༥. ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ས་ནྟུ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ས་ནྟུ་ཊྛོཏི ས་ཀེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མ་མེ་ཝ ཙ ཏུ་སྶ་ན་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཾ – པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ, ཉཱ་ཎ་ས་ཉྫ་ནི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་ས་ཉྫ་ནི་ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧཱི་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ཨི་ཏ་རཾ ཧཱི་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཨ་པེ་ཀྑཱ་ས་དྡཱ ཧི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧཱི་ནེ་ན ཝཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ནྟུ་སྶི་ཏོ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ལོ་བྷོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱ་བྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ལཱ་བྷོ, ཡོ ཡོ ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷོ, ཏེ་ན ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ. བ་ལནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. སཱ་རུ་པྤནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ.
ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྟོ་ས་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལ་བྷ་ནྟོ་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་དུ་བྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་རུ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་རཱི་ར་བཱ་དྷཱ་ཝ་ཧ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན, ནཱ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ལ་ཧུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ན་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ…པེ… དྷཱ་རེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཨ་པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཀ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ས་ཧ་སཱ པཱ་པ་ཀཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི.
མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀནྟི གོ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཏྟཱ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏནྟི ‘‘པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ས་ཏྠཾ.
ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ. ན ས་ནྟུ་ཊྚོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ. ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི. ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ. ཨ་ནེ་ས་ནནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ. ཨུ་ཏྟ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཛཱ་ཏུ་ཏྟཱ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་ཙྩ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཏྟཱ་སེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ན པ་རི་ཏྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ལོ་བྷོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྠ་ན་ཊྛེ་ན བ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན གེ་དྷོ ལོ་བྷ་གེ་དྷོ. མུ་ཙྪནྟི གེ་དྷཾ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དོ་སཾ. ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་རེ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝ་ད་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་སྶ་པོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྶ་པེ་ན ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ བྷཱ་རོ ‘‘མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་ར་ཎཾ བྷཱ་རོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཡ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ.
ས་ནྟུ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༥. ཏེ་ན ར་ཧི་ཏོཏི ཏེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ར་ཧི་ཏོ. ནི་བྦྷ་ཡོཏི བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ. ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་མྤི ཧི སཱ་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་ལ་སི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཡ. ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ.
མ་ནུ་ཉྙ་ཝ་ཏྠུནྟི མ་ནོ་ར་མཾ ལོ་བྷུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི སུ་བྷ་སུ་ཁཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏེཏི ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ. ཝ་ཏྠུ་མྷཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་མྷི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི མ་ནཱ་པི་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཏཱ་དི་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན. ཨི་མེཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ན་པྤ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ. པ་ཊི་ལ་དྡྷཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ. ‘‘སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མ་སྶ པ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒོ ཝཱ…པེ… སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟ་པྤཱི བྷ་བྦོ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཙ་ནྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཀཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཙ་ནྡོ ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙ་ནྡཱུ་པ་མཱ. ས་ནྠ་ཝཱདཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་དྷི་ག་མོ. ས་བྦེ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན སོ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ. ཡ་ད་ཏྠ་མེ་ཏྠ ཙ་ནྡཱུ་པ་མཱ ཨཱ་ཧ་ཊཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ནྡཱུ་པ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ཝ གུ་ཎོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ནྟཱི་ཏི ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཡ་ཐཱ. ཙ་ནྡོ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཛ་ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ཏཾ དི་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡོ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ལཱ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ན་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྶ ཝཱ པཱ་མོ་ཛྫ་པཱ་སཾ་ས་ཏྠོ ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ་ནྡ་ས་མ་ཙི་ཏྟོ ཨ་དྷུ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་ཡ ཙ ནི་ཙྩ་ན་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི.
ཨ་པ་ཀ་སྶི་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ. ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཡཱཏི ‘‘ནི་ཙྩ་ན་ཝ་ཀཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ-ས་དྡེ་ན ཧི པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཡ-ཀཱ་རཱ་དེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རིཾ་སཱུཏི ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་མེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ ཨ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ.
དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུཏི དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠུཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨཱ་དྷཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨཱ་རོ་པ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ, ཏ་ཐཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཀི་རི་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་པི མ་ནོ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ མ་ནོ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡ་ནྟི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཏོ བྷཱ་རི་ཡནྟི པི་ཊྛི་པ་སྶ་ཏོ ཨོ་ན་ཏཾ. ཝཱ་ཡུ་པ་ཏྠ་མྦྷནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ. ཨ་ནུ་བྦེ་ཛེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་བྦེ་ཛ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ན་ཡ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱ་ཡུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ.
ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་པ་བྷཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ཉྩ་ལ་ནེ་ན དི་གུ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཙ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་མ་ཀ་ཝི་ཛྫུ་ཏཾ ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎིཾ ཙཱ་ལེ་སཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་མ་ནོ. ཡ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ས་ས་ནྟ་ཀཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན དོ་མ་ན་སྶེ་ན…པེ… ག་ཧི་ཏ་མ་ནོ ས་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་བྦི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རནྟི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་རི་ཡཾ. ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་དེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཡ་ད་ཏྠ་ཉྩ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ར་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ཏོ ཙ ར་ཀྑ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ཙ་ནྡོ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ལི་ཏ་པཱ་ཎི ཝི་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཙ་ནྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧. ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ. ས་ནྡཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་བྦ་སོ དཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜི་ཡ་ནཱ དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱ ཨ་ཊྚི་ཡ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ར་ཎེ་ན.
ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཛི་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་དྡ་སྶ ཨ་པུ་ཐུ་ལ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ སུ་ཏྟེ་ན སཾ་སི་བྦ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་གྒ་ལ༹་དཱ་ནེ་ན ཙ ཚི་དྡེ པུ་ཐུ་ལེ. ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ཙི་ར་ནི་སེ་ཝི་ཏ་ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི, པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ…པེ… ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཱི’’ཏི, ས་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ཀོ ཝི་དྷི ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི ‘‘ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི.
སེ་ནཱ་པ་ཏིནྟི སེ་ནཱ་པ་ཏི་བྷཱ་ཝི་ནཾ, སེ་ནཱ་པ་ཙྩཱ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨེ་ན. སོཏི ས་ཏྠཱ. ཏ་སྨིནྟི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་དི ས་ཏྠཱ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ན ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཛི་ཎྞོ་སི དཱ་ནི ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ ས་ཝ་ན་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ས་དྡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙེ་ཧཾ ཝ་སཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དྷཱི་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨ་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པ་རོཏི ཨ་ཉྙོ, དུ་ཏི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཙ ཕཱ་སུ བྷ་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ར་མ་ཏོ ཝ་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ར་ཏི, ཏ་ཐཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ ལ་བྦྷ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཨ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་དྷཱི་ནོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ་ཏི ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ན པཱ་ཏེ་ཏ་བྦ་ནྟི སཱ་མི་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ལཱ་ཀཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ན ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཡཾ, ཏཾ ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ. མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྟཾ, ཁུ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ-ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ-ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན-ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན-ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན.
‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ བ་ཧུཾ ཝ་སྶ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་ཐཱ ན ཝ་སྶ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་ར་ཏི ཝ་སྶ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཕཱ་སུ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཱ་དི་དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ. ཨ་པྤི་ཙྪཱ་དཱི་ནནྟི ཨ་པྤི་ཙྪ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ.
ཛི་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༩. ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧཾ དཱ་ནི ན ཙི་རཾ ཋ་སྶཱ་མི, ཏ་ཐཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱི་སཾ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡུ་ཀོ, ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨོ་ཝ་ད, ཀ་སྶ་པ…པེ… ཏྭཾ ཝཱ’’ཏི. དུ་ཀྑེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་པྤ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎཾ, ཚི་ནྣ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཀ་ཏཱ ཝཱ་མ་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝ་ད་ནྟེཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟེ. བ་ཧུཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཏཱིཏི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀོ ཝི་པུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. ཨ་ས་ཧི་ཏནྟི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ན་ས་ཧི་ཏཾ ཧེ་ཏུ་པ་མཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་མ་དྷུ་རནྟི ན མ་དྷུ་རཾ ན ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཾ ན པེ་མ་ནཱི་ཡཾ. ལ་ཧུ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཀཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ.
ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༠. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ. པ་རི་ཧཱ་ནནྟི ས་བྦཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི པ་རི་ཧཱ་ནཾ. ན ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཙི ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཏ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. པུ་བྦེཏི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ. ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊྛ་པ་ནེཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷེ. ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཐེ་རེ་སུ. ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལེ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེཏི ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ད་ར་ཛཱ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ཀྐཱ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ. ཨི་མེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཉྷི ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ. པ་ཏྠ་ཡ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཏྠ་ནཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༢. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་དེ་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁེ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ.
ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨུ་པ་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཧེ་ཏུ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཧེ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ག་མ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་སོ ཧི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྨཱ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་དཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཀེ ཙ ས་མྨཱ ད་སྶེ་སི. ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་སི. ས་མཱ་ད་པེ་སཱིཏི ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ས་མཱ་ད་པེ་སི. ཡ་ཐཱ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ པ་གྒ་ཧ་ས་མུ་པེ་ཀྑ་ཎེ་ཧི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝཱི་ཐིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སུ་པྤ་ས་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་སི, ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ད་པེ་སི. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སཱིཏི ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི ལ་དྡྷ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི, ལ་དྡྷ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཏོ་སེ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མ་ནུ་ཏེ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མུ་ནི. ཏེཏི ཏཾ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཨུ་པ་རི, ཏ་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏོ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨོ་ཀཱ་སོ. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱིཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ནི་ཝཱ་ར་ཀོ ན བ་ཧུ་མ་ཏོ. བུ་དྡྷ་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཐེ་རོ. ‘‘བཱ་ལཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་ཀྑ་པཱ་ཏེ་ན ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ན ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཙུ་ཏཱ ས་ལི་ངྒ་ཏོ ན་ཊྛཱ, དེ་ས་ནྟ་ར་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ད་སྶ་ནཾ ན ག་ཏཱ. ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ ཝི་ཡཱཏི ཀུ་ར་ཎྚ་ཀ་ཨ་པཱ་མ་གྒ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ལ་སི་ཀཱ་ཧི སཱ་ཁཱ ཝི་ཡ.
ཨུ་པ་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཙཱི་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གེ གི་རི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི ཎ-ཀཱ་རེ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གེ ཛ་ན་པ་དོ་པི ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘གི་རི་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ ཏེ་སཾ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་པི ‘‘ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ ཨེ་ཝ པེ་ས་ལཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ནི་གྒ་ཧེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ…པེ… ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ས་མྤ་ནྣ་ག་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ར་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཙ་ར་ཎཾ ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ལཱ་ནཾ གྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ ‘‘ས་སྶ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མ་ཝོ་ཙ.
སོ་དྷེ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ. ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨཱ་ལ་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑཱ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི བ་ཧུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཡཾ. ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. ཀི་ཉྩི སི་ཀྑེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྑཾ ཝི་ཡ ལི་ཁི་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་ས’’ནྟི. དཱ་ཋི་ཀཱ་པི ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་སྶུ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་སྶུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སཱ་ཡེ་ན ར་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི.
ཝ་ངྒ་སཱ་ཊ་ཀོཏི ཝ་ངྒ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ. ཨེ་སཱཏི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ. ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩེ་ཝ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛ ཙ ས་ཧ་སྶཱ་ནི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ གུ་ཎོཏི སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཕ་ལཱ གུ་ཎོ་ཏི ཀི་ཏྟེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་སི.
ཀོ་ལཱ་ཧ་ལནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལོ.
ཁུ་དྡ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ. ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ར་ཎཾ ཝཱཏི མ་ཧོ་གྷཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མ་ཙྪེ་ར་ས་མུ་དྡཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟོ པ་ཙྪཱ་པི…པེ… པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་ཙྪེ་ར་པ་ཧཱ་ན་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཏྠུ གུ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་དཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་ཉྩ་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཉྩ་སྶ. དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ.
