༡༩. ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༨. ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཏ་ཏི་ཡཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ…པེ… པ་ཉྩ་ཙཱ་རི་ཀེ’’ཏི. ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཀེ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟེ. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་པ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཏེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཝཱ་ས་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
མ་ཉྩ་ཊྛེ་སུ མ་ཉྩ་ས་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡ མུ་ཁ་ཊྛཾ ཝི་སཾ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ‘‘ཀ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཊྛཾ མུ་ཁཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ, དཾ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་རོ ས་པྤོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཊྛ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ ཀ་ཊྛཾ ཝི་སཾ ཝཱ མུ་ཁེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཨི་མེ ཝི་ས་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནེ་སཾ ཝི་ས་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་སཱུ་ལ་ས་མ་པྤི་ཏཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཡ་སཱུ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ. པ་ཀྐ་པཱུ་ཏི་པ་ན་སཾ ཝི་ཡཱཏི པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀུ་ཐི་ཏ་པ་ན་ས་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ. ཙ་ངྒ་ཝཱ་རེཏི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ སུ་རཱ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ ཝཱ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཚི་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ན.
ཝི་ས་ཝེ་ག་ཝི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཝི་ས་ཝེ་ག་ག་ཏེ་ན ཝི་ཀཱ་རེ་ན. ཝཱ་ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ས་པྤ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ན. ནཱ་ས་ཝཱ་ཏེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. པུ་གྒ་ལ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ས་པྤཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་ནཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཝི་སོ, སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷོ་ར་ཝི་སོཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཝི་སོ, དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪ་ཝི་སོ. ཨ་ཡཾ སཱི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི གཱ་ལ༹ྷ་དུ་བྦི་ནི་མྨོ་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤོ ཧི གྷོ་ར་ཝི་སོ ཧོ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྜ་པི་ལ༹་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནེ་ལ༹་ཀ་ས་པྤོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ. ནཱི་ལ་ས་པྤོ ནཱ་མ སཱ་ཁ་ཝ་ཎྞོ རུ་ཀྑ་གྒཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ས་པྤོ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡོ་ཡཾ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་སུ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ནོ གྷོ་ར་ཝི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ད་ཡོཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་སུ ད་ཊྛ་ཝི་སོ, ཕུ་ཊྛ་ཝི་སོ, ཝཱ་ཏ་ཝི་བྷོ་ཏི ཏ་ཡོ, པཱུ་ཏི་མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཙ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀེ་ཀནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ. ཙ་ཏུ་དྷཱཏི ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. ཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ནཱིཏི ཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི. ག་ཏ་མ་གྒ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྑྱཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ སཾ་ཁི་པྤ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན.
ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཝི་སཱཏི ཧི ཏེ་སཾ ཕུ་ཊྛ་ཝི་ས་ཏཱ, ཝཱ་ཏ་ཝི་ས་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨཱ་སི་ཏྟ་ཝི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ས་དྡེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཏ་ཏེ་ཛཱཏི ཨུ་ད་གྒ་ཏེ་ཛཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཏེ་ཛེ་ན ནེ་སཾ ཀུ་རཱུ་ར་ད་བྦ་ཏཱ ཝཱ. དུ་ནྣི་མྨ་དྡ་ན་ཝི་སཱཏི མ་ནྟཱ་ག་དེ་ཧི ཨ་ནི་མྨ་དྡ་ནཱི་ཡ་ཝི་སཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་སཱུཏི ཨི་མེ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ ད་ཊྛ་ཝི་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཏེ་སཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡུ་སེ་ས་སྶ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ནཾ ན དཾ་སིཾ་སཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་ཙྪི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཝེ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ཧཱཏི དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སོ་ཏྠི་མ་གྒོཏི སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ.
ཨ་ནྟ་ར་ཙ་རོཏི ཨ་ནྟ་རཾ ཙ་རོ སུ་ཁ་ས་ཏྟུ ཝི་སྶཱ་ས་གྷཱ་ཏཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་དྷ་ཀོ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ པེ་ས་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ. ཨཱི་དི་སཱི་པི ཧི ཝ་ཙོ་ཡུ་ཏྟི ལོ་ཀེ ནི་རཱུ་པཱི་ཡ་ཏི ས་ནྟི་ཡཾ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་ཏནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ངྐས་ཎྛཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏཾ.
ཨ་རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ ས་ནྟཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཱ་ཡ སེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ. ཨེ་ཀེ་ན དྭཱི་ཧི ཝཱ ག་ནྟ་བྦོ རུ་ཀྑ་མ་ཡོ སེ་ཏུ རུ་ཀྑ་སེ་ཏུ. ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠེ་ན ག་མ་ན་ཡོ་གྒོ སེ་ཏུ ཛ་ངྒྷ་སེ་ཏུ. ས་ཀ་ཊེ་ན ག་ནྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ ས་ཀ་ཊ་སེ་ཏུ. ན ཁོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ. ཏ་ད་ཏྠོ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ས་ནནྟི ཨུ་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཾ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོཏི པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ. ན ལ་དྡྷོ ཝ་ཏཱ་སཱིཏི ན ལ་དྡྷོ ཝ་ཏ ཨཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ. རཱ་ཛཱ…པེ… པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷ་ཏཱ་ཡ. ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སི་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ་པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ཏི ‘‘པ་ཏྠ་དྡྷོ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ས་པྤེ་ན ད་ཊྛོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. སོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀོ་པེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ད་ཊྛོ་པི ཀཱ་ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟོ སོ ཀཱ་ཡོ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ཝཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ད་ཊྛོ ཀཱ་ཡོ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཝཱ, ན ཝཱ མ་ནྟཱ་ག་ད་ཝ་སེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན པ་ན མ་ནྟཱ་ག་ད་ར་ཧི་ཏོ སོ ཀཱ་ཡོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཏྠ་དྡྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡོཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡོ. པཱུ་ཏི་ཀོཏི ཀུ་ཐི་ཏོ. ས་ནྟ་ཏྟོཏི ས་བྦ་སོ ཏ་ཏྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ཧ་པྤ་ཏྟོ. ས་ཉྪི་ནྣོཏི ས་བྦ་སོ ཚི་ནྣོ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་དཱ ཀཱ་ཡོ པ་ཏྠ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་རི་སོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ས་པྤ་སྶ མུ་ཁེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ. ཨ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ་སུ་པི བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་ཙེ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦེ་ད་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ས་དི་ས་ཏཱཏི ཝ་མྨི་ཀཱ་ས་ཡ་སུ་སི་ར་ག་ཧ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་དི་ས་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝཱ་དི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་ས་ཝེ་ག་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ས་དི་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ན་ཏྠཱཏི བྱ་ས་ནཱ. བྱཱ་དྷིནྟི ཀུ་ཊྛཱ་དི་བྱཱ་དྷིཾ. བྷ་ཝེ ཛཱ་ཏཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནོཏི བྷ་ཝེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་སཱི་ལཱ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཨེ་ཝ.
