༡. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ, ཉཱ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ. ཏ་མྤི ཧི རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱུ་ཏི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཧི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཧེ་ཊྛི་མཱ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨེ ཙ་ཀྑཱུ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ནི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ དེ་ཝཱ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སོ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དི་དཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་པ་རེ.
པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦྷཱ་རཱ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ. ས་ཧ ས་མྦྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་རཾ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི པ་སཱ་དོ. ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལེ་ཧཱིཏི ཨུ་བྷོ་ཧི ཨ་ཀྑི་ད་ལེ་ཧི. ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་མེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་མཱ་ཧ. ཨི་དྷ ‘‘ཏེ་ར་ས ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༩༦) པ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ‘‘ཙུ་དྡ་ས ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མཾ་ས་པི་ཎྜེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏེ་ཧི ས་ཧ ཝུ་ཏྟ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. དི་ཊྛི་མ་ཎྜ་ལེཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་བི་མྦ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ མ་ཎྜ་ལེ. ས་ནྣི་ཝི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ས་ཏྟ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི ཨ་བྷི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་སྨཱ སོ ས་ཏྟ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏེ་ཧེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱཏི ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནོ སོ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ.
ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་ཙི་ཏྟནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཙི་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༣. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢-༣. དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. སེ་སཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི. ས་ལླ་ཀྑི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཀ་ཐ་ནེ་ན.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༦. བཱ་ཧི་རཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤-༦. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝཱཏི ‘‘དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ. ན་ཡོཏི ཨ་ཏི་དེ་ས་ན་ཡོ.
བཱ་ཧི་རཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༡༢. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧-༡༢. ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ གཱ་ཧ་སྶ ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་གཱ་ཧེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏུཾ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༤. པ་ཋ་མ་པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣-༡༦. དྭཱི་སུ་པི སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀ་ར་སཱ་ཝཱ་ཏི ‘‘པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྟཱ་ན་མ་དྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་ཀ་སི་ནེ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཡོ་གི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. བཱ་ཧི་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཏོ བ་ཧི བྷ་ཝཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. པ་ཋ་མ་ནོ་ཙེ་ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༨. ནི་ཀྑ་ནྟཱཏི ལོ་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ སཾ་ཡོ་ག་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ནོ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. ནོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱཏི ན ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏཱ. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི…པེ… ཙེ་ཏ་སཱཏི ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཡ ནི་མྨ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ནོ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ.
པ་ཋ་མ་ནོ་ཙེ་ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༡༠. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩-༢༢. ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ད་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ནེ་སནྟི སུ་ཏྟཱ་ནཾ.
པ་ཋ་མཱ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་བྦ་ཝ་གྒོ
༡. ས་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ས་བྦ-ས་དྡོ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་པྤ་དེ་སེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝི་ས་ཡེ་ན ས་བྦ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ས་བྦ’’ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ, སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི. ཨི་དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ, ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ན་ཏྠི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ ཉེ་ཡྻཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ཀྐཱ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ. ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་སྨཱ ཚ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ པ་དེ་ས་ས་བྦཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་དེ་ས་ས་བྦཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ས་བྦ་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦེ་ན ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ, ཡ་སྨཱ ས་བྦ་ས་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀ་སྨཱ…པེ… ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཉཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦེ་པི ཨི་དྷ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན་པི ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ས་བྦཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཝ་ཉྫྷཱ་པུ་ཏྟ་ག་ག་ན་ཀུ་སུ་མཱ་དི་ཝཱ་ཙཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཨ་ཏྠོ, ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཝི་གྷཱ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་སྨིནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ, ཨེ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ན་ཡ་ན་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཨ་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ས་བྦ་སྶཱཏི དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶནྟི ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཕ་སྶཾ. མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡནྟི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་པ་དེ་སེ་ན ‘‘སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶཾ མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. མ་ནོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ཛ་ཝ་ནནྟི ས་ཧ་མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཛ་ཝ་ནཾ. ཏཾ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ་སྭེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ས་མྥ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཛ་ཝ་ན་ཝེ་ད་ནཱ ‘‘ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ག་ཧ་ཎེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱཏི ཡཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ས་ཏྠུ ཨ་ན་སི་ཊྛི ཨཱ་ཎཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ནཱ་མ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་བྦེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ན ཀ་ཏ་མཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ. ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༨, ༤༠༥; མ. ནི. ༡.༡༥༤) ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ‘‘པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ས་བྦནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཛ་ཧ་ནཱ་ཡ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
པ་ཋ་མ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ‘‘ཡེ ཙ རཱུ་པཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་ཧ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི སེ་སེ་སུ ‘‘ཡ་ཉྩ སོ་ཏཾ ཡེ ཙ ས་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པ་ཉྩ་སུ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཚ་སུ་པི པ་དེ་སུ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་སོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ག་ཡཱ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་ཝ་ཏྟོ གཱ་མོ ག་ཡཱ ནཱ་མ, ཏ་སྶཾ ག་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་ཡཱ་གཱ་མ་སྶ ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ ག་ཡཱ་སཱི་ས་ནཱ་མ་ཀེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་ཏྲ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཱ. ཨི་ཏོཏི ཨི་མ་སྨཱ ཀ་པྤ་ཏོ. ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏེ. ཉཱ་ཎེཏི བོ་དྷི་ཉཱ་ཎེ. ཀ་ནི་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཝེ་ལུ༹་བྷི་ཏྟི་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ, ཨ་ནྟོ པ་ན པ་ཊ་སཱ་ཎཱི་ཧི.
ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. པུ་ཉྙ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཝེ་སེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱཏི པ་རཱ་ཛ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ ཨ་པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ. པི་ད་ཧཱིཏི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷིཾ་སཱུཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་རཾ ག་ཎྷིཾ་སུ.
ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཏུ་མྷེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ མ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ས་བྷཾ ནཱ་མ. ཨུ་ས་བྷེ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ. དཱ་ན་གྒེ བྱཱ་ཝ་ཊོཏི པ་སུ་ཏོ.
སོཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ…པེ… དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཨ་གྒི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཀཱ་སི. པ་དི་ཏྟནྟི པ་དཱི་པི་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏ’’ནྟི. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་མ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ.
ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཨ་དྷི་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨ་དྡྷ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. མ་ཉྙི་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་ཏཾ. ས་བྦ་སྨིཾ མ་ཉྙི་ཏ་ནྟི ས་བྦ་མ་ཉྙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་དཱ་ཝ་ཧཾ ས་བྦ་མ་ཉྙི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མ་ཉྙི་ཏཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་སྨི’’ནྟི དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝི་ལོ་མཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་དྷེ་ཝ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ-མཱ་ན་དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཉྙི་ཏ་ཏྟ་ཡཾ ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཧཾ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏོ. ‘‘མ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙི་ཏཾ མཱ་ན་མ་ཉྙི་ཏ་མྤི ཝཱ, པ་རི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན་པི སེ་ཡྻཱ་དི་ཏོ མཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཉྙི་ཏ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟཱ་ཝ, སོ ཙ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ‘‘པ་རོ’’ཏི ན མ་ཉྙ་ཏི. མ་མ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ཏི ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ན མ་ཉྙ་ཏི ཏ་ཐཱ་མ་ཉྙི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏ་ཏོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཧཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ ཏ་ཏྠ སུ་ཁུ་མཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. མ་མ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ པ་རོཏི པ་རོ ས་ཏྟོ. མ་མ ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ན མ་ཉྙ་ཏི ཡ་སྶ ཏཾ ཙ་ཀྑུ, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏནྟི མ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ-ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ-ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ-སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ཝཱ་རཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ, ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཚ ས་ཏྟ་ཀཱ དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས. པུ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས. པུ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁ་ནྟི, སཱ ཙ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ.
ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོཏི མ་ཉྙི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཏནྟི མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་ཏྠུཾ. ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ཉྙ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ དྭེ་དྷཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཛཱི་ར་ཎ་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ. བྷ་ཝེ་སུ ས་ཏྟོ ལོ་ཀོ ཨུ་པ་རི་པི བྷ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཡཾ ཏྭཱ-ས་དྡོ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཝཱ. ཨ་ནཱ་དི་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་གཱ་ཧ་ཏྟ་ཡ་ལ་ཀྑི་ཏཱ ཧི ས་ཏྠུ, ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་བྦ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣-༤༢. ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་ན་ནྟ་རཾ བུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན བྱཱ་དྷི་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བྱཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝཾ. མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་ནཱ་ས་ས་བྷཱ་ཝཾ. སོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ.
ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་བྦ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣-༥༢. ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་པི ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་དེ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་དེ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏ་རཱ་པི དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཊྛོ. ཨུ་པ་ས་ཊྛ་རོ་གེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཧ་ཏ་ས་བྦ་ཏཱ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཊྛོ.
ས་བྦ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ.
