༩. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༥. པཱ་ད་གཱ་མོཏི ན་ག་ར་སྶ པ་ད་ས་དི་སོ མ་ཧ་ནྟ་གཱ་མོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཧི་ཏ་ནི་སེ་དྷ་ན-ཧི་ཏ་ནི་ཡོ་ཛ་ན-བྱ་ས་ན་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན-ལ་ཀྑ་ཎོ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཡེ་སུ ཨ་ཏྠི, ཏེ མི་ཏྟཱ. ཡེ པ་ན དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ས་ཧཱ་ཡཱ, ཏེ ས་ནྡི་ཊྛཱ. ཡེ ས་ཝི་སེ་སཾ བྷ་ཏྟི་མ་ནྟོ, ཏེ ས་མྦྷ་ཏྟཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མི་ཏྟཱ་ཏི མི་ཏྟཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཉྩ་ད་སི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝཱ་རེ.

ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁ་རོ ཕ་རུ་སོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹. ཨཱ་བཱ་དྷོཏི པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་སྶ ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ ནཱ་མ. ནཱ་ཡ་མཱི་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, ཨ་ཡཾ པ་ན བ་ཧ་ལ་ཏ་ར་བྱཱ་དྷི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནྟ-ས་དྡོ ས་མཱི་པ་པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ར་ཎ་ནྟཾ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི. ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཡ. ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ. ཨོ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ.

‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏཱི ས་མཱ་པ་ཏྟི ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱཏི རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཱ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཁི་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན ནི་གྒུ་མྦཾ, ཨ་བྱཱ་ཀུ་ལ་ཏཱ་ཡ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་ཝི་སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, སཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི ཝེ་ད་ནཾ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀ་དྭ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ས་ནྣེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱི་ཏི་སི་ནེ་ཧེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི.

གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. ས་རཱི་ར་སྶ ག་རུ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི མ་དྷུ་ར་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོཏི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ. པཱ་ཀ་ཊཱ ན ཧོ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ནྟི དྷ་མྨཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ན ཉཱ་ཡ་ནྟི.

ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རནྟི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ. ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀོ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཝ པ་གེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ཋེ་ན མི་སྶ་ཀེ་ན. མ་ཉྙེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ས་ཉྙི་ཏེ་ན ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝེ་ཋེ་ནཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཝེ་ཋེ་ན.

ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ན་ནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ. ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་གྷེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ‘‘དཱི་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་མ་ཨ་གྒེཏི ཏ་མ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒེ. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་སཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ. ཏེ ‘‘དྷ་མྨ་དཱི་པཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་གོ་ཙ་རཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.