དུ་རུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏ་རཱ་ནཱིཏི དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏ་རཱ་ནི. དུ་རཱ་ས་དཱཏི དུ་རུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. པ་རི་ཛཱ་ནཱ་མ ཀ་མྨ་ནཱ་མཱ་ནི, ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ནྟ་དོ་སཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོཏི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་དོ་སཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པ་ཀྑ་ལནྟི ཨེ་ཀ་དུ་ཀྑཾ.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ བྷི་ནྣེ་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ལོ་བྷུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ན. པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ པ་ཉྙུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཏི ཙ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་སཱི་སཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡོ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཏ་དུ་པ་ག་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ, ཛ་རཱ་བྷ་ཡཾ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ, ཙོ་ར་བྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི མ་ཧཱ་བྷ་ཡཱ་ནི, ‘‘ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ན་ནྡཱི་རཱ་གོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཙེ་པི ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ སུ་ཉྙ་གཱ་མེ ཙོ་རཱ་ནཾ ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་ག་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, པུ་རི་ས་ཊྛཱ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུ, ཙོ་རཱ པ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
བཱ་ཧི་རཱ་ནནྟི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི ཏ་དཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནི. ཧ་ཏྠ་སཱ་རནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ. པཱ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཧཱ་ར་ཋཱ་ནེཏི པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ. ཋཱ་ན་སོ ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཁ་ཎེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ངྒི་ཏཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཎྜཾ པ་ཧཱ་ཡ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ སུ་ཁ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏ་དཱ པ་མཱ་དེ་ན བཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཧཱ་ར…པེ… ཀཱ་ལོ ཏ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ བཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཧཱ་རཾ…པེ… ཨ་སྶ་མ་ཎ་ཀཱ་ལོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ མ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ན་སྶ དཱ་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡཾ ‘‘ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
རཱུ་པཱ་དཱི་ནཱིཏི རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ནི. ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཊྛོཏི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་གྷ་ཊྛོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཙི་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཡཱ་མ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཡོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ. བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཏ་པྤ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༧༥, ༢༧༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི.
ཀུ་ཎྛ་པཱ་དོཏི ཚི་ནྣ་པཱ་དོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏི་ཝི་ཀ་ལོ. མཱ་ན་སཾ བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཀི་ཙྩཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་གྷུ་ཏྟ་ར་ནུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཙི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨི་མེ ན་ནྡཱི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫོ ཨི་དྷ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ་ཏི ཙ. སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ས་ཊྛི་ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ…པེ… པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཏ་དཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ པ་ན ནེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི.
ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ར་ཐོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. སུ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ས་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཝ་ས་ར་ནྟི སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཝ་ཏི ཏེ་ན ཕ་ལཾ མི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ནི, ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་ཝི་ཀ་ལཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, ཨ་གྒ་མ་གྒོ. ཡཾ ཡནྟི ད་ནྡྷཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ ཛ་ཝོ་ཏི ཛ་ཝཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ག་མ་ནཾ. ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཝེ་ག་ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་ག་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་སེ་ཝ་ན་སྶ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ནཱ་ཡ. ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
ས་མ་ཎ་ར་ཏི ནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་ནི. ད་ནྟཱ་ན་མྤི སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ སཱ་ར་ཐི་ནོ པ་ཡོ་གེ་ན སི་ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝི་སེ་ཝ་ན་མ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནེ ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ངྒ་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་གེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཀི་ལེ་ས་ནི་གྒ་ཧ་སྶ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཝ་སོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ལཱ་མ་ཀོ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་སོ ཨ་པྤ་ཀཾ བ་ཧུ་ཀ་ཉྩ.
མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏེ་སཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. ག་ཧ་ཎ་མཱ་ནནྟི པ་རི་ཝི་ས་ག་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཛ་ནཾ.
པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀི་ཙྩེ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀུ་པཱ་ས་ཀོ. མུ་དུ་ས་མ་ཁ་ར་ས་ཉྙི་ཏེ་ཧི, ད་ཧ་ན་པ་ཙ་ན་བྷ་ཛྫ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི པཱ་ཀེ་ཧི.
པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་སི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མ་ཡཱ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི. མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷི ཏ་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ པ་མ་ཛྫི. ‘‘ཏྭཾ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནེ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ནུ་བྷཱ་གོཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་བྷཱ་གོ. ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཡནྟི ཨི་དཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་ཏ་རནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ.