༦. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣-༦༢. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ས་མྨོ་ཧོ. ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏི, ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་ཀྑཱ…པེ… པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་རི་སུ་ཏྟ་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་པི ཏཾ་ཨ་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟེ་པི. ཏཱ་ནི་པི ཧི ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་མི་ག་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཀ་མ་ནཱི་ཡཱཏི ཀཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནཾ ཨ་པྤཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི མ་ནཱ་པཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ’’ཏི. པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ. ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡཱི ཏ་ཎྷཱ་ན་ནྡཱི, ན ཏུ་ཊྛི་ན་ནྡཱི་ཡེ་ཝ ‘‘ན་ནྡིཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. གཱ་མ་ནྟནྟི གཱ་མ་ས་མཱི་པཾ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ནཱི་ཧ་ཏེ པཱ་ཋེ. ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ‘‘པ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི་པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནི ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་མི་ག་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་མི་དྡྷི་ལོ་ཀ་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒེ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ས་མི་དྡྷི་ལོ་ཀ་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨུ་པ་སེ་ན་ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པཱ་རུ་པ་ན་སྶ སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ. ལེ་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཱཏི པུ་རི་མ་དི་སཱ་ཡ ལེ་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ. པ་ཏི་ཏྭཱཏི ལེ་ཎ་ཙྪ་ད་ན་ཏོ བྷ་སྶི་ཏྭཱ. ཕུ་ཊྛ་ཝི་སོཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་སུ སོ ཕུ་ཊྛ་ཝི་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཁེ་པེ་ནྟ་མེ་ཝ, ཝི་ནཱ་སེ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཝ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པ་ཀ་ཏི་ཛ་ཧ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མོཏི ཝི་ནཱ་སོ.
ཨུ་པ་སེ་ན་ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. རཱུ་པཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པ་རཱ་གནྟི ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དེ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ རཱ་གཾ. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ རཱ་གོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ དྷ་མྨོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱུ་པ་རཱ་གཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘ན་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པེ་སུ རཱ་གོ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཧཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.
ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. ཕ་སྶཱ་ཀ་རཱ་ནནྟི ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་ཧ་ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཡོ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ, ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨ་ཧ་ཉྩ ཏཱ་དི་སོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཎྞཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢. ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ.
༡༡. ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣. པ་ན་སྶ་སནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ན་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ན་ཊྛོ’’ཏི, དྷུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ ན་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༥. པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤-༧༨. ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏོཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཏོ ཙེ་ཝ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཙ ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་ཝི་སྶུ་ཏོ. ཐེ་ར་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན་ཝོ.
པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ན་ཏོ པ་རཱ་མཱ་སོ, སོ ཨེ་ཝ གཱ་ཧོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཡོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཉཱ་ཏ་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཝཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཨི་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨ་ཝོ་མི་སྶཾ.
༡༠. ཕ་གྒུ་ན་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་པི པ་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དི་ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཊྚེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ.
ཕ་གྒུ་ན་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཚ་ནྣ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༢. སུ་ཉྙ་ཏ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ.
༤. ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧཱ་ར་ཀ་ས་ཏྠཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཧ་ར་ཎ་ཏོ, ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ས་ས་ན་ཏོ ཧིཾ་ས་ན་ཏོ. པ་རི་ཙ་རི་ཏོཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏོ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫནྟི པ་རེ་ཧི ན ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན. ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་རོ པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི, ‘‘ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ད་ནྟོ ཀི་ཉྩི ནི་པྥ་ཏྟིཾ ན ཀ་ཐེ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ད་མྤི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀི་ལེ་ས་པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མོ. བྷ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན བྷ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ལ་ཡ་ནི་ཀ་ནྟི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡེ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ནཱ་མ. ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་མ་ནནྟི ཙ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ ག་ཏི. ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ག་ཏི ནཱ་མ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པཱ་ཏོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཨ་ས་ཏི ནེ་ཝི་དྷ ན ཨི་དྷ ལོ་ཀེ. ན ཧུ་རཾ ན པ་ར་ལོ་ཀེ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཋེ པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ.
ཡེ པ་ནཱཏི ས་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་མྦ་ནྡྷོ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་སྶ ནཱ་མ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་སྶ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཏྠི་ཏཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཀ་ཐཱ. ༥༠༥-༥༠༧) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཀ་པྤ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་རཾ, ཏ་སྶ དཱི་པ་ནཾ ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏྠ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི་ན་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ས་དཱུ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ནེ་ཝ ཨི་དྷ ན ཧུ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ན ‘‘ན ཨུ་བྷ་ཡ’’ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ནེ་ཝི་དྷ, ན ཧུ་རཾ, ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ནཱ་པི ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཧ་རཱིཏི ཚི་ནྣ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཎྛ་ནཱ་ལ༹ཾ ཚི་ནྡཱི’’ཏི. པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ས་མྨ་ས་ནྟོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཾ ཚ་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ’’ནྟི, ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཨ་སེ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཛྫ་ཀུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཐེ་རོཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་སུ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. པུ་ཎྞ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨-༨༩. ཏནྟི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་དྭ་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི. ན་ནྡི་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ན་ནྡི་ཡཱ ས་མུ་ད་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ན་ནྡི་ཡཱ ས་མུ་དི་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ན་ནྡི་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ན་ནྡི་ས་མུ་ད་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན ས་མུ་དི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཧ ས་མུ་ད་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཊྚཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རོ་དྷཱུ་པཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི.
