༢. དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ. ད་ས་ཧི བ་ལེ་ཧཱིཏི ད་ས་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི, ཏཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡཱ་དི་སཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀནྟི ཀུ་ལ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལནྟི གི་རི་ཙ་ར་ན་དི་ཙ་ར་ཝ་ན་ཙ་རཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ གོ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ནཱ་མཱ ས་བྦཱ་པི བ་ལེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧ་ཏྠི་ཛཱ་ཏི. ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནནྟི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཙ ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ར་སྨི་ཡོ, ཏཱ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་རཱ་ཡ་ནཾ, ཝ་ཛི་རཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཏཱ ལཱ་མ་ཀ་ཏཱ ཙ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ. ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ད་ས་སུ ཉཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་མྤ་ཡཾ, པུ་གྒ་ལ་ཉྩ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ནེ་ཡྻེ་སུ ཨ་དྷི་བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི.
ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ན་ཉྩ…པེ… ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ཀ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མ་གྒ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ, བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ནྟེ་སུ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ན་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ནོ, ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ. པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་རེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ནནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཧཱ་ནི་ཡཱ ཙ ཛཱ་ན་ནཾ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ན་ནནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ, ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཙེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནཾ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝོ་དཱ་ན་མྤི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཛཱ་ན་ནནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཊྛ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནཾ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནཾ སཱ་ར་དོ, བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡཾ. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་དཾ པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ས་མྤ་དཾ ཁེ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ. པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ་སུ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཏ་ཡཱ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨི་དཾ ཏེ་ར་ས་མཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཀོ་ཙཱིཏི ས་མ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི. ས་ཧ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧ ཧེ་ཏུ་ནཱ. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ དྷ་མྨ-ས་དྡོ. ཧེ་ཏཱུཏི ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ ཝཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ. ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཨ་ཁེ་མ་པྤ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཾ པ་ཏྟོ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་སུ ཨི་མེ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི སོ ཀི་ལེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ན་པྤ་ཧཱི་ཡེ་ཡྻ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ, ས་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ཧི ཡོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, སོ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨེ ནི་ཡྻ་ནྟེ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝོ་ཧ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? ནི་ཡྻཱ་ན་ཏྠ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ, སོ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ.
ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ, ཨ་ས་ནྟ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ, སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ. ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་བྷཱ ནཱ་མ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི པ་རི་སཱ བུ་དྡྷཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཏི་ཊྛ་ནྟི པ་ར་མྨུ་ཁཱ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ‘‘ཨུ་ས་བྷོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི པ་དཾ. ཏ་སྶཱཏི ནི་ས་བྷ་སྶ. ཡེ་སཾ བ་ལུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་བྷ་ཎྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པ་མཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་ཧཱི་ན་མེ་ཝ. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙཱཏི ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱཏི ཨི་དཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལ་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བྱ་ཏྟཾ པ་རི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ པ་རི་སཱ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སཱུ’’ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. མཱ་ར་པ་རི་སཱཏི མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. མཱ་ར་ས་དི་སཱ་ནཾ མཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཏི མཱ་ར་པ་རི་སཱ. ས་བྦཱ ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཙ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལཱ, ས་མ་ཎཱ ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ར་ཝཱ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རི་ཡཾ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཀ་མྤ་ཏི, ཏེ་སཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་པི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཉྙི་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ ཨུ་གྒཱ. ཨི་ཏི ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡཱ་མཱ་དི་པ་རི་སཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? བྷུ་སཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ. ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ ཧི ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རེ ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟཱ ཏ་ཏྠཱ་བྷི་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི ནེ་སཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི ཏཱ་དི་སེ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་པི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛ་ནཱ་དནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་དཾ. ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དནྟི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ནི་བྦྷ་ཡ་ནཱ་དཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན. ས་ཧ་ན་ཏོཏི ཁ་མ་ན་ཏོ. ཧ་ན་ན་ཏོཏི ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ.
ཨེ་ཏནྟི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ པ་དཾ. པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ. ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ‘‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཝི་རོ་དྷི་ནཱི པ་ཊི་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཏཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི པ་ར་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཏཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨུ་ར་སི ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ར་སོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨོ་ར་སཾ ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པ་སྶ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རུ་པྤ་ནཾ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཱ་དི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱི ཧི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་རོ་དྷེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ, སོ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི པ་ན ག་ཧི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི དྭཱ་ད་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་མྤི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན མ་གྒེ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི བྷ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི.
ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དནྟི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, ས་དྡ… ག་ནྡྷ… ར་ས… ཕོ་ཊྛ་བྦ … དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དནྟི ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. ལ་ཀྑ་ཎ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ་དི་ར་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ་པི ས་པྤ་དེ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ནི་པྤ་དེ་སོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ད་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པ་རོ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པཱ་ལི༹་ཡཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛྷྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཀ་ཐ་ནེ་ན པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ནི་ཡ་མོ ད་སྶི་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ, ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནི་ཡ་མཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ག་མེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱི ཙ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཡེ་ན སོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ས་ཏི ནི་རོ་དྷེ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ, སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་རེ་ན པུ་རི་མཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ མ་གྒེ་ན ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ནི་དྡེ་སཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་རོ་དྷོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པི ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་དྷ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ, ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡). ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟེ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏོ, སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ས་དྡ་ཏོ ཙ པི་ཧི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏོ’’ཏི. ཝི་ཝ་ཊོཏི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི. པ་ཀཱ་སི་ཏོཏི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་སེ་ན ཨོ་བྷཱ་སི་ཏོ ཨཱ་དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་པི་ཏོ ཛོ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ. སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཏནྟི ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ, སི་བྦི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཀེ་ན ག་ཎྛི་ཏ་ཉྩ. ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ག་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ. ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རནྟི ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎྜཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ དྷུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ, དུ་སྶཱི་ལོ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ. ནི་དྡྷ་མ་ཐཱཏི ནཱི་ཧ་ར་ཐ. ཀ་ས་མྦུནྟི ས་མ་ཎ་ཀ་ས་ཊཾ. ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐཱཏི ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཐ ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ལཱ་པེཏི པ་ལཱ་པ་ས་དི་སེ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཎྜུ་ལ་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ ཐུ་ས་མ་ཏྟ་ཀོ པ་ལཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཱ་དི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ པ་ལཱ་པོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ལཱ་པོ, དུ་སྶཱི་ལོ. ཏེ པ་ལཱ་པེ. ཝཱ་ཧེ་ཐཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཐ. པ་ཏི་སྶ་ཏཱཏི བཱ་ལ༹ྷ་ས་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱཏི རཱ་ཛཱུ་པ་དྡ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཡཾ ཝི་ཛི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཊྚ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ. ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ས་མྨཱ་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་ཙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ས་ད་ཏྠཾ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ དྭཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན པཱི་ཋ་མ་དྡ་ན་ཏོ པཱི་ཋ་མ་དྡ་ནོ, ནི་ར་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ, ཀ་སྶ་ཙི་པ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱི་ཋ་བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘མ་ཁ་མ་དྡ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མི་ཙྪཱ་ཡ པ་རེ་སཾ མ་ཁཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཎྜ་པཱུ་ར་ཀོཏི ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་པཱུ་ར་ཀོ.
‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀུ་སཱི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཐོ་མི་ཏོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟེཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི་པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ་ཝ་ནྡ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་སི.
ཧཱི་ནེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་གྒེ་ནཱཏི སེ་ཊྛེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན, ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཀ་ཏ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་ཝི་ག་ཏ་ཊྛེ་ན མ་ཎྜ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ས་ནྣ་མྤི སུ་རཱ་དི ན པཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་ས་ནཾ. པ་ས་ནྣཾ ཝི་ག་ཏ་དོ་ས་མ་ལ་ཏྟཱ པ་སཱ་ད་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཙ. པཱ་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ སུ་ཁེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཀ་སཱ་ཝ་མ་ལ་པ་ངྐ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ.
མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པི དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ན དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜ་སྶ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལོ་པི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་རཱ་སི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཎྜོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རོཏི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝི་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ག་ཏ་ས་མྨོ་ས་ཝི་ག་མེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཝ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜོ. ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜེ་ན མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘པ་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ཀ་ས་ཊ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ པཱ་ལི༹་སེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ‘‘མ་ཎྜ་སྨི’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡོ་གོ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་མཱ་ཎནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ. ཨུ་གྒ་མ་ནནྟི བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཝ་མ་ནཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན དོ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་མ་ནཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཎྜཾ ཝེ་ཛྫ་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་རཱ་ས་ངྐཱ པི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ནི་རཱ་ས་ངྐཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ སཱ་ས་ནཾ པི་ཝ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན སཱ་ནི་སཾ་སཱ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ནེ་ན ས་ཝ་ཌྜྷི. པ་ར་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.