ས་ཡ་ནཾ སེ་ཡྻཱ, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ སེ་ཡྻཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་སེ་ཡྻཱ. ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཏྲཱ་ས་སྶེ་ཝ སཱི་ཧ་སྶ ས་ཡ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ, པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཧི ཨི་དཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡ་ནྟི. སཱ ཙ ནེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དྷ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་ཏཱ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ཛ་ཧི་ཏ་སཾ་ལ་ཀྑ་ཎཱ སེ་ཡྻཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི? བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི ནི་དྡཱུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནཱཏི ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཏེ་སུ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨ་ཛ་ཧི་ཏ་ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏཾ པ་ནཱཏི ‘‘ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏི. ཉཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ནྟི ན རོ་ཙ་ཡིཾ་སཱུཏི ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ་པི ཛཱ་ག་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ན རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ པོ་རཱ་ཎཱ. ནི་ར་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་རི་མ་སྨི་ཉྷི ན་ཡེ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨ་སཾ་ཝ་རོ, ན བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཱ, ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི. ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ.
ར་ཐོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀུ་མྨོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༠. ཨ་ཊྛི་ཀུ་མྨོཏི པི་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཁི་ཎ་ཊྛི་ཀོ ཀུ་མྨོ. ཏ་ནྟི་བ་ནྡྷོཏི བྱཱ་ཝ་ཊོ. ས་མུ་གྒེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ས་མོ་ད་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ ཨོ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་ཧ་ནྟོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་པཱ་ལེཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ཊཱ་ཧེ. ས་མོ་ད་ཧ་ནྟོཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ ག་ཧ་ཎ་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨོ་ད་ཧ་ནྟོ. ཏ་ཉྷི ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ. པ་ཉྩ དྷ་མྨེཏི ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༦༢) ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ.
ཀུ་མྨོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༡. ཝི་ལཱ་ས་མཱ་ནོ ཝི་ཡ སཱ་ག་རཾ པ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟོ་སཱ་ཁོཏི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཨོ་ན་ཏ་སཱ་ཁོ. ཏེ་མེ་ཏཱིཏི ཏི་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཏི་རི་ཡཾ པ་ཏི་ཏོ ད་ཎྜ་སེ་ཏུ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ངྒཱ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་དི ན་ཏྠི.
ཨ་ཡཾ ཧཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཛ་མཱ་ན་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཛ་ནྟེ. ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཡོ་གོ, ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི. ཏ་ཏོ པ་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཨཱ་ཡཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ དེ་ཏི བྷི་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ.
མུ་ཎྜ་གྷ་ཊནྟི བྷི་ནྣོ་ཊྛཾ གྷ་ཊཾ. ཁ་ནྡྷེཏི ཨཾ་སེ. ས་ངྒྷ་བྷོ་གནྟི ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ བྷོ་ག་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཡཱ་གུ་མ་ཏྟ་ཀེ ཡཱ་གུནྟི ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཡཱ་གུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏོ་ཝཱཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཨ་ཀྑཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ.
དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོཏི སཱ་ས་ནི་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་རི་ཊྛ་ས་དི་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏ་སྶ ཀུ་ཏོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ‘‘ཡོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དཱི. ནི. ༢.༤༠༤; མ. ནི. ༡.༡༣༧). ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཏེ ཙ ས་ཏྟཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟི སཾ་ས་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ན སི་ཡཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ད་ནྟོ.
ཏེ་མ་ན་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ…པེ… དུ་ལླ་བྷ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨ་ཏེ་མ་ན་ཏོ. ཀ་ཏ་ཝི་ན་ཡོ སི་ཀྑི་ཏ་ཝི་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཝི་ཛྫོ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཐཱཏི ཨི་དཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཐཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྭཱ. དི་ཝཱ་ཀ་ཐི་ཀོ ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ སཱ་ཡ་ནྷེ ཀ་ཐེ་ཏི, པུ་རི་མ་ཡཱ་མཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ར་ཏྟི་ཀ་ཐི་ཀོ བྷཱ་ཎ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ.
ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཱ་བྷི་རཱ་མེཏི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནོ་ར་མེ. ཨ་སྶ བྷཱ་ར་ཧཱ་ར་བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝཱ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ད་ཡོ. སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐནྟི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་པུ་བྦ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ.
ཋི་ཏ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཾ, ན་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཋི་ཏ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མུ་དུ་ཏཱ་ཡཱཏི མུ་དུ་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ.
པ་ཊི་པ་དནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. དཱི་པེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དོཏི ཏ་ཏྲ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨཱ་ཡུ་པྤཱ་དོ. ཁེ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ལ…པེ… ཧ་ཏྠཱཏི ཏེ་ལ་གྷ་ཊ-མ་དྷུ་གྷ་ཊ་ཕཱ་ཎི་ཏ་གྷ་ཊཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ. ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ་སུ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. པཱུ་རེ་སཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ཨུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཨོ་རི་མ་སྶ པཱ་རི་མ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱི་ད་ནཱ་ནི ཙ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུནྟི ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཨེ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་ས་བྷཱ་ཝཾ. དོ་མ་ན་སྶནྟི ཏ་སྶེ་ཝ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ་པི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནནྟི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན.
ཝཱ་མ་ཏོཏི མི་ཙྪཱ. ད་ཀྑི་ཎ་ཏོཏི ས་མྨཱ. ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ནེ་སཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་རི་མཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་པཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ས་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡཱི་རཱ་གོ་ཝ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་སཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཨུ་ནྣ་ཏོཏི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ནྣ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ཧ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པཱ་སཱ་ཎོ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཁཱ་ཎུ་ཀོཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ ཝུ་ཏྟོ.
ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཝེ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཝ་ཊྚེ པ་ཏི་ཏ་པུ་གྒ་ལོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་པི གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་བྷེ་ད་ནེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཛཱ་ཡ་ཏི.