ཙ་ཎྜཱཏི ཀོ་དྷ་ནཱ. དུ་ཊྛཱཏི དོ་ས་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་བྦི་སཱཏི པཱ་པཱ. ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ཏི དཱ་རུ་ཎཱ. གྷ་ཊི་ཀ་མུ་གྒ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ གྷ་ཊི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན ར་སྶ་ད་ཎྜེ་ན. ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ས་ན་ཏོ ས་ཏྠཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཧཱ་ར་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ‘‘ད་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ད་མ་ན་ཏོ. པ་ཉྙཱ ‘‘ད་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ད་མ་ན་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ‘‘ད་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ས་མ་སྶ ད་མ་ན་ཏོ. ཁ་ནྟི ‘‘ད་མོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ད་མ་ན་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མོ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དེ. ཨེ་ཏེ དྭེཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཏེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི ཨུ་ལཱ༹་རཾ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ས་ཏྟ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ན་དི་ཏྭཱཏི མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་པ་རི་བྷཱ་སཱ་ནཾ ཁ་མ་ནེ ས་ནྟོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ, པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་སྶ, ལེ་ཌྜུ་པྤ་ཧཱ་ར་སྶ, ད་ཎྜ་པྤ་ཧཱ་ར་སྶ, ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་ར་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝོ་རོ་པ་ན་སྶ, ཁ་མ་ནེ ས་ནྟོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ན་དི་ཏྭཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཝི་ཧ་ར་ཏི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨ་བྦུ་ཧ་ཏྠ་པ་བྦ་ཏེ, ས་མུ་དྡ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རེ, མཱ་ཏུ་ལ་གི་རི་མྷི, མ་ཀུ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏནྟི ཙ་ངྐ་མཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི མ་ཧ་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པ་རི་སྶ་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ན་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་ཏི་ཀནྟི ཨུ་པྤཱ་ཏ་ཀ་རཾ མ་ཧཱ་ས་ངྑོ་བྷཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ས་མྨུ་ཁེཏི ཨ་ནི་ལ་པ་དེ་སེ. པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུནྟི པ་ཝེ་དེ་སུཾ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་སྶ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཐ་ཝཱི་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ས་ཙྩ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ.
ས་ཙྩ་བ་ནྡྷ་ནཱ་མོཏི ས་ཙྩ་བ་ནྡྷེ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སི་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཙྩ་བ་ནྡྷོ’’ཏྭེ་ཝ ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྨིཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཀེ་ཙི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ, ཀེ་ཙི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ, ཀེ་ཙི པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏ་ཏྠ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ལ་དྡྷཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ, ཏེ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་རུ་ཎཾ པ་ན མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་པེ་སི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ལཱ་ནུ་ད་ཡཱ་ཡ ཙ. ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒེ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏོ ‘‘ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྶ ས་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་སཾ་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཛཱ ས་ནཱ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཡུ་ཉྫ་ཏི ཙ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨེ’’ཏི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ཧི. པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཱ་ཙི ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་ཡཱ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཚ་ཊྛནྟི བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
པུ་ཎྞ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༨. པ་ཋ་མ་ཨེ་ཛཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠-༩༡. ཨེ་ཛ་ཏི ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཛཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ལ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ནྟོ དོ་ས་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ་ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝ པ་དུ་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. ནི་ཀ་ནྟ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཚི་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན. ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛཱ མ་ཉྙི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ མ་ཉྙི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སུ་ཏྟེ.
པ་ཋ་མ་ཨེ་ཛཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩-༡༠. པ་ཋ་མ་དྭ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢-༩༣. དྭ་ཡནྟི དུ་ཀཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ཡཾ. ཙ་ལ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ཙ་ལ་ཏི. བྱ་ཐ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ པ་ཝེ་དྷ་ཏི. ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཧ་ག་ཏཱིཏི ས་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒ་ཏཱི’’ཏི ཕ་སྶོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི. ཡ་སྨཱ ཙ སཾ་ག་ཙྪ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ས་མ་ཝཱ་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ ཕ་སྶོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝ་ཏྠཱུཏི ཙ་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ, ཏེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ ཧེ་ཏཱུ. ཕ་སྶེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕ་སྶེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཨི་དཱ་ནི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཕུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི. རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་སུ རུ་ཀྑ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨེ་པི ཁ་ནྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི (ཡ་མ. ཁ་ནྡྷ་ཡ་མ་ཀ ༢).
པ་ཋ་མ་དྭ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ནྣ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.