༡༢. ལོ་ཀ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡-༢. པ་ཋ་མ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤-༡༡༥. ཨཱ་ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སོ. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཏོ ཝ་སཾ ག་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱཏི པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པི མཱ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ར་སྶ་པི ཝ་སཾ ག་ཏོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ.
པ་ཋ་མ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ལོ་ཀ་ནྟ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་དཱི་ཏི ལོ་ཀོ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལོ༹. ས་ངྑཱ་རོ པ་ན ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ. ཨ་ནྟནྟི ཨོ་སཱ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་རོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཐོ་མེ་སྶཱ་མཱིཏི པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི.
ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨེ་ཝཾ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ན ཧི པ་དེ་ས་ཉྙཱ་ཎེ ཋི་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཧི ཨ་ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ‘‘ཛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཉེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ད་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. པ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ-པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ-དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ-བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ-ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ-ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ, དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཎེ་ཏི སཱ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཏོ་པི ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ ཝཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ, ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ’’ཝུ་ཙྩ་ཏི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཉྩ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཏྟོ་ཏི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ. ཙི་རཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི དུ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པ་ཡི་ཏཱ. ཨ་མ་ཏ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ནྟོ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི.
ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི. ན ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ར་ཧེ་ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྷི ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཀོ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི ཙ. ཏ་ཐཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ལོ་ཀོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི ཙཱ’’ཏི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཝཱ. ཙ་ཀྑཱ་དི་མེ་ཝ ཧི ས་ཧོ་ཀཱ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལོ༹’’ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་སཱ ག་མ་ནེ་ན. ན ས་ཀྐཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ཏྟཱ. ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ ནཱ་མ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ག་མ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ.
ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཝཱ་ཀྱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི པ་དེ་ཧི. ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ས་ནྣི་ཝེ་སེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘པ་ཎྜཱ’’ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཨི་ཏོ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ, པ་ཉྙ་ཝཱ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ, དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི.
ལོ་ཀ་ནྟ་ག་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༧. ཙེ་ཏ་སོཏི ཀ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟེ་ན སཾ་ཕུ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ’’ཏི. ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་སཱ་ད་ཏྟ་ཡཾ, ཏཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་བྷེ་དོ. མ་ནོ་ར་མྨ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཀཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ –
‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ པ་དཱ་པ་དཾ;
ཨོ་ཏཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༤༨);
མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་རཱུ་པོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པོ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ པུ་རི་མ་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛེ་ན ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒེ་ན. ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནཾ. པུ་རི་མོ ཝི་ཀ་པྤོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ, པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. དྭེ དྷ་མྨཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏཱི་ཏི དྭེ དྷ་མྨཱ. ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏྟ་བྦཱཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ ཀཱ་ར་ཎེ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་བྦཱ་ན་སྨིནྟི ནི་བྦཱ་ན་མྷི.
ཀཱ་མ་གུ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༨-༡༡༩. དི་ཊྛེཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ. དྷ་མྨེཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ས་ཉྙཱ དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏཾ་ག་ཧ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏཾ་ག་ཧ་ཎཾ. ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཉྩ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༠. གྷ་ཊེ་སྶ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ གྷ་ཊི་ཏཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཝི་ཙྪེ་དནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་དཾ.
༨. རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. ཡེ དྷ་མྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་མྦྷཱ་རཱ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནི་ཡཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་རི་པཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི པ་རི་པཱ་ཀཾ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་མེ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, སཱ པ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མེ་ན པ་ཀྑ་ས་ངྒ་ཧེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི པུ་གྒ་ལཱ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཧོ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཝ, ཏ་ཐཱ པ་སཱ་ད་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, པ་སཱ་ད་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ནཱ་མ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑེ ཙ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟེ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡེཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟེ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ད་ཡོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ, ཡེ ‘‘ཨི་དྷ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དཱ་ནེ (ཨུ་དཱ. ༣༡) ཀ་ཐི་ཏཱ. ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཏཱ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཏ་ཏོ ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མཱ་ག་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀཱ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རི་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཊྛ་ཀཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན.
རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཀ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.