ཨ་དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ས་བྦ་སོ ན དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་པཱུ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དུ་གྒ་ནྡྷ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཨི་ཊྛ་ཀ་པ་ནྟཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀ་པ་ནྟི. གྷ་ཊ་ནི་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ པ་ནྟི་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཋ་པི་ཏ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏ་བྦ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཨཱུ་ནཱ ཧོ་ཏི. བྷ་དྡ་ཀེ ཀཱ་ལེཏི ཨཱི་དི་སི་ཡཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི. ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ཏེ་ན སི་ལེ་ས་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན.
ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱཏི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱ. པུ་ཉྙནྟི ན་ཏྠི ནོ པུ་ཉྙཾ ཏཾ, ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན. སོ ཙ ཨ་སྶ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ.
ཕུ་སྶ་ར་ཐནྟི མ་ངྒ་ལ་ར་ཐཾ. ཨུ་ཎྷཱི་སཾ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནཱི ཁ་གྒོ མ་ཎི་པཱ་དུ་ཀཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ. དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ སཱ་དི་ཡི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཙོ་དི་ཏོ ‘‘ན་ནུ ཏཱ་ཏཱ ཐཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
ན་པྤ་མ་ཛྫི ནི་རོ་གཱ ཨ་ཡྻཱཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ དེ་ཝཱཏི དེ་ཝཱི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ས་མ་ཎ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫནྟི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་པ་བྦ་ཛྫཾ. སོ ཧི རཱ་ཛཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝེ་ས་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ’’ནྟི ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཎྷི.
ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་ཡེ་ཝ. ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ མཱ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝཱི་ས་ཏི དྷ་ར་ཎཱ་ནི ‘‘ནི་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཝ་སཱ་མཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་ཏྠཱ་ཀ་རོཏི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, བྷ་དྡ་ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སཱ་ད་རཱུ་པེ་ན ནི་བྦི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ‘‘མ་ཧཱ་གཱི་ཝ’’ནྟི པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མཱ་ན་པ་ཎྞནྟི ས་དི་ས་པ་ཎྞཾ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀུ་མཱ་རི་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཎྞཾ. ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙཱཏི ཏེ པུ་རི་སཱ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་གཱ་མཾ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྟོ ཙ པེ་སེ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
པུ་པྥ་དཱ་མནྟི ཧ་ཏྠི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ. ཏཱ་ནི པུ་པྥ་དཱ་མཱ་ནི. ཏེཏི ཨུ་བྷོ བྷ་དྡཱ ཙེ་ཝ པི་པྤ་ལི་ཀུ་མཱ་རོ ཙ. ལོ་ཀཱ་མི་སེ་ནཱཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན, ཀཱ་མ་སྶཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱཏི ན སཾ་ས་ཊྛཱ. ཝི་ཙཱ་ར་ཡིཾ་སུ གྷ་ཊེ ཛ་ལ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ པ་དཱི་པེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནྟེ་ན ཝི་མོ་ཀྑ་བཱི་ཛེ་ན ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཡ་ནྟ་བ་དྡྷཱ་ནཱིཏི ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་ཊྛ་ཀ་དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ནྟ་བ་དྡྷ་ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏུ་མྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ནྟོཏི ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. དཱ་ས་གཱ་མཱཏི དཱ་སཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མཱ.
ཨོ་སཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཀ་པྤ་ཀུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་ས་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེཏི དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་སྶ དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ནི་སཱི་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ པ་ན ས་ཏྠུ ཏ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫཱ ཨེ་དི་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནྟོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཱུ་པ་ཙ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ནི་རཱུ་པི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀི་ཏྟི་མཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རཱི, ཏཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ པ་སཱ་ད་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ པ་དེ་སཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏ་སཱ་ཁོཏི བ་ཧུ་སཱ་ཁོ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་ཁོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི ནི་ར་ནྟ་རཾ བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནཱ་ལ༹་ནྡནྟི ཙ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན སུ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ སོ་བྷ་ན་ག་མ་ན་གུ་ཎ་ག་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི མེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ས་མྨཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན.
ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ་ཝ ས་བྦ་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱཏི ས་བྦ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙེ་ཏ་སཱ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ས་མྤ་ནྣཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི ཝི་དཱ་ལེ་ཡྻ. ཝི་ལ་ཡནྟི ཝི་ནཱ་སཾ.
ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི. པ་ཋ་མ་ཏ་ར་མེ་ཝཱཏི པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་མཱ་ན་པ་ཧཱི་ནོ ཨ་སྶ, ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཡ་ཐཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ས་ནྣི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཊྛི་ཀནྟི ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀཾ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ཙེ་ཏོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཐོ་ཀ་མྤི བ་ཧི ག་ནྟུཾ ཨ་དེ་ནྟོ’’ཏི. ཏེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦེ་ན…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ནི་པྥ་ནྣཱ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ས་བྦེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཋ་པི་ཏ་སོ་ཏོཏི དྷ་མྨེ ནི་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ. ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་པི་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ཎོ་ཏི ས་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི པ་རི་བྷོ་གཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཐེ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་མཱ་ན་པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མ་བྷཱ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ.
མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མོ པ་ཙྪཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ར་ཎོ, ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ས་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ནྟ་ནྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན. ཛཱ་ཏི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན…པེ… བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་བྦེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀཱ་ཏུནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཐེ་རོ པཱ་རུ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨོ་ར་སོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨ་ས་རཱི་ར་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་ཛྫོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི.
‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ པ་རི་སོ་དྷི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་མྨ་དེ་ཝ སོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ལ་བྷིཾ, ཨེ་ཝཾ སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ན་ད་ནཱ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ་ཝ, ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ན ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. སེ་སནྟི ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཙཱི་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. པ་རཾ་མ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ས་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ས་སྶ་ཏི་ས་མ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སུ་ཁ་ནྟི པ་ས་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྶ པ་ན ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ་མ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ལོ་མ་ན་ཏོ ཙ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ་པི ཨ་ནི་སྶ་ཡོ་ཝ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་རཾ་མ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༦. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི ཉཱ་ཏ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ, ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ’’ཏི.
ཨོ་བྷཱ་སེཏི ཨོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨོ་བྷཱ་སེཏི ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཝེ་དྷ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེཏི ས་ཏི་ཡཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་བྷཱ་ས་ནཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ. ཉཱ་ཎཱད་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ. ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ ས་ཝི་སེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ས་དྡྷཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ. སཱ ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ ཨ་ནེ་ན ས་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ནི་ཀ་ནྟི ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ. སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་ཀི་ལེ་སོ ཝཱ སི་ཡཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ.
ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ཡ་སྶ པ་ཉྙཱ པ་རི་ཙི་ཏ་ཝ་ཏཱི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྡྷཱ མ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་དྷི་མཱ་ནོ དྷ་མྨུ་དྡྷ་ཙྩཾ དྷ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ ཧི ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ ན ཙ ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མཱ་ནི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ་ཏི་པི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱཏི མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཾ ཝ་ད་ཏི. ཝེ་ད་ལླ་པི་ཊ་ཀནྟི ཝེ་ཏུ་ལླ་པི་ཊ་ཀཾ. ཏཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ད་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་པ་རེ. ཨ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ན ཧི ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ལླཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ན་ཡཾ ན ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཝི་ཀྐ་ཡ་མཱ་ནནྟི ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཏནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎྜཾ.
ན ས་ཀྑིཾ་སུ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སཱུཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་དཱ ཏེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ? པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཀཱ་ལི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. ན ཧི ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་ནཱ ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཏ་དཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ས་ནྣཱ ཨེ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
དྭཱི་སཱུཏི སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ་པི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སི་ཀྑཱ་དྭ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མ་སྶ པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་ནུ ཙ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནཱ་རཱ་དྷ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུཏི སཱི་ལ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ན ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ. ཨི་མ་སྨིནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ. ཝ་ཏྟ་ནྟཱཏི ‘‘སཱི་ལཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི.
ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་སུ ས་ཀ་ལཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟེ་ན་པི ས་དྡྷ་མྨོ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ས་མ་ཡ་ནྟ་རེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ཨཱ་དི ཨེ་ཝ ཨཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་ག་མ་ནཱི་ཡཱཏི ཨ་དྷོ་བྷཱ་ག་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་སྶ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏཱཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ. པ་ཏི་སྶ་ཡ་ནཾ ནཱི་ཙ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ, པ་ཏི་སྶོ པ་ཏི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡཱ ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.