༡༠. ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ཝ་ཎ་ས་རཱི་རོཏི ཝ་ཎི་ཏ་ས་རཱི་རོ. པ་ཀྐ་ཏྟཱཏི ཀུ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ར་ད་ཎྜེ་སུ ས་ར་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཀ་ཎྜ-ས་དྡོ ས་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ར་ཝ་ན་ནྟི ཀ་ཎྜ་ཝ་ན’’ནྟི. ཨ་རུ་ག་ཏྟོ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ ཁ་ཎྜ་ཚི་དྡ་སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཊྛཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཙ བྷེ་ད་ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ཝི་ཀཱ་ར་དོ་ས་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཀུ་སཱ ‘‘ཀ་ཎྚ་ཀཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པ་དེ་སོ ‘‘ཀུ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ནཱ་ར་ཧོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན.
པ་ཀྑིནྟི ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་དི་སཾ མུ་ཁཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་ཀུ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ར་ཛྫུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ.
བྷོ་གེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་བྷོ་གེ་ཧི. མ་ཎྜ་ལཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ས་རཱི་རཾ མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. སུ་པི་སྶཱ་མཱིཏི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི. ཌེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མོ. དི་སཱ དི་སནྟི དི་ས་ཏོ དི་སཾ.
ཚ པཱ་ཎ་ཀཱ ཝི་ཡ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ, ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ཙ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ད་ལ༹ྷ་ར་ཛྫུ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ ཏེ་སཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ. མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎྛི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བ་ནྡྷ་ན་སྶ དུ་བྦི་ནི་མྨོ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ.
ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ. ཨ་པྤ་ནཱཏི སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤི་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. རཱུ་པ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ས་མ་ནི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀཱུ་པ་ཀེཏི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ. ཏ་སྶཱཏི སོ་ཏ་སྶ. པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ གྷ་ཊྚེ་ནྟོཏི བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ནྟོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཝ་སེ་ན ས་དྡེ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ. ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་ཏ་སྶ. གྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘དཱུ་རེ ས་དྡོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མཱ་ནཱ་ཝ. དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་པི ས་དྡོ ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་གྷོ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཡོ་ཙ་ལ་ན་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཏཱཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ, ས་དྡ་སྶ སོ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཡ་དི པ་ན སོ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧཱི སི་ཡཱ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ན སི་ཡཱ. པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶ ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཛོ ས་དྡོ དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ན སོ ཙི་ཏྟ་ཛོ ས་དྡོ, ཡོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ. ཨུ་ཏུ་ཛོ ཧི སོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐུ་པྤ་ནྣོ ས་དྡོ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ་ཝ སོ་ཏ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་མེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་ས་ཙྪི་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ གྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ག་ནྡྷ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ག་ནྡྷ་གོ་ཙ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
གཱ་མ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ གཱ་མཾ, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ གཱ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ. ན ས་ཀྐཱ ཁེ་ལེ༹་ན ཨ་ཏེ་མི་ཏ་སྶ ར་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཛི་ཝ྄ཧཱཏི.
ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ན་ཏོ བ་ཧི. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ནི་ནྣོ. ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ གྷ་ཊི་ཏེ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ. སུ་ས་ནྠ་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ནྣོ. ཏེ་ན མ་ན་སྶ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛ་པུ་བྦེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒགྒ་ཧ་ཎེ་ན པི་ཊྛི་བྷ་ཝ་ངྒཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི མ་ན་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་ན་ཏྟནྟི བྷེ་དོ.
ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་དྡྷཱ་ནཾ. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝནྟི ལོ་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་རི་པྥ་ནྡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ས་ཝི་ས་ཡེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.