༣. ལོ་ཀ་ནྟ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་དཱི་ཏི ལོ་ཀོ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལོ༹. ས་ངྑཱ་རོ པ་ན ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ. ཨ་ནྟནྟི ཨོ་སཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་རོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཐོ་མེ་སྶཱ་མཱིཏི པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི.
ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨེ་ཝཾ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ན ཧི པ་དེ་ས་ཉྙཱ་ཎེ ཋི་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཧི ཨ་ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ‘‘ཛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཉེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ད་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. པ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ-པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ-དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ-བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ-ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ-ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ, དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཎེ་ཏི སཱ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཏོ་པི ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ ཝཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ, ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ’’ཝུ་ཙྩ་ཏི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཉྩ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཏྟོ་ཏི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ. ཙི་རཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི དུ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པ་ཡི་ཏཱ. ཨ་མ་ཏ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ནྟོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི.
ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི. ན ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ར་ཧེ་ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྷི ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཀོ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི ཙ. ཏ་ཐཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ལོ་ཀོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི ཙཱ’’ཏི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཝཱ. ཙ་ཀྑཱ་དི་མེ་ཝ ཧི ས་ཧོ་ཀཱ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལོ༹’’ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་སཱ ག་མ་ནེ་ན. ན ས་ཀྐཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ཏྟཱ. ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ ནཱ་མ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ག་མ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ.
ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཝཱ་ཀྱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི པ་དེ་ཧི. ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ས་ནྣི་ཝེ་སེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘པ་ཎྜཱ’’ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཨི་ཏོ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ, པ་ཉྙ་ཝཱ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ, དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི.
ལོ་ཀ་ནྟ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.