. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣེ་ན སཾ་སཱ་ར་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱཏི ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཏྭཱ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ – ‘‘གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་སི་དྡྷི ཉཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཧི་མ་ས་ནྟི སཱུ་རི་ཡཾ ཨུ་གྒ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་སཾ ཕ་ལཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨི་དྷ ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. སེ་སེ་ཧཱིཏི རཱ་ག-ཝི་རཱ་ག-སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན-ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ-ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ- ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ-ཝི་ཛྫཱ-ཝི་མུ་ཏྟི-ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ-ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན-ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་དེ་ཧི.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སཱུ་རི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩-༦༢. ཡ་ཐཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི ས་དི་སཱུ་པ་མཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཝི་དྷཱུ་པ་ནཱི་ཡ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏ་ར་ཚ་ནྡ་ཏོ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་ད་སྶཱཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ས་མྤ་དཱ་ས་དྡཱ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ‘‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན.
སཱུ་རི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣-༡༣༨. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཀ་སྨཱ པུ་ན ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་པྤ་མཱ་ད་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༩. ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་དོ ནཱ་མ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་མཱ་དོ. ཨེ་སཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་དོ. ལོ་ཀི་ཡོ་ཝ. ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཨ་ཡནྟི ཨེ་སཱཏི ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་སནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ཛ་ངྒ་ལཱ་ནནྟི ཛ་ངྒ་ལ་ཝཱ་སཱི་ནཾ. ཛ་ངྒ་ལ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དཱུ་ར་དེ་ས་ཝཱ་ཙཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་ཝཱ་སཱི་ན’’ནྟི. པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ས་པཱ་ད་ཀ་པཱ་ཎཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྑེ་པ’’ནྟི, ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༡༠. ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡-༡༤༨. ཝ་སྶི་ཀཱ་ཡ པུ་པྥཾ ཝ་སྶི་ཀཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་མ་ལ་ཀི་ཡཱ ཕ་ལཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཏ་ལ་སྨིནྟི ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ. ‘‘ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙཱི’’ཏི པ་དེ་ཧི ཨི་ཏ་རཱ་ནི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཀ་ཏོ. ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ན’’ནྟི པ་དཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. བ་ལ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༩. ཀ་མྨཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ. ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན’’ནྟི.
༢. བཱི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༠. པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མོ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝཱཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དི ཨེ་ཝ. ས་མྤ་ནྣནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མཱུ་ལ་ཝ་ནྟཾ. ནཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ནཱི་ལ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༣. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ནྟི. ཏཾ པ་ན ནཱ་གཱ་ནཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི. ས་མྦྷེ་ཛྫ་མུ་ཁ་དྭཱ་རནྟི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ་ན ས་མྦྷེ་ད་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ. ནཱ་གཱ ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ་ཏི ཨེ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏེ་སཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ.
༥. ཀུ་མྦྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. ན པ་ཏི་ཨཱ་ཝ་མ་ཏཱིཏི ཙ ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཝ་མ་ནོ གྷ་ཊོ, ན ཏཾ པུ་ན མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
༧. ཨཱ་ཀཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༨-༩-༡༠. པ་ཋ་མ་མེ་གྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༦-༡༥༨. པཾ་སུ་ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི བྷཱུ་མི་རེ་ཎུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ལཾ. ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ་པ་མེཏི ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ་པ་མ་པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཙཱ་པི.
༡༡-༡༢. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༩-༡༦༠. ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཨཱ་དི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ.
བ་ལ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨེ་ས་ནཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཨེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༡. ཀཱ་མཱ་ནནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ནཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་པི ཧི ཀཱ་མི་ཏ་ནྟི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་རཱ་གེ་ཧི ཨེ་ས་ནཱི་ཡོ. བྷ་ཝཱ་ནནྟི ཏི་ཎྞཾ ག་ཏཱི་ནཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༢-༡༡. ཝི་དྷཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢-༡༧༡. སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དྷཱི་ཡ་ནྟི ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, མཱ་ན་ཊྛ་པ་ནཱ ཝཱ. ནཱི་ཧ་ན་ནྟཱིཏི ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟི.
ཨེ་ས་ནཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨོ་གྷ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨོ་གྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢-༡༧༣. ཝ་ཊྚེ ཨོ་ཧ་ན་ནྟི ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་གྷཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷོ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཡོ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན ཡོ་གོ.
༣-༤. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤-༡༧༥. ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ན་ཏོ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. གྷ་ཊ་ན་པ་བ་ནྡྷ་ན་ཀི་ལེ་སོཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཕ་ལ་སྶ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེ་ན དུ་ཀྑ་པྤ་བ་ནྡྷ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ གྷ་ཊ་ན་སྶ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀ་དི་ཊྛི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་གཱ་ཧོ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༡༠. ཨ་ནུ་ས་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦-༡༨༡. ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཐཱ་མ་ག་ཏནྟི ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀཱ་མ་རཱ་གོ་ཝཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ. སོ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ. སེ་སེ་སུ་པཱིཏི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་སུ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ཙྪི་ཡོ གོ་དུ་ཧ་ཀོ’’ཏི. སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་གོ, ཏ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨོ་གྷ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་གྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་བྦ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡.ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༢. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བོ་དྷཾ, དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི. ཨ་ངྒཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ. ཡཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ལཱི་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (སཾ. ནི. ༡.༡) –
‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ’’ཏི –
ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ. ས་ཏྟ་ཧི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏེ་ཧི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐ་མི་དཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན བོ་དྷི་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཨ་ངྒ་ས་དྡོ’’ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི, བོ་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་མྨཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་ཧི ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་བོ་དྷི་ས་དྡེ་ཧི ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ལཱི་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན-ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག-ཨུ་ཙྪེ་དཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ-ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་དྷཱ་ན-དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག-ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནཾ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི-ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་དྷཱ་ན-དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ས་ཏི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ.