སཱི་ལ་སྶ དུ་ཊྛཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷ དུ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱི་ལོ’’ཏི. ‘‘པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༨) ཝི་ཡ པཱ་པ-ས་དྡོ ནི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ’’ཏི. ན སུ་ཙཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ན སུ་ཙི. ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ས་ར་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝི་ས་ཏཱིཏི ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཝི་ས་ཏི. གུ་ཎཱ་ནཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཛཱ་ཏོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ.
ཨ་ཎ་ཎཱ པ་བྦ་ཛྫཱཏི ཨ་ཎ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
པ་ཋ་མ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༢. ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི, ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཝཱི་ཀ་ཏཱ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝཱི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ.
དུ་ཏི་ཡ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. ས་ནྠཱ་གཱ་རནྟི ས་ཉྙཱ་པ་ནཱ་གཱ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཡྻོ་ག་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མ་ངྒ་ལ་མ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ནྠ་ར་ནྟཱིཏི ཝི་སྶ་མ་ནྟི, པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧཱཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ. ས་ཧ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཨ་གཱ་རནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏྠ-ཀཱ་ར་སྶ ནྠ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ནྠཱ་གཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཋ་མཾ ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྠ་ར་ནྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་སཱི་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪེ་ན ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡ་ར་སེ་ན. ཨོ་པུ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷེ་ཧཱིཏི ཀུ་ངྐུ་མ་ཏུ་རུ་ཀྑ་ཡ་ཝ་ན་པུ་པྥ་ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟ་ག་ནྡྷེ་ཧི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ, བྷི་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ས་ཎྛཱ་ན་རཱུ་པེ. ‘‘མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཀ་ཀོ་ཛ་ཝེཏི ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཀཱ’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙེ ཀོ་ཛ་ཝེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ཏྟ་ཀེ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་པུ་པྥཱ མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཀ་ཀོ་ཛ་ཝཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ར་ཨ་སྶ་ཏྠ་རཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་པི་ཊྛཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ར་ཀཱ. སཱི་ཧ་ཏྠ་ར་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན སཱི་ཧ་རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ར་ཀཱ. ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཀཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ཧི ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཀཾ.
ཨུ་པ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནཾ. ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་སྶ་ཡ་ཡོ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ. ག་ནྡྷེ་ཧི ཀ་ཏ་མཱ་ལཱ ག་ནྡྷ་དཱ་མཾ. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མཱ་ལཱ པ་ཏྟ་དཱ་མཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧི་ངྒུ་ལ་ཏ་ཀྐོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལ་ཛཱ་ཏི་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་དཱ་མཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ལླ་ངྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པཱི་ཋཾ པ་ལླ་ངྐ་པཱི་ཋཾ. ཏཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ཡ་པཱི་ཋཾ. ཨ་ན་པ་སྶ་ཡཾ མུ་ཎྜ་པཱི་ཋཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཊྚེཏི ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་སེ.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཀོ་ཎ་པ་དེ་སཾ ཨི་ཏ་ར་པ་དེ་ས་ཉྩ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་དྷཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏྟ་རི་ཡཱ པ་དུ་མཾ ཀ་ནྟེ་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི, ‘‘ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ’’ཏི ཙ. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་དཱ་པི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ཏཾ ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ སོ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་མ་ངྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ས་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་གུ་ཧ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་ནཾ པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པ་བྷཱ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་པ་དེ་སཾ ཝི་ས་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ.
ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློཏི མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ཁ་གྒཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཕུ་ལློ ཝི་ཀ་སི་ཏོ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི པ་རི་ཀ་པྤཱུ་པ་མཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ…པེ… ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, ས་མ་ཏིཾ་སཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ག་ངྒཱ་ནནྟི ས་ཏ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ག་ངྒཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢) ‘‘པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ན་དཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ག་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. ས་མྦྷི་ཛྫཱཏི ས་མྦྷེ་དཾ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྭཱ་རེཏི ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ.
ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་བྦ་ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་སྶེ་ནཱཏི པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ན, བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ག་ནྠེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་མྤ་ཡ་ནྟོ ཝ་སུ་ནྡྷ་རནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྨཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ པཱ་ཎཱ་ནི. ས་བྦ་པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ. ས་མཾ ས་མྥུ་ས་ཏེ བྷཱུ་མིཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ. ཡ་དི་པི བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཕུ་ས་ཏི, ར་ཛ་སཱ ནུ་པ་ལི་པྤ་ཏི སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཚ་ཝི་ཡཱ. ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ནྣ་མ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཾ. ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི. ན་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཙ ནི་ཀྑི་པནྟི ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཙ ཋཱ་ནེ ཨ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ནི་ཡྻཱ་ཏི. ཧཱ་ས་ཡ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཏོ་སེ་ནྟོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཙཱ་རཱི.
བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨེ་ས. ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ ཝཱ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཐི་ཏ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི. དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ནཱཏི ག་ནྠི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཝ་ཏྠེ་ན.
ནཱ་ག་ཝི་ཀྐ་ནྟ་ཙཱ་ར་ཎོཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་ས་དི་ས་པ་ད་ནི་ཀྑེ་པོ. ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎོ. མ་ཎི་ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཡ་ཐཱཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཎི་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ མ་ཎི ཝི་ཡ. ‘‘ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ མ་ཎཱི’’ཏི ཀེ་ཙི. མ་ཧཱ་སཱ་ལོ་ཝཱཏི མ་ཧ་ནྟོ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ, སུ་དྡྷ་ཊྛི་ཏོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རཱ་དི མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཝཱ. པ་དུ་མོ ཀོ་ཀ་ན་དོ ཡ་ཐཱཏི ཀོ་ཀ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ, ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ ཝཱ.
ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཝ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཉྩ. པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ནཱ་ལི༹་ཡ་ནྟཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ པ་པྤ་ཊ་ཀོ་ཛཾ ཨུ་དྡྷཾ མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ. ཡོ་ཛ་ནི་ཀནྟི ཡོ་ཛ་ན་པ་མཱ་ཎཾ. མ་དྷུ་བྷ་ཎྜནྟི མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ.
མ་ཧ་ནྟནྟི ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙཾ. ས་བྦ་དཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྦ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ཡ་ཀེ་ན དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི དྭེ ཏ་ཡོ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཡེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡེ བ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡེ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཏི, པ་ཊི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ པཱ་དེ ཀ་ཎྚ་ཀཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཁཱ་ཎུ པ་ཧ་ར་ཏི, ས་རཱི་ས་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙོ་ར་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན ས་བྦེ་པེ་ཏེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡེ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ཕ་ནྡ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀྑ་ཎེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན ཨ་ཀྑི་པ་སཱ་དོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་སྨི་ཉྷི དི་ནྣེ ས་བྦ་དཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ…པེ… ན ས་ཀྐཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ཨ་ས་མྦཱ་དྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
སཱི་ཏནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་ཏུ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སཱི་ཏཾ. ཨུ་ཎྷནྟི ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པཾ, ཏ་སྶ ཙ ད་ཝ་དཱ་ཧཱ་དཱི་སུ ས་མྦྷ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཊི་ཧ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ཧ་ན་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་བཱ་དྷོ ན ཧ་ན་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱི་ཏུ་ཎྷ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ཧི ས་རཱི་རེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝཱ་ལ༹་མི་གེ. གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ས་རཱི་ས་པེཏི ཡེ ཀེ་ཙི ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟེ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ས་པྤཱ་དི་ཀེ ཨ་ཉྙེ ཙ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ. མ་ཀ་སེཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཌཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. སི་སི་རེཏི སཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ སི་སི་ར་ས་མྥ་སྶེ. ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཡ་དཱ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝ་སྶ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་བྦ་ཧ་ན་བྷ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ ས་ར་ཛ་ཨ་ར་ཛཱ་དི་བྷེ་དོ ཝཱ་ཏོ ཙེ་ཝ གི་མྷ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ ཙ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ལེ་ཎ་ཏྠནྟི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎཱ་རཱ་མ་ཏྠཾ. སུ་ཁ་ཏྠནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. ཛྷཱ་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ. ཝི་པ་སྶི་ཏུནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏུཾ.
ཝི་ཧཱ་རེཏི པ་ཊི་སྶ་ཡེ. ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ར་མྨེཏི མ་ནོ་ར་མེ. ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེཏི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ. ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ པ་ན ཏེ་སཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཐོ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ. ཨི་དཱ་ནི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱིཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡཱཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱ་སེཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ. ཨཱ་ནི་སཾ་སོཏི ཨུ་དྲ་ཡོ. པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཡཱ་མོ ཁེ་པི་ཏོ, ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་པྤཱ་ཝ་སེ་སོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡཱ་མ’’ནྟི. ས་ངྒ་ཧཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི ཝི་པུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་པི ཐོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་མཱ་ཎཱ་པི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཕུ་སི་ཏཾ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ ཏ་ནུ་ཀཱ, བྷ་ཝ་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་རི་ཏྟོ, ན་ཏྠི ཝེ་གཱ་ཡི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་མ་ནོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་ཏི་པི སཱི་ལཾ, ཨི་ཏི་པི ས་མཱ་དྷི, ཨི་ཏི་པི པ་ཉྙཱ་ཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ ཏེ་སཾ ས་མྨཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་སཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ཋི་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ལ་དྡྷ་བྦ་ཕ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཙ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཏོ་སེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ལ་དྡྷ་སྶཱ་དཱ ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ ཙ.
ཨུ་པ་ས་གྒ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲ ཀི་རཱཏི་ཨཱ་དི ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ་ཏི བ་དྡྷོ་པི ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ལ་ཧུ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝེ་ད་ས་མ་དྷི་ག་མ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༢, ༣༥༥; ཨ. ནི. ༥.༢༦).
པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨེ་ཏནྟི ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཋཱ་ནཾ ནི་པྥ་ནྣ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ ཙི་ཏྟེ ཋ་པ་ནཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན.
ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏི་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀི་ལེ་སཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་པྥ་ནྡི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝི་ཡ. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཱ་ནནྟི པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ.
ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཀྑ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༤. དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མྦྷ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀིཾ དུ་ཀྑཾ, ཀཱ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་སུ ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. དུ་ཀྑ་ས་མྦྷ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱཏི དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི ཏེ་ན. ཀ་ར་ཎེ ཧེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ. པུ་ན ཨ་སྶཱཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཝ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙཱ་རནྟི ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ. ཝི་ཧཱ་རནྟི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཙཱ་ར་ཝི་ཧཱ་རཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཊྛཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཙ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་དུ་ཀྑཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དཱ་ཡོ, ཝ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊ་ཝི’’ནྟི. ཀ་ཎྚ་ཀ་ག་བྦྷནྟི ཨོ་ཝ་ར་ཀ་ས་དི་སཾ ཝ་ནཾ. ནཱ་མ་པ་དཾ ནཱ་མ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ‘‘ཝི་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཏི་ཡཱ. ཀཱ་ཙི ཀི་ལེ་སཱཏི ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཀི་ཙྩེ ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩེ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་སྨིནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སེ་ས་དྭཱ་རཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ. ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ‘‘ཀི་ལེ་སཱ མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩཱ་མཱ་ས་ས་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཙེ་ཏ’’ནྟི. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧཾ. ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་པི ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཙ ཡོ་གི་ནོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་ནི་སཾ་སོ – ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཝ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུནྟི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟེཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལ་མེ་ཝ དཱི་པི་ཏཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ.
