༡༡. ཙཱི་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གེ གི་རི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི ཎ-ཀཱ་རེ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གེ ཛ་ན་པ་དོ་པི ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘གི་རི་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ ཏེ་སཾ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་པི ‘‘ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ ཨེ་ཝ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ནི་གྒ་ཧེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ…པེ… ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ས་མྤ་ནྣ་ག་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ར་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཙ་ར་ཎཾ ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ལཱ་ནཾ གྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ ‘‘ས་སྶ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མ་ཝོ་ཙ.
སོ་དྷེ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ. ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨཱ་ལ་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑཱ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི བ་ཧུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཡཾ. ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. ཀི་ཉྩི སི་ཀྑེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྑཾ ཝི་ཡ ལི་ཁི་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་ས’’ནྟི. དཱ་ཋི་ཀཱ་པི ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་སྶུ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་སྶུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སཱ་ཡེ་ན ར་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི.
ཝ་ངྒ་སཱ་ཊ་ཀོཏི ཝ་ངྒ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ. ཨེ་སཱཏི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ. ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩེ་ཝ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛ ཙ ས་ཧ་སྶཱ་ནི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ གུ་ཎོཏི སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཕ་ལཱ གུ་ཎོ་ཏི ཀི་ཏྟེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་སི.
ཀོ་ལཱ་ཧ་ལནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལོ.
ཁུ་དྡ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ. ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ར་ཎཾ ཝཱཏི མ་ཧོ་གྷཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མ་ཙྪེ་ར་ས་མུ་དྡཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟོ པ་ཙྪཱ་པི…པེ… པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་ཙྪེ་ར་པ་ཧཱ་ན་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཏྠུ གུ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་དཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་ཉྩ་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཉྩ་སྶ. དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ.
ཨ་དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ས་བྦ་སོ ན དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་པཱུ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དུ་གྒ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཨི་ཊྛ་ཀ་པ་ནྟཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀ་པ་ནྟི. གྷ་ཊ་ནི་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ པ་ནྟི་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཋ་པི་ཏ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏ་བྦ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཨཱུ་ནཱ ཧོ་ཏི. བྷ་དྡ་ཀེ ཀཱ་ལེཏི ཨཱི་དི་སི་ཡཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི. ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ཏེ་ན སི་ལེ་ས་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན.
ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱཏི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱ. པུ་ཉྙནྟི ན་ཏྠི ནོ པུ་ཉྙཾ ཏཾ, ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན. སོ ཙ ཨ་སྶ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ.
ཕུ་སྶ་ར་ཐནྟི མ་ངྒ་ལ་ར་ཐཾ. ཨུ་ཎྷཱི་སཾ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནཱི ཁ་གྒོ མ་ཎི་པཱ་དུ་ཀཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ. དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ སཱ་དི་ཡི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཙོ་དི་ཏོ ‘‘ན་ནུ ཏཱ་ཏཱ ཐཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
ན་པྤ་མ་ཛྫི ནི་རོ་གཱ ཨ་ཡྻཱཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ དེ་ཝཱཏི དེ་ཝཱི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ས་མ་ཎ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫནྟི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་པ་བྦ་ཛྫཾ. སོ ཧི རཱ་ཛཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝེ་ས་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ’’ནྟི ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཎྷི.
ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་ཡེ་ཝ. ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ མཱ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝཱི་ས་ཏི དྷ་ར་ཎཱ་ནི ‘‘ནི་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཝ་སཱ་མཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་ཏྠཱ་ཀ་རོཏི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, བྷ་དྡ་ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སཱ་ད་རཱུ་པེ་ན ནི་བྦི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ‘‘མ་ཧཱ་གཱི་ཝ’’ནྟི པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མཱ་ན་པ་ཎྞནྟི ས་དི་ས་པ་ཎྞཾ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀུ་མཱ་རི་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཎྞཾ. ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙཱཏི ཏེ པུ་རི་སཱ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་གཱ་མཾ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙ པེ་སེ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
པུ་པྥ་དཱ་མནྟི ཧ་ཏྠི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ. ཏཱ་ནི པུ་པྥ་དཱ་མཱ་ནི. ཏེཏི ཨུ་བྷོ བྷ་དྡཱ ཙེ་ཝ པི་པྤ་ལི་ཀུ་མཱ་རོ ཙ. ལོ་ཀཱ་མི་སེ་ནཱཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན, ཀཱ་མ་སྶཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱཏི ན སཾ་ས་ཊྛཱ. ཝི་ཙཱ་ར་ཡིཾ་སུ གྷ་ཊེ ཛ་ལ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ པ་དཱི་པེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནྟེ་ན ཝི་མོ་ཀྑ་བཱི་ཛེ་ན ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཡ་ནྟ་བ་དྡྷཱ་ནཱིཏི ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་ཊྛ་ཀ་དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ནྟ་བ་དྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏུ་མྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ནྟོཏི ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. དཱ་ས་གཱ་མཱཏི དཱ་སཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མཱ.
ཨོ་སཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཀ་པྤ་ཀུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་ས་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེཏི དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་སྶ དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ནི་སཱི་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ པ་ན ས་ཏྠུ ཏ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫཱ ཨེ་དི་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནྟོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཱུ་པ་ཙ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ནི་རཱུ་པི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀི་ཏྟི་མཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རཱི, ཏཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ པ་སཱ་ད་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ པ་དེ་སཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏ་སཱ་ཁོཏི བ་ཧུ་སཱ་ཁོ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་ཁོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི ནི་ར་ནྟ་རཾ བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནཱ་ལ༹་ནྡནྟི ཙ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན སུ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ སོ་བྷ་ན་ག་མ་ན་གུ་ཎ་ག་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ས་མྨཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན.
ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ་ཝ ས་བྦ་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱཏི ས་བྦ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙེ་ཏ་སཱ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ས་མྤ་ནྣཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི ཝི་དཱ་ལེ་ཡྻ. ཝི་ལ་ཡནྟི ཝི་ནཱ་སཾ.
ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི. པ་ཋ་མ་ཏ་ར་མེ་ཝཱཏི པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་མཱ་ན་པ་ཧཱི་ནོ ཨ་སྶ, ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཡ་ཐཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ས་ནྣི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཊྛི་ཀནྟི ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀཾ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ཙེ་ཏོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཐོ་ཀ་མྤི བ་ཧི ག་ནྟུཾ ཨ་དེ་ནྟོ’’ཏི. ཏེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦེ་ན…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ནི་པྥ་ནྣཱ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ས་བྦེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཋ་པི་ཏ་སོ་ཏོཏི དྷ་མྨེ ནི་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ. ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་པི་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ཎོ་ཏི ས་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི པ་རི་བྷོ་གཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཐེ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་མཱ་ན་པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མ་བྷཱ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ.
མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མོ པ་ཙྪཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ར་ཎོ, ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ས་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ནྟ་ནྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན. ཛཱ་ཏི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན…པེ… བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀཱ་ཏུནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཐེ་རོ པཱ་རུ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨོ་ར་སོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨ་ས་རཱི་ར་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་ཛྫོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི.
‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ པ་རི་སོ་དྷི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་མྨ་དེ་ཝ སོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ལ་བྷིཾ, ཨེ་ཝཾ སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ན་ད་ནཱ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ་ཝ, ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ན ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. སེ་སནྟི ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཙཱི་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.