༣. སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༤. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ སཱི་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཉྙེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ. ལོ་ཀི་ཡཾ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལཾ, ཝཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ཝི་ར་མ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལ’’ནྟི ཀེ་ཙི.

ཙ་ཀྑུ་ད་སྶ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ད་སྶ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ནནྟི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ད་སྶ་ནཾ. པ་ཛ་ཧ་ནྟོ་པི ཧི ཏེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་མྤི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ. ཙ་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་ཝ་ན་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ནཾ པ་ར་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཉྷ་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནནྟི པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ.

ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ནཱ་མ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ལ་དྡྷ་ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མུ་ཁེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་ས་ནི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཱུཏི སཱ་ས་ནི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ. ལ་ངྐཱ་དཱི་པེཏི ནི་སྶ་ཡ་སཱི་སེ་ན ནི་སྶི་ཏ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ. ན ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ དཱི་པ་པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ, ཨ་ཐ ཁོ དཱི་པ་ནི་ཝཱ་སི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ. མ་ཧི་ནྡ…པེ… པ་བྦ་ཛ་ནྟི ནཱ་མ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི.

ས་ར་ཏཱིཏི ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་དྷ་མྨཾ ཙི་ནྟེ་ཏི ཙི་ཏྟེ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནེ་ན ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ས་མྤཱ་ད་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དྷ་མྨེ. ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ. པ་ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཙ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ཉྩ རོ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཙ་ལཾ པ་ལོ་ཀཾ པ་བྷ་ངྒཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཝཱི་མཾ་ས་ནཾ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཱ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏནྟི ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྭ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩཱཏི པ་གེ་ཝ. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ས་མཱི་པེ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ’’ཏི.

སོ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ནཱ་མ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི. ས་པྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན, ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་སོ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི.

ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ་ག་མ་ནཱ་ར་ཧོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི་ཏི པ་ཉྩ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་སནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་དི་པི ཧེ་ཊྛི་མཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨཱ་ཡུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝེ ཨཱ་ཡུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ས་ཏྟ ཕ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ནཱ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.