དུ་ཀྑ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༥. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ད་སྶ་ན་ནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀོ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒཾ ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘གོ་ཏྲ་བྷཱུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ན ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཨུ་པཱ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ད་སྶ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི པ་དེ་སུ.
པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སཱུཏི ས་ངྑཱ་རེ་ཀ་དེ་སེ་སུ. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་དི་ཀེ དྷ་མྨ་མ་ཏྟེ དི་ཊྛེ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟེ དི་ཊྛེ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཡེ་ན མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་མེ་ཝ་སྶ མུ་ཁཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ནཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་མེ་སནྟི ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘པ་ཋ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ནི་པྤ་དེ་སེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ.
ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ར་སཱ་ད་ཡོ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ, ན ཝི་ས་མཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལླ་ས་རཱི་རཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨ་ས་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཙཱ་རི་བྷཱུ་མིནྟི གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ.
ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཎྜུ་རོ་ག་པུ་རི་སོཏི པ་ཎྜུ་རོ་གཱི པུ་རི་སོ. ཨ་རི་ཊྛནྟི སུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱཏི བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཛྷཱ་མ་ཐུ་ཎོ ཝི་ཡཱཏི ད་ཌྜྷ་ཐུ་ཎོ ཝི་ཡ ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ལ་ན་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་རུ་ཎ་མ་ཀུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ས་ཉྪ་ནྣ་ཏྟཱ.
ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་གཱ་མེཏི ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ གཱ་མེ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀོཏི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞོ. ཨོ་ཙི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཛཱ་ཏ་ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ན་ཙི་ར་ཀོ ཝི་ཡ. ཨཱ་དི་ནྣ་སི་པཱ་ཊི་ཀོཏི ག་ཧི་ཏ་ཕ་ལ་པོ་ཏ་ཀོ. ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོཏི བ་ཧ་ལ་ཙྪཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ ཨ་ཝི་ར་ལཱ༹ གྷ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཚཱ་ཡཱ་པི་སྶ ཏཱ་དི་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ ནཱ་མ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཙྪཱ་ཡོ’’ཏི, གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཡེ་ན ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. སུ་ཊྛུ ཝི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏི་ས་མ་ཡཱ་དི་སི་དྡྷི་ཡཱ. ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་དནྟི ན་ག་རོ་པ་མཾ. ཏཾ ས་ལླ་ཀྑི་ཏནྟི ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་དཱི་པི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཙེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ. ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ཙོ་རཱ་ས་ངྐཱ ན ཧོ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ར་ཛྫ་སྶ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་པུ་རི་སུ་བྦེ་དྷཱ་ནཱིཏི ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ཏི་པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་ནཱ་བྷི་ཏྟི་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝི་ཝི་དྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟ་དྷ་ནུ་རཱ་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠ’’ནྟི. ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙོ་ར་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་སྶཱཏི དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་སྶ. ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཨི་མེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ ཨི་མེ་ཧི ན་ག་ར་སྶ ན་ག་ར་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྠོ སི་ཡཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ པ་ཊུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩེ ཏ་ངྑ་ཎུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ.
ར་ཉྙཱ ཨཱ་ཡུ་ཏྟོ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ རཱ་ཛཱ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཋ་པི་ཏ་པུ་རི་སོ. ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ཡེ་ཝཱཏི ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཝི་བྦྷ་མོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི.
སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡཱ་ཧཱིཏི སཱི་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཾ ཚི་ནྡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ནཱ་མ སི་ཡཱ. ན ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཏཱ་དི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏ་ཏོ ནི་ཝཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚི་ནྡཱ་ཧཱིཏི མ་མ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏ་ཏྠོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཀ་ར་ཏྟ་པ་ཏྟོ ཨོ་ད་མེ་ཡྻཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནྟི་མ་ན་ག་རེ.
ཨུ་པྤ་ནྣེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན.
ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ‘‘དྭཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་ག’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་དེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་དི་སོཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡཱ་དི་སོ ཨེ་ཝ པུ་བྦེ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ. ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨི་དཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཨི་དཾ སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ན་ག་ར་སཱ་མི་ཨུ་པ་མཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་མཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀ་ལེ་ན་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ན་ག་ར་ས་མྦྷཱ་རོ ཚ་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ན ཧི ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་མི་ཏཱ. ཏེ པ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ག་ར་ས་མྦྷཱ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི.
ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝཱི་ཎོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱཏི ཀཱ་མཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་རི་སཱ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, སེ་ས་པ་རི་སཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ད་ཉྙེ་ས་མྤི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ནྟི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཝཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཡ་ཛ་ནྟོཏི ད་ད་ནྟོ. ཝི་ནྡི་ཏ་བྦོཏི ལ་དྡྷ་བྦོ, ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཚ་ནྡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དུ་བྦ་ལ་ཏ་ཎྷཱ སོ ར་ཉྫེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. པུ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. སཱ ཧི ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྟཱ མ་ནྡཱ. སོཏི ཚ་ནྡོ. ར་ཉྫེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྟཱ. དོ་སོ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་དཱུ་ས་ན་ཏྟཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱཏི ལོ་བྷ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཏཱ་ཝ མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཙཱ་པ་ལཱ་ད་ཡོ, དོ་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷཱ་ད་ཡོ, མོ་ཧ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་ཧི་རི་ཀ-ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ-ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ-ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦེ་པི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ས་མྤེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ་ནྡོ རཱ་གོ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་བྷ་ཡོ. བྷེ་ར་ཝ་ཊྛེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ. ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ. ཀུ་ས་ལ་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་ཧི དུ་ར་ཝ་གཱ་ཧ་ཊྛེ་ན ས་ག་ཧ་ནོ. བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་མྨ་གྒོ. དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་མ་གྒ་ཏྟཱ ཀུ་མྨ་གྒོ. ཨི་རི་ཡ་ནཱཏི ཝ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཱ. དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སོ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་མ་གྒོ. ན ས་ཀྐཱ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ག་ནྟུཾ ཀུ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་སུ་བྷཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི ས་རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ནོ་དི་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨུ་དྡེ་ས…པེ… ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི ཨུ་དྡི་སཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ, པ་རི་པུ་ཙྪཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་པུ་ཙྪཾ, ག་རཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ག་རུ་ཝཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ. ཙི་ཏྟནྟི ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ-པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ-པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ-པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལཾ པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༨༠), ཨེ་ཝཾ ཀི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཊྛ་ནྟི ཀི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་སྶ’’ནྟི.
