༤. སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡-༥. སུ་དྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠༡-༥༠༥. ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ད་སྶ་ནེ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁ་ནེ ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. སེ་སཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀནྟི སེ་སཾ བྷཱུ་མི་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ.

༦. པ་ཋ་མ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠༦. ཀཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཡ་མ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀ’’ནྟི. ས་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སོ སུ་ཁཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པ་ནྟི. སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏཾ, མ་དྷུ་རཾ. ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ཝེ་དི་ཡ་ནཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཝི་སི་ཊྛོཏི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ས་དི་སོ. ཀཱ་ཡི་ཀནྟི པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ. ཙེ་ཏ་སི་ཀནྟི ཙེ་ཏོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད…པེ… ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༩. ཀ་ཊྛོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠༩. དྭི་ནྣཾ ཨ་ར་ཎཱི་ནནྟི ཨ་དྷ་རུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི་ནཾ. ཀི་ཉྩི དྭ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏ་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ས་མོ་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཧི ཏེ་ཛོ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ས་ཏི་པི ཝཱ་ཡཱ་མེ ཏ་ཛྫ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཕ་སྶོ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཕ་སྶེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་ངྒྷ་ཊྚོ ཝི་ཡ ཕ་སྶ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ར་ཎི་དྭ་ཡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ ཝི་ཡ ཕ་སྶ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཁ་ཎི་ཀཱ་ཝཱ་ཡ་ཉྩ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྷ་ནཱ་པཱ་ཏ་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨུ་སྶཱ་ཧ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཕ་སྶོ ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ནི་རཱི་ཧ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ.

༡༠. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡༠. ར་ས་ནཾ བྷ་ཉྫ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ར་སོ. ཡོ ཡོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ར་སོ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ར་སོ, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ར་སེ་ན. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཀ་མེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཨ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱཏི སེ་ས་སུ་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ‘‘སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཝ་ལི་ཡཱ ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཱ་ཡ ཕུ་ཊྛ་སྶ. ཏནྟི ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ. ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་སྶ.

ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ས་ཉྷི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཾ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་རོ་དྷོཏི སུ་ཊྛུ པ་ཧཱ་ནཾ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མོ. ནི་རོ་དྷོ་ཡེ་ཝཱཏི ནི་རོ་དྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེཏི ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ བྷི་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ, ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ ཝཱ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནོ, ཨི་ཏ་རོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཝི་ས་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལ་མ་ཐོ ཝི་ས་མཱ་ས་ནུ་པ་ཏཱ་པོ. པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎེ་ནཱཏི པཱི་ཏི་ཡཱ ཕ་ར་ཎ་ར་ས་ཏྟཱ. པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦོ ཀཱ་ཡོ སུ་ཁོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཡུ་ཏྟོ, སོ ‘‘པ་ཧཱི་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ‘‘པ་ཧཱི་ན་སྶ་པི དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཝི་ཙཱ་ར་ཡ་ཏོ ཀཱ་ཡོ་པི ཀི་ལ་མི, ཙི་ཏྟ་མྤི ཝི་ཧ་ཉྙཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཁེ་དཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ་སྶ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘ཏ་ཏྠ་སྶ སི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཏྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པ་ཧཱི་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཧཱི་ན་མྤི སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ པཱི་ཏི ཝི་ཡ ན དཱུ་རེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཧཱི་ན་མྤི པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པུ་བྦེ དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ ས་དི་སཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་ར་ཏོ པུ་བྦེ དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རི་སེ་སནྟི སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ.

ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ. སཱ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. དྭཱི་སཱུཏི ན་ཝ་མ་ད་ས་མེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ.

སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.