༣. ད་ས་བ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. པ་ཋ་མཾ དུ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་ངྑེ་པོ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ས་ངྑེ་པ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དེ་སེ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. པ་ཋ་མཾ ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟ་རུ་ཙཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ དེ་སེ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཏ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. སཱི་ཧ་ས་མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ད་སྶེ་ནྟཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ པ་ཋ་མཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ. ད་ས་ཧི བ་ལེ་ཧཱིཏི ད་ས་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི, ཏཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡཱ་དི་སཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀནྟི ཀུ་ལ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལནྟི གི་རི་ཙ་ར་ན་དི་ཙ་ར་ཝ་ན་ཙ་རཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ གོ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ནཱ་མཱ ས་བྦཱ་པི བ་ལེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧ་ཏྠི་ཛཱ་ཏི. ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནནྟི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཙ ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ར་སྨི་ཡོ, ཏཱ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་རཱ་ཡ་ནཾ, ཝ་ཛི་རཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཏཱ ལཱ་མ་ཀ་ཏཱ ཙ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ. ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ད་ས་སུ ཉཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་མྤ་ཡཾ, པུ་གྒ་ལ་ཉྩ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ནེ་ཡྻེ་སུ ཨ་དྷི་བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི.
ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ན་ཉྩ…པེ… ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ཀ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མ་གྒ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ, བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ནྟེ་སུ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ན་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ནོ, ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ. པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་རེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ནནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཧཱ་ནི་ཡཱ ཙ ཛཱ་ན་ནཾ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ན་ནནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ, ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཙེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནཾ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝོ་དཱ་ན་མྤི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཛཱ་ན་ནནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཊྛ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནཾ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཛཱ་ན་ནནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནཾ སཱ་ར་དོ, བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡཾ. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་དཾ པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ས་མྤ་དཾ ཁེ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ. པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ་སུ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཏ་ཡཱ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨི་དཾ ཏེ་ར་ས་མཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཀོ་ཙཱིཏི ས་མ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི. ས་ཧ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧ ཧེ་ཏུ་ནཱ. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་དྷ དྷ་མྨ-ས་དྡོ. ཧེ་ཏཱུཏི ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ ཝཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ. ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཨ་ཁེ་མ་པྤ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཾ པ་ཏྟོ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་སུ ཨི་མེ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི སོ ཀི་ལེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ན་པྤ་ཧཱི་ཡེ་ཡྻ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ, ས་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ཧི ཡོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, སོ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨེ ནི་ཡྻ་ནྟེ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ཝོ་ཧ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? ནི་ཡྻཱ་ན་ཏྠ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏོ, སོ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ.
ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ, ཨ་ས་ནྟ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ, སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ. ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་བྷཱ ནཱ་མ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི པ་རི་སཱ བུ་དྡྷཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཏི་ཊྛ་ནྟི པ་ར་མྨུ་ཁཱ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ‘‘ཨུ་ས་བྷོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི པ་དཾ. ཏ་སྶཱཏི ནི་ས་བྷ་སྶ. ཡེ་སཾ བ་ལུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་བྷ་ཎྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པ་མཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་ཧཱི་ན་མེ་ཝ. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙཱཏི ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མཱཏི ཨི་དཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལ་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བྱ་ཏྟཾ པ་རི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཚེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ པ་རི་སཱ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་སྶ བ་ལཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སཱུ’’ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. མཱ་ར་པ་རི་སཱཏི མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. མཱ་ར་ས་དི་སཱ་ནཾ མཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཏི མཱ་ར་པ་རི་སཱ. ས་བྦཱ ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཙ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལཱ, ས་མ་ཎཱ ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ར་ཝཱ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་རི་ཡཾ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཀ་མྤ་ཏི, ཏེ་སཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་པི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཉྙི་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཱ ཨུ་གྒཱ. ཨི་ཏི ཙེ་ཏཱ པ་རི་སཱ ཨུ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡཱ་མཱ་དི་པ་རི་སཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? བྷུ་སཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ. ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ ཧི ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རེ ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟཱ ཏ་ཏྠཱ་བྷི་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི ནེ་སཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི ཏཱ་དི་སེ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་པི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛ་ནཱ་དནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་དཾ. ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དནྟི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ནི་བྦྷ་ཡ་ནཱ་དཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན. ས་ཧ་ན་ཏོཏི ཁ་མ་ན་ཏོ. ཧ་ན་ན་ཏོཏི ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ.
ཨེ་ཏནྟི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ པ་དཾ. པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ. ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ‘‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཝི་རོ་དྷི་ནཱི པ་ཊི་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཏཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི པ་ར་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཏཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨུ་ར་སི ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ར་སོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨོ་ར་སཾ ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པ་སྶ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རུ་པྤ་ནཾ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཱ་དི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱི ཧི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་རོ་དྷེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་ར་ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ, སོ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི པ་ན ག་ཧི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི དྭཱ་ད་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་མྤི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན མ་གྒེ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི བྷ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨི་དྷ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི.
ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷེ་དནྟི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, ས་དྡ… ག་ནྡྷ… ར་ས… ཕོ་ཊྛ་བྦ … དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དནྟི ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. ལ་ཀྑ་ཎ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ་དི་ར་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ་པི ས་པྤ་དེ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ནི་པྤ་དེ་སོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ད་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པ་རོ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པཱ་ལི༹་ཡཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛྷྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཀ་ཐ་ནེ་ན པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ནི་ཡ་མོ ད་སྶི་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ, ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནི་ཡ་མཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ག་མེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱི ཙ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཡེ་ན སོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ས་ཏི ནི་རོ་དྷེ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ, སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་རེ་ན པུ་རི་མཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ མ་གྒེ་ན ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ནི་དྡེ་སཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་རོ་དྷོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པི ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་དྷ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ, ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡). ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟེ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏོ, སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ས་དྡ་ཏོ ཙ པི་ཧི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏོ’’ཏི. ཝི་ཝ་ཊོཏི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི. པ་ཀཱ་སི་ཏོཏི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་སེ་ན ཨོ་བྷཱ་སི་ཏོ ཨཱ་དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་པི་ཏོ ཛོ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ. སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཏནྟི ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ, སི་བྦི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཀེ་ན ག་ཎྛི་ཏ་ཉྩ. ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ག་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ དྷ་མྨོ, ཏ་སྶ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ. ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རནྟི ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎྜཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ དྷུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ, དུ་སྶཱི་ལོ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ. ནི་དྡྷ་མ་ཐཱཏི ནཱི་ཧ་ར་ཐ. ཀ་ས་མྦུནྟི ས་མ་ཎ་ཀ་ས་ཊཾ. ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐཱཏི ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཐ ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ལཱ་པེཏི པ་ལཱ་པ་ས་དི་སེ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཎྜུ་ལ་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ ཐུ་ས་མ་ཏྟ་ཀོ པ་ལཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཱ་དི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ པ་ལཱ་པོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ལཱ་པོ, དུ་སྶཱི་ལོ. ཏེ པ་ལཱ་པེ. ཝཱ་ཧེ་ཐཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཐ. པ་ཏི་སྶ་ཏཱཏི བཱ་ལ༹ྷ་ས་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནཱཏི རཱ་ཛཱུ་པ་དྡ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཡཾ ཝི་ཛི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཊྚ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ. ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ས་མྨཱ་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་ཙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ས་ད་ཏྠཾ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ དྭཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན པཱི་ཋ་མ་དྡ་ན་ཏོ པཱི་ཋ་མ་དྡ་ནོ, ནི་ར་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ, ཀ་སྶ་ཙི་པ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱི་ཋ་བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘མ་ཁ་མ་དྡ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མི་ཙྪཱ་ཡ པ་རེ་སཾ མ་ཁཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཎྜ་པཱུ་ར་ཀོཏི ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་པཱུ་ར་ཀོ.
‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀུ་སཱི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཐོ་མི་ཏོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟེཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི་པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ་ཝ་ནྡ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་སི.
ཧཱི་ནེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་གྒེ་ནཱཏི སེ་ཊྛེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན, ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཀ་ཏ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་ཝི་ག་ཏ་ཊྛེ་ན མ་ཎྜ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ས་ནྣ་མྤི སུ་རཱ་དི ན པཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་ས་ནཾ. པ་ས་ནྣཾ ཝི་ག་ཏ་དོ་ས་མ་ལ་ཏྟཱ པ་སཱ་ད་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཙ. པཱ་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ སུ་ཁེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཀ་སཱ་ཝ་མ་ལ་པ་ངྐ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ.
མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པི དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ན དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜ་སྶ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལོ་པི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་རཱ་སི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཎྜོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་མ་ཎྜོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རོཏི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝི་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ག་ཏ་ས་མྨོ་ས་ཝི་ག་མེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཝ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜོ. ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་མ་ཎྜེ་ན མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘པ་གྒ་ཧ་མ་ཎྜོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ཀ་ས་ཊ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ པཱ་ལི༹་སེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ‘‘མ་ཎྜ་སྨི’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡོ་གོ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་མཱ་ཎནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ. ཨུ་གྒ་མ་ནནྟི བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཝ་མ་ནཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན དོ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་མ་ནཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཎྜཾ ཝེ་ཛྫ་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་རཱ་ས་ངྐཱ པི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘ས་ཏྠཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ནི་རཱ་ས་ངྐཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, མ་ཎྜ་པེ་ཡྻ སཱ་ས་ནཾ པི་ཝ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན སཱ་ནི་སཾ་སཱ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ནེ་ན ས་ཝ་ཌྜྷི. པ་ར་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་ད་ས་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་པ་ནི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་པི པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟེ་པི ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡ་སྶྶ ཏ་ཐཱ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་རོ་དྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྷི ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝནྟི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚེ དྷ་མྨེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོཏི ཙ ཛཱ་ན་ན་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛཱ་ན་ཏོཏི ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ཏོ. ཛཱ་ན་ཏོཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ན ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཀྑེ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ནྟི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. སོ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཛུ་མ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ངྐ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ. ཡ་དེ་ཝ ཧི་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ. ཁ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ’’ཏི ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་གྒ་མ་གྒེ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དི་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཁ་ཡ་སྨིཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ཝེ ཁཱི་ཎེ མ་གྒོ ཁ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ས་མ་ཎོཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དྷ ཕ་ལཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ མ་གྒོ, ཏེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཕ་ལཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛཱ་པ་ནྣོ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ནི་ཡ་མ་སྶ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ན ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ནོ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ, ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱཏི ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི? ‘‘བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨; མ. ནི. ༢.༢༢༨) ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༨; མ. ནི. ༢.༡༠༡, ༢༢༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝཱ་དཱ. ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ས་ངྐ་ནྟི་མ་ཏྟེ་ན སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨི་སྶ་ར་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ སཾ་སཱ་རཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མེ་ན པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན. ཨུ་པཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ, ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན. ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ས ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་སྶ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ བོ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ བོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ད་བྦ་རཱུ་པོ. སོ ཧི ‘‘དྲ་བྱོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘དྲ་བྱཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི ནཱ་དྲ་བྱ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝཱ སཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝོ, སཱ་རུ་པྤ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན ཁོ ད་བྦ ད་བྦཱ ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༤). ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡོ ཧི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཝ་སྶ་ཝཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཚ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་ཐ་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༥). ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ…པེ… ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ནྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མོ, ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ. ཁ་ཡ་སྨིནྟི བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ཁ་ཡེཏི པ་ན ཝི་ས་ཡེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ’’ཏི. ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ. སཱཏི ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ. མ་ན་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏེ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨ་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, མ་གྒོ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ནི་བྦི་དཱ, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པི མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཏཱ་ཝ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏོ པ་རཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཡོ ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཉཱ་ཎནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. མ་གྒཱ་མ་གྒེ་ཉཱ་ཎནྟི མ་གྒཱ་མ་གྒཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. སོ ཧི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥.; ༤.༩༩; ༥.༡༠༧༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སུ་ཁནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ. ད་ར་ཐ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་སྶ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ. ‘‘སུ་ཁཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་སུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༦༦;༣.༣༥༩; ཨ.ནི. ༡.༣.༩༦) ཝུ་ཏྟ་ཨ་པྤ་ནཱ་སུ་ཁ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏཱིཏི ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ པཱི་ཏི. ཏཱ་དི་སཱ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་སུ་ཁ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ལ་དྡྷ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟཱི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ད་ར་ཐཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧི ད་ར་ཐ་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏཱིཏི ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧི བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་དྡྷཱཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་སྶ ཙ ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ, སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་དྡྷཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་མུ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧི དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཙ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཀེ་ཙི, སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ པ་ཋ་མོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟོ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི ས་དྡ་ཧ་ཏི, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཙ པ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཉྷི ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༡). ས་ཝི་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཀཱ་རཱ ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན. ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཀ་མྨ་བྷ་ཝོཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་དི་ཀོ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ. སོ ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. སེ་ས་པ་དཱ་ནཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནི. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ. སོ ཧི ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནི་བྦི་དཱུ་པ་ནི་སོ ཝི་རཱ་གོ་ཏི ‘‘ཝི་རཱ་གོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་དཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ ག་ཏ་པ་དེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་རོ. ནི་ཏ་མྦོཏི་པི ཨུ་ད་ཀ་སྶ. ཡ་ཐཱ ནི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ན་དཱི་ཀུ་ཉྪོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཝི་ཝ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ད་རོ. ཁུ་དྡི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧི་ནི་ཡོ སཱ་ཁཱ ཝི་ཡཱ་ཏི སཱ་ཁཱ, ཁུ་དྡ་ཀཱ སོ་བྦྷཱ ཀུ་སུ་བྦྷཱ ཨོ-ཀཱ་ར་སྶ ཨུ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི་ཨཱ་དི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི, ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་བྦ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་རཾ་ཏ་ན་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི དུ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ‘‘པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡཱ་བྷི་བྱཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ན་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ མེ་གྷ་ས་དི་སཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ མེ་གྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཊྚཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཀ་ནྡ་རཱ་དི་ས་དི་སཱ. ཝི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏྟཱ, ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ག་ར་ས་དི་སཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ, ནཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ…པེ… ཝ་སྶ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ལཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་མ་ན་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ ཧི ‘‘སྣེ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་བྦཱ་ནཾ ན པ་ཏྟོ, ཏ་ད་ནྟ་སྶ བྷཱ་ག་སྶ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཊྚཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱཔི ཨི་མི་ནཱ་པི ཧི ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. སཱ ཧི པཱུ་རི་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཊྚ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛཱ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་དི་པི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ན ཨཱ་ག་ཏཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ པ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཡི་དཾ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཡཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶ་ནཾ. ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཝི་ཀཱ་རཱ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་དཱི་པ་ན་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཊཾ. ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ནི་ཛྫ་ཊནྟི ནི་གྒུ་མྦཾ, སུ་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པཱ་མོ་ཛྫཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. དེ་ཝ་སྶཱཏི མེ་གྷ་སྶ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ…པེ… ཋི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པུ་བྦེ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཕ་ལ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀོ ཧི ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་སཾ་ཡོ་གེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི.
