༥. ཛ་རཱ་ཝ་གྒོ

༡. ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡༡. པ་མུ་ཁེ, པཱ་སཱ་ད་སྶ ཙ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཏ་པོ པ་ཙྪཱ་ཏ་པོ, ཏ་སྨིཾ པ་ཙྪཱ་ཏ་པེ. སོ ཧི པཱ་སཱ་ད་སྶ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཛི་ར་སཱ་རཾ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སི་ཏ་ས་མ་ཡེ. ན ས་ཀྐོ་ཏི བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི བུ་དྡྷཱ་བྷཱ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཱ, གྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ན ར་སྨཱི་ནཾ པ་རི་ཏོ ཕ་ར་ནྟཱི སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཱ ཏི་ཁི་ཎཱ ཨུ་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ར་སྨི་ཏེ་ཛ’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཙྪེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟེ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཡ. ག་ར་ཧ་ཎ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་སི་ཙྪེ་ཕ་ལ་ཝ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤཱི་ཏི. སི་རཱ་ཛཱ་ལཱཏི སི་རཱ་ས་ནྟཱ་ནཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝི་པ་ཙྩ་ན་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ’’ནྟི. ཝ་ལི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་ཀནྟི ཨ་པྤ་ཀཾ ཝ་ལི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ས་གྒ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ས་བྦཱ་ནཱིཏི སི་རཱ་ཛཱ་ལཱ་ནི. པུ་ར་ཏོ ཝ་ངྐོཏི ཐོ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ན་ཏ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཏོཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ. དྷཱི ཏནྟི དྷཱི-ས་དྡ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. དྷཱིཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དྷི་ཀྐཱ་རོཏི ཛི་གུ་ཙྪཱ་པ་ཡོ་གོ. ཏཾ ཕུ་ས་ཏཱུཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ.

༢. ཨུ་ཎྞཱ་བྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡༢. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ. ན པ་ཙྩ་ནུ་བྷོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་ས་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ས་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཧི ཨ་ས་ཏི་པི ཏཱ་དི་སེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ པ་ཝེ་ད་ན་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, མ་ནོ་ཝ ནེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ ཧི ས་ཝི་སེ་སཾ མ་ནོ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ མ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ར་ཛྫ་ནཱ་དིགྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ་དི་པི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དྭཱ་རེཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ.

དུ་བྦ་ལ་བྷོ་ཛ་ཀཱཏི ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཱ. ཨཱ་ཡནྟི བྷོ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཡོ་ཏྟ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཨ་དྡུ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. མཱ་གྷཱ་ཏ་གྷོ་ས་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ཧིཾ་སཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ མཱ་པ་ཧཱ་ར་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. ཏ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི ས་ཏ་ཀ་རཱི་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ.

མ་གྒ་ས་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏི. བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཧི ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒ་ས་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ར་ཏི ཏ་པྤ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ. ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. སཱཏི ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. པ་ཊི་ས་ར་ཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་ཏི་ཡཱ. ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡཾ མ་གྒ་སྶ སི་དྡྷཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་མ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་ཡཾ པ་ན ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ག་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༣༩). ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི ག་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི ས་བྦ་སོ ཨོ་སཱ་ན་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.

མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏ་མཱུ་ལཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཀཱ པ་ན་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ’’ཏི. མ་གྒོ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙེ་ཝ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ནི. པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་ནི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཀི་ལེ་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝི་ག་མེ་ནེ་ཝ བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན…པེ… ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.

༥. པ་ཋ་མ་པུ་བྦཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༡༥. པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.

༡༠. ཨཱ་པ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༢༠. ཨུ་པ་རི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་ཡོ མ་གྒཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ. མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ ཁོ ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་སྶཱ་མཱིཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶཱ་མི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧཱིཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཧ་ག་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི མི་སྶ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཛ་རཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.