གྷ་ཊཱཏི སི་ངྒ་ཡུ་གཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣཾ སི་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ’’ཏི. གྷ་ཊཱཏི གོ་ཎཱ་དཱི་ནཾ སི་ངྒ་ནྟ་ར་ཊྛ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་སཱ་ར་ཛྫུ་ཀེཏི ནཱ་སཱ་ར་ཛྫུ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
ད་མེཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཡཾ སུ་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ མ་ཡཱ. ཏ་ད་སྶཱཏི ཏ་དཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ.
སུ་དུ་ཛི་ཏནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཛི་ཏཾ. སུ་ཏ་ཛྫི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ དཱུ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན ཛི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཏ་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ གོ་ཙ་རོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཐོ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མ་ཐཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ས་མ་ཐཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ས་མ་ཐ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐོ་པི ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི.
ཝཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཎཱ་ཡ. ཙི་ཏྟཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི ར་ཛྫ་ནེ་ན. ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ. ཝེ་ཊྛ་ཀེཏི ཏ་ནྟཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ཛྫ་ན་ཝེ་ཊྛ་ཀེ. ཀོ་ཎནྟི ཀ་ཝ་ཎ་ཏོ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ས་དྡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ དཱ་རུ་ད་ཎྜཾ སི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ གྷ་ཊི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ སཱ་ར་ད་ཎྜ་ཀ’’ནྟི.
ཡ་སྨཱ སོ རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ ས་དྡཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དྡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ས་ཏཱི ཀི་རཱ་ཡནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ལི་ངྒ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨ་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ས་ཏཱི་ཏི ལཱ་མ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སཱ ལོ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ལོ་ཀེ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ས་ཏི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ལཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀེ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝེ་ལཱ མ་རི་ཡཱ་དཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སཱ་ར་ཏྟཱ ཙ པ་ག་བྦཱ ཙ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་མྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? སི་ཁཱི ས་བྦ་གྷ་སོ ཡ་ཐཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦཱ ན་དཱི ཝ་ངྐ་ག་ཏཱི, ས་བྦེ ཀ་ཊྛ་མ་ཡཱ ཝ་ནཱ;
ས་བྦི་ཏྠི་ཡོ ཀ་རེ པཱ་པཾ, ལ་བྷ་མཱ་ནེ ནི་ཝཱ་ཏ་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༣༠༨);
ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨ་མྦ་ཎ་ཝཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ནི. ཝཱི་ཎཱ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ.
ནི་ར་ཡཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ག་ཏི-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ག་ཏི་ག་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ, རཱུ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི ཙ ཡ་ཐཱ, ག་ཏི་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ སཾ་ས་ར་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་པ་དེ་སོ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི་ག་ཏི.
ཏཾ པ་ན ག་ཏིཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་སྶ ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཏི ནི་ཊྛཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ག་ཏི. ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝོ. ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ཙྪེ་དོ ཝི་བྷ་ཝ་ག་ཏི ཏཾ་ནི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ. བྷེ་དོཏི ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཨི་དྷཱ་པི ཏཾ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱཏི ཡཱ་ཝ ས་བྦ་བྷ་ཝ་གྒཱ. ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷ་ཝ་ག་ཏི་བྷེ་ད་ག་ཏི་ཡོ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ན ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ.
སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡཱ་དི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ‘‘ཡ་མྤི་སྶ…པེ… ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ཝཱི་ཎོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ཝ་ཎ་ས་རཱི་རོཏི ཝ་ཎི་ཏ་ས་རཱི་རོ. པ་ཀྐ་ཏྟཱཏི ཀུ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ར་ད་ཎྜེ་སུ ས་ར་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཀ་ཎྜ-ས་དྡོ ས་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ར་ཝ་ན་ནྟི ཀ་ཎྜ་ཝ་ན’’ནྟི. ཨ་རུ་ག་ཏྟོ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ གུ་ཎ་ས་རཱི་ར་སྶ ཁ་ཎྜ་ཚི་དྡ་སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཊྛཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཙ བྷེ་ད་ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ཝི་ཀཱ་ར་དོ་ས་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཀུ་སཱ ‘‘ཀ་ཎྚ་ཀཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པ་དེ་སོ ‘‘ཀུ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ནཱ་ར་ཧོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན.
པ་ཀྑིནྟི ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་དི་སཾ མུ་ཁཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་ཀུ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ར་ཛྫུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ.
བྷོ་གེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་བྷོ་གེ་ཧི. མ་ཎྜ་ལཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ས་རཱི་རཾ མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. སུ་པི་སྶཱ་མཱིཏི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི. ཌེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མོ. དི་སཱ དི་སནྟི དི་ས་ཏོ དི་སཾ.