སཾ-ས་དྡོ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ. པུ་ན་དེ་ཝ སུ་ནྡ་རོ ཙ ཨ་ཏྠོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཏྠོ སུ་ནྡ་རོ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི ས་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྪ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཋི་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀ་མྨ་ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ས་ཉྙི་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ པ་ཙྩ་ཡོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ. སུ་བྷ་མྤཱིཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སུ་བྷ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི. སུ་བྷ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ སུ་བྷ་སྶ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤཱིཏི སུ་བྷཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨིནྟི ཡ་ཐཱ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྷཱུ་ཏེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་པཱ་ལི༹ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
པ་ཊི་གྷོ་པི པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཾ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་གྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་ར་ཏཱིཏི པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་མ་ཎཾ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་བྷཱ་ཝོ. པ་ནྟེ་སཱུཏི དཱུ་རེ་སུ, ཝི་ཝི་ཏྟེ་སུ ཝཱ. ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སཱུཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ར་ཏི ར་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཨ་ར་ཏི་ཏཱཏི ཨ་ར་མ་ཎཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱིཏི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ཎཱཏི ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ཎཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ་ཀཱ་རོ. པ་རི་ཏ་སྶི་ཏཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ, ན ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ. ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡནྟི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ལ་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏ་ནྡཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ལ་སི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏི་སཱི་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྐོ་ཙཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༥༧). ཏ་ནྡཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ལ་སི་ཡཾ. ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱཏི ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཏ་ནྡི་མ་ན་ཀ་ཏཱཏི ཏ་ནྡི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་ལ་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ལ་སྱཾ. ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡ་ནཱ. ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝི་ན་མ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་རཱུ་པ་ཏོ ན་མ་ནཱ. ཛ་མྦྷ་ནཱཏི ཕ་ནྡ་ནཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་མྦྷ་ནཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཱ. ཨཱ་ན་མ་ནཱཏི པུ་ར་ཏོ ན་མ་ནཱ. ཝི་ན་མ་ནཱཏི པ་ཙྪ་ཏོ ན་མ་ནཱ. ས་ནྣ་མ་ནཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ན་མ་ནཱ. པ་ཎ་མ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་པེ་ས་ཀཱ་རོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ ཋ་པ་ནཱ. བྱཱ་དྷི་ཡ་ཀནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་བྱཱ་དྷི་ཏཱ. ཨི་ཏི ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཕ་ནྡ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༥༨).
བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི བྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧུ་པྤ་ཏྟི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་སྶཱཏི བྷུ་ཏྟ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཏྟ་མུ་ཙྪཱཏི བྷ་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙཾ. ཨ་ཏི་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི མུ་ཙྪཱ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོཏི བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི བྷ་ཏྟ་ད་ར་ཐོ. ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ བྷུ་ཏྟ་ཝ་ཏོ ཧི པ་རི་ལཱ༹་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡོ ཁི་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླནྟི བྷུ་ཏྟ་བྷ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ.
ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྐོ་ཙ་པྤ་ཏྟི. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. གི་ལཱ་ནོཏི ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ’’ཏི. ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱཏི ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ལཱི་ནནྟི ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ངྐོ་ཙ་པྤ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སཱ. ཐི་ནནྟི ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ནཾ. ཐི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཐི་ཡ་ནཱ. ཐི་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི ཐི་ཡི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ ཨ་ས་ནྣི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏནྟི སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཀྑེ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མེ་ཝ.
ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ‘‘བུ་དྡྷེ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ངྑཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཡ་སྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ངྑཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཏི་ཊྛ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ་པི ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ཊི་གྷ་མྤི པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྱཱ་པཱ་དོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་མྤི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. སེ་སཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙཱ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ས་ཏི ནཱ་མ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཀཱ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཕ་ལ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་ཝ་ཛྫཱཏི གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱཏི ཨ་གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ. ཧཱི་ནཱ ལཱ་མ་ཀཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ སེ་ཊྛཱ. ཀ་ཎྷཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཨ་སུ་དྡྷཱ. སུ་ཀྐཱ ཨོ་དཱ་ཏཱ སུ་དྡྷཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ག-ས་དྡོ པ་ཋ་མེ ཝི་ཀ་པྤེ ས་དི་ས་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠོ, དུ་ཏི་ཡེ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠོ, ཏ་ཏི་ཡེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཾ དྷི་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི. ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ན་ས་མ་ཏྠཾ པ་ཊུ་པ་ཊུ་ཏ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི.
ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནཱི་ཡཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ་ཏི པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱི་ཏི་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ‘‘པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. ད་ར་ཐ་པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ད་ར་ཐོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, སོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་ར་ཐ་པ་སྶ་དྡྷི, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ་པི པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ས་མ་ཐོ་ཝ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་མྤི. ཝི་ཝི་དྷཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྱ་གྒོ, ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ར་སོ བྷ་ནྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་བྱ་གྒོ, ས་མཱ་དྷི, སོ ཨེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, ཡོ ཙ པུ་བྦེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, དུ་ཝི་དྷོ་པི སོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་སཱཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.