ཨུ་པ་ནི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. སོཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ. ཡ་དི ན ཏཱ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ, ཀ་སྨཱ ‘‘པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝི་ནི བྷཱུ་ཏེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏི་པྤ་གོ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟ་དི་ཝ་སོཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཙི་ནྟ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་སྶཱཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་སྶ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀིཾ ཝཱ་དཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་དེ་སུ ཀ་ཏ་རཾ ཝཱ་དཾ ཝ་ད་སི. ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ་དེ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ན ཝ་ད་ཏི ཡ་ཐཱ ཀིཾ ཏེ ཛཱ་ཏ་ལི་ངྒཾ. ས་བྦ་ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཾ. ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, ད་སྶ་ནཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ…པེ… ད་སྶ་ན་ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཝཱ་ད་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི.
ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱཏི ‘‘ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ཙྪ་རཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་བྦྷུ་ཏནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན པ་ད་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་བྦ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝཱ་དཱ་ནཾ. པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏྠ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ, དུ་ཏི་ཡོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཝཱ་དོ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཝཱ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་སི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ. ཏ་དེ་ཝ པ་དནྟི ཕ་སྶ་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ པུ་རི་མེ སུ་ཏྟེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི པ་ད་ཏྠེ ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཕ་སྶ་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ ཧི ཀཱ་མཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀཱ་ཡེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཏ་སྶཱ སཱ་མ་གྒི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན་པི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཝཱ, ཧཱ་ན་ནྡ, ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ན་སཱཏི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ན་སཱ, ན མ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན. པ་རེ་ནཱཏི པ་རེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧེ་ན. ས་མྤ་ཛཱ་ནེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན. ཏ་སྶཱཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏཱུཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་སུ་པི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཛྫ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ. པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ. པ་རེ་ཧི ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོཏི པ་རེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནོ. ཛཱ་ན་ནྟོ་པཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ་པི. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི ‘‘སཱ་མཾ ཝཱ པ་རེ ཝཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀ་ཏཱ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་གུ་ཎེ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ་ས་ཏྟ་ཏི དྭེ་ས་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཡེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ས་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི དྷ་མྨཱ. སོ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སོ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཀཱ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ་ན ན ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཙཱཏི ས་དྡ་ཝཱ་ཙཱ. མ་ནོཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དཱ་ནི ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་པི དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ མ་ནོ་པི དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏནྟི ཀ་མྨཾ. ཁེ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀནྟི ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝི་རུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནནྟི ‘‘ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏཱ, ན་ཡི་དྷ ཛེ་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་པེ་ཏྠ སུ་ཁ་ས་ཎྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ.
བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨི་ཏ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ.
ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པ་ནེ་ན. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན…པེ… ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་པ་དེ་སེ་ན ཧི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ས་མྤ་ནྣོཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨཱ་ག་ཏོཏི ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ, ན ཕ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ན. དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སོ་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣོ པ་ཏྟོ. ཨ་ན་ཡེ ན་ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཙ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ‘‘ས་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ནྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏོ ནཱ་མ.
པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་བྦ་སོ་ཝ ས་ཏྟ་མེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ དེ་སི་ཏཾ, པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ན སཱ་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དྷཱི་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཨ་ཀྑ་ར་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ཀྑ་ར་རུ་ཙཱི་ནཾ. ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མྤི རུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སཱུཏི ན་ཝ་མ་ད་ས་མ་སུ་ཏྟེ་སུ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་བ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.