ཚ པཱ་ཎ་ཀཱ ཝི་ཡ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ, ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ཙ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ད་ལ༹ྷ་ར་ཛྫུ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ ཏེ་སཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ. མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎྛི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བ་ནྡྷ་ན་སྶ དུ་བྦི་ནི་མྨོ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ.
ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ. ཨ་པྤ་ནཱཏི སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤི་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. རཱུ་པ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ས་མ་ནི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀཱུ་པ་ཀེཏི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ. ཏ་སྶཱཏི སོ་ཏ་སྶ. པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ གྷ་ཊྚེ་ནྟོཏི བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ནྟོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཝ་སེ་ན ས་དྡེ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ. ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་ཏ་སྶ. གྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘དཱུ་རེ ས་དྡོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མཱ་ནཱ་ཝ. དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་པི ས་དྡོ ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་གྷོ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཡོ་ཙ་ལ་ན་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཏཱཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ, ས་དྡ་སྶ སོ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཡ་དི པ་ན སོ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧཱི སི་ཡཱ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ན སི་ཡཱ. པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶ ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཛོ ས་དྡོ དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ན སོ ཙི་ཏྟ་ཛོ ས་དྡོ, ཡོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ. ཨུ་ཏུ་ཛོ ཧི སོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐུ་པྤ་ནྣོ ས་དྡོ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ་ཝ སོ་ཏ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་མེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་ས་ཙྪི་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ གྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ག་ནྡྷ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ག་ནྡྷ་གོ་ཙ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
གཱ་མ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ གཱ་མཾ, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ གཱ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ. ན ས་ཀྐཱ ཁེ་ལེ༹་ན ཨ་ཏེ་མི་ཏ་སྶ ར་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཛི་ཝ྄ཧཱཏི.
ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ན་ཏོ བ་ཧི. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ནི་ནྣོ. ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ གྷ་ཊི་ཏེ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ. སུ་ས་ནྠ་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ.
ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ནྣོ. ཏེ་ན མ་ན་སྶ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛ་པུ་བྦེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒགྒ་ཧ་ཎེ་ན པི་ཊྛི་བྷ་ཝ་ངྒཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི མ་ན་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་ན་ཏྟནྟི བྷེ་དོ.
ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་དྡྷཱ་ནཾ. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝནྟི ལོ་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་རི་པྥ་ནྡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ས་ཝི་ས་ཡེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. ཡ་ཝ་པུ་ཉྫོ སུ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ཀཱ་ཛ་ཧ་ཏྠཱཏི ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠཱ. པོ་ཐེ་ཡྻུནྟི ཡ་ཐཱ ཡ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་ཉྙཾ ཝ་ཎྚ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པོ་ཐེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཝེ སཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཝ་སཱི་ས་ཏོ ཡ་ཝེ པོ་ཐ་ནེ་ན མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ.
ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཧ་ན་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཱི ཝི་ཡ ས་ཏྟོ ཏེ་ཧི ཧ་ཉྙ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཚ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ་དྷཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཧ་ན་ན་ཏོ. བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ. བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཙཱ་ཏི བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཀི་ལེ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ས་བྦ་མྤི ཏཾ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ན་ཀི་ལེ་སཱཏི ཙ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀི་ལེ་སཾ.
བྷུ་མྨནྟི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ དྭཱ་རེ’’ཏི. ན ཀ་ཏནྟི དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན ཀ་ཏཾ. ན་ཝ་གཱུ་ཐ་སཱུ་ཀ་རཾ ཝི་ཡཱཏི ན་ཝ་གཱུ་ཐ་བྷ་ཀྑ་སཱུ་ཀ་རཾ ཝི་ཡ. ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ཡོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་བ་ནྡྷ་ན་སྶ བ་ནྡྷ་ན་མུ་ཙྩ་ནཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་ཎ་མོ་ཀྑཾ བ་ནྡྷ་ནནྟི ཉཱ་ཎེ་ན མུ་ཙྩ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཾ.
མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི, དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟོ. ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ མ་ཉྙ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཁ་ནྡྷེ མ་ཉྙ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘མཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀི་ལེ་ས་མཱ་རེ་ན བ་དྡྷོཏི ཀི་ལེ་ས་མཱ་རེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ. མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ས་ཏི དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ནཾ པ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི པ་དེ་ན དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙི་ཏཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྨཱི་ཏི པ་དེ་ན ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙི་ཏཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི པ་དེ་ན དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏནྟི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. བྷ་ཝི་སྶནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ལི་ངྒ་ནཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི. ས་སྶ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ས་སྶ་ཏ་གཱ་ཧ་སྶེ་ཝ པ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ནཱ་ནི. ཡ་སྨཱ མ་ཉྙི་ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝ་སེ་ན རོ་གོ, ཨ་ནྟོ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ག་ཎྜོ, ཨ་ངྒ་ནི་ཀ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ས་ལླཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་ཙ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཉྫ་ནྟི ཙེ་ཝ, ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ས་ཉྩ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་ནྡ་ནྟི ཙ. པ་པ་ཉྩི་ཏཾ སཾ་སཱ་རེ ཙི་རཱ་ཡ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཾ. པ་མ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ མུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ. ཏེ་སནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
མཱ་ནོ ནཱ་མ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ས་བྦོ མཱ་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ? ས་ཏི ཧི བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི. ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཎྷཱ པ་ན ཨ་ཏྠི མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི མཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, ཡ་ཏོ མཱ་ནོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི, ‘‘མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཏ་ཎྷཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧི མཱ་ནོ ས་ཡ་མྤི བ་ལ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ས་ཝི་སེ་སཾ མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱཏི མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི བ་ཧུ་ལ་མཱ་ནུ་པེ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མཱ་ནོ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཙོ་ད་ཀོ པ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ན་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.