༡༣. ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ

༡-༣. ཝེ་སཱ་ལཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༤-༡༢༦. དྭཱི་སཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡེ་སུ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ པཱ་ཋ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༤-༥. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༧-༡༢༨. ཀཱ་མཾ ཨ་ཉྙེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པི་ཎྜཾ ཨུ་ལ་མཱ་ནཱ ཙ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨོ་ད་རི་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པི་ཎྜཾ ཨུ་ལ་མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གྷཾ་ས་ནྟོ་ཝཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཾ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱི་ཎནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ. ནཱ་ལི༹་ཀོ …པེ… ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟ་ཊྛ་པ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སོ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཐེ་རོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. མ་ཧཱ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པཱ་ན་པ་སུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པ་རི་ཛ་ན་སྶ སུ་རཱ་པི་ཝ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ པི་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི. སཱ་ལི་ཐུ་སེ་ཧཱིཏི ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ཐུ་སེ་ཧི. ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་པི་ལླི་ཀ་དཾ་ས་ན་ཛཱ་ཏཱ་ཧི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཧི. མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ ཝ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ. ཨི་ཏྠི་ལོ་ལོ ཧི སོ རཱ་ཛཱ.

པ་ཝེ་ཎིནྟི ཏེ་སཾ ས་མཱ་དཱ་ན་པ་ཝེ་ཎིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་བ་ནྡྷཾ. པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟཱིཏི ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ག་རུ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ར་ཉྙོ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟནྟི པ་སཱ་ད་ཝཱི་ཐིཾ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུནྟི ཝི་བཱ་དྷི་ཏུཾ.

ལོ་བྷ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡེ་ཝ, ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་བྷ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཧཱ་པེ་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ག་བྦྷཱ་ས་ཡཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཀཱ་ཡཱུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.

བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. གྷོ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༩. རཱུ་པཱ ཙ མ་ནཱ་པཱཏི ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ མ་ན་སཱ མ་ནུ་ཉྙཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘རཱུ་པཱ ཙ མ་ནཱ་པཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ…པེ… ཕ་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, སོ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ.

ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛྫ་ག་ཧ་ཎེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཝཱི་ས་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཏི་སྶོ ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི.

གྷོ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧-༨. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༠-༡༣༡. ཏཾ ཨི་ཏྠེ་ཏནྟི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཡཾ རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ, ཏཾ ཨི་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡནྟི ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ, ཡོ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་རོ ཙེ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཙེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཕ་སྶོ. ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་ཉྩ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦེ་སུ སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་མཱ་ནཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན. སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན ཙ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.

ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ལོ་ཧི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༢. ཏེ་པི མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨེ་ཝ. སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སི་ལི་སྶ་ན་ལ་ངྒྷ་ན་ཀཱི་ལ༹་ནཱ་ནི.

ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་བྷཾ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨི་བྦྷཱ, ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀཱ. ཏེ པ་ན ནི་ཧཱི་ན་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ བྷོ་གྒཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧ་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཀ་ཎྷཱཏི ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ར་ཊྛཾ བྷ་ར་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྶ ར་ཊྛ་སྶ བ་ལིཾ བྷ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ བྷ་ར་ཎེ་ན བྷ་ར་ཏཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟཱཏི པ་རི་ཏོ སཾ་ཙ་ར་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི.

སཱི་ལ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱཏི སཱི་ལ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. ཡེ པུ་རཱ་ཎཾ ས་ར་ནྟི, ཏེ སཱི་ལུ་ཏྟ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. དྭཱ་རཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རཱ་ནི.

ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པེ་ཏཱ ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཝི་ས་མཱ་ནཱིཏི ཝི་ག་ཏ་ས་མཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ད་ཎྜཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ད་ཎྜ་ནི་པཱ་ཏཱ.

ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཀཱཏི ཀི་ཉྩི ཨ་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ. པ་ངྐོ ཝི་ཡ པ་ངྐོ, མ་ལཾ. ད་ནྟ་པ་ངྐོ པུ་རི་མ་པ་ད་ལོ་པེ་ན པ་ངྐོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ‘‘པ་ངྐོ ནཱ་མ ད་ནྟ་མ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དོ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ…པེ… ཀོ་ཧ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཎྞཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཱ ཀ་པྤ་ཀཱ་ཏི. ཏེ ཙ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ.

ཨ་ཁི་ལནྟི ཙེ་ཏོ་ཁི་ལ་ར་ཧི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མུ་དུ ཨ་ཐ་དྡྷ’’ནྟི.

ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟོ. པ་རི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི པ་རི་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ.

ལོ་ཧི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༣. བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ‘‘ཡ་གྒྷེ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་གྒྷེ་ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི.

ཝེ་ར་ཧ་ཙྩཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.