༤. ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱཏི སོ་ལ༹་ས་སུ བཱ་ཝ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་ཙཱ་ར་ཀེ་སུ ‘‘ཨ་ཛི་ཏོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན. ས་ངྑཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཏེ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. སེ་ཀྑཱ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཏེ སེ་ཀྑཱ. ཏེ པ་ན ཀཱ་མཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ན ས་ཏྟ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ ཛ་ནེ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སེ་ཏི. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཛྫཾ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ནེ་ཡྻ་ལོ་ཀཾ ནི་པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ནི་པ་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནེ་པ་ཀྐཾ, ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་པ་ཀོ’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ཉྷཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀ་ཐཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ནུ ཁོ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ན ཝི་རོ་དྷེ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཛཱ་ན་ནཱི་ཡ་ཏྠ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ནཱ ཧེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ངྑཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི. པ་ཧཱི་ན་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་སྶ་ཛི་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ, ཝི་ཙི་ན་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་དི་སཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ མ་མ པ་ཏྟ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཛཱ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི པ་ཉྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ པ་ཊི་བྷཱ་སི. ‘‘ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་ནྟི…པེ… པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པཱ་ཋོ ཨེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ནི་བྦི་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་མི་ཏཱ་པེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཝ་སཱ པ་དཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ནི་རོ་དྷ་ཝཱ་རེ་པི. ནི་བྦི་དཱཏི ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱཏི ཀ་ར་ཎེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ས་བྦ་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཛི་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ.
བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀ་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ. ནི་ཝ་ཏྟོཏི པུ་བྦེ ཝ་ཊྚ་སོ་ཏ་སྶ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཏཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ཨ་ནུ་སོ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ, ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟོ པ་རི་ཀླེ་ས་ཝི་དྷ་མེ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་སོ. ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་མེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཡོ མ་གྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་སྶཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱཏི ཝི་ཝ་ཊཱ, ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝནྟི ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་ཏཾ.
ན ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ན བྱཱ་ཀ་ཏཱ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཱ. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཀེ་ན་ཙི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི.
ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཁ་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཧ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཁ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ནི་རོ་དྷཱ. ཁཱི་ཎ་སྨིནྟི ཁཱི་ཎེ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡེ. ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ ཁཱི་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ནྟི. ཝི་དི་ཏཾ ཉཱ་ཏཾ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི ཉཱ་ཏཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཨ་གྒ་མ་གྒོ. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཉྙཱ’’ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡོཏི བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ.
མེཏི མ་ཡཱ. ཨ་ཉྙཱ་སི ཨཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏཾ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་ས་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཝི་ས་ཡོ ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ ནཱ་མ. སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ་པི ཧི སུ་ཁ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཏི ཏི་ཀྑ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་མེ་ན སུ་ཁ་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ’’ནྟི. སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནུ་པ་ར་མོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཡོ་གེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ་ཙཱ་ཧ པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ’’ནྟི. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནུ་པ་ར་མོ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཡོ་ག་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ སུ་ཁཾ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ པ་ར་མཾ སུ་ཁཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤);
ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ. ས་མྨཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧི ཉཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ས་ཏྠཱ་ཀཱ་རཱ, ཡ་ཏོ སཱ ཨི་ཊྛཱ ཙེ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལཱ ཙཱ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་དི་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་དི་ཏ་ནྟི པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ནེཏི ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཛཱ་ན་ནེ. ཨ་ཉྙཱ་སཱིཏི ཀ་དཱ ཨ་ཉྙཱ་སི? ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ་ཏི པ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧི ཝེ་ད་ནཱ ཨི་དྷ ཐེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཧི་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཏ་ཎྷཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རོ. དུ་ཀྑ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. དུ་ཀྑནྟི ས་བྦཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཉཱ་ཏ་མ་ཏྟེཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ. ཏ་ཎྷཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ་སུ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་མྷི ཙེ་ཏཾ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་རེ་ན ཝི་མོ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་པི ཝཱ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷོ. བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སྶ་པི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཏེཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ. ཏེ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀཱ་ལེཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ.
ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱཏི ས་བྦ་སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ. ཀཱ་མཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟིཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཏོ རཱུ་པེ ས་ཝ་ནྟཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཝ་ཎ་ཏོ ཡཱུ་སཾ ཝི་ཡ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་མྷི ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨོ་མཱ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ས་མུ་དཱ་ཡུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཧཱི་ན་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི. པ་ཛཱ་ན་ནཱཏི ‘‘ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཛཱ་ན་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ས་རཱུ་པ་བྷེ་ད་ཏོ་པཱིཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ་པི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དནྟི ཙ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠནྟི དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏྠཾ. དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠནྟི པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ པ་སཾ་ས་ན་ཏྠཾ. ཏེ་པཱིཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་པི. དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་ཏྠེཏི སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠེ. དྷ་མྨེཏི པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ.
ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ‘‘དི་ཝ་ས་ཉྩེ་པི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ནནྟི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ. ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཐོ་མེ་སྶཱ་མི ‘‘སཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཡ. མ་ཏི་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨ་གྒཱཏི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ གུ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱཏི གུ་ཎ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀཱ་ཡོ ད་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀོ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་ཐཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏ་དཱ ཙི་ཏྟཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ནྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་སྶ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཁ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་ནྡྷ་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་གེ་ཝ སུ་ཁ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ད་ནྡྷཾ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ཧེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཐོ་མ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ མ་ཡཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཨ་པ་སྶཾ. ཨཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ནུ་མོ་དི དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶཱཏི ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. དྷ་མྨེ ད་ཧ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ དྷ་མྨེ ད་ཧ་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ. གོ་ཙ་ར་དྷ་མྨེཏི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏེ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ.
ཀ་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ. པ་ཋ་མནྟི ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ, ཡེ་ན དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ག་ཎྷི. ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡཾ ས་ཝ་ན་མ་ཡཾ ནཱ་མ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝ་ནྟོ་ཝ དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ ཧི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡེ་ན་པི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཨ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛེ་ན. པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་དི་ཏེ་ནཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་དི་ཏེ་ན. ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ དི་ཊྛཾ ཝི་དི་ཏཾ ས་བྦ་སོ པ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱ’’ཏི. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཝཱ ད་སྶ་ནེ་ན, དྷ་མྨཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དི་ཏེ་ནཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་དི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ནཱཏི ན ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱ. པ་ཏྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་ཏྟེ་ན. པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ན་ཡཾ ནེ་ཏི ཧ་ར་ཏི པེ་སེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ན་ཡ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ན ན་ཡཾ ནེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏེ་ན ན་ཡཾ ནེ་ཏི. ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་ཡ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཝི་དྷཾ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ན་ཡ་ན་སྶཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་ད་ཉཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནུ་ཨ་ཡེཏི དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཉཱ་ཎེ དི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་ཊྛཱ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨ་དི་ཊྛ་སྶ དི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་པ་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ག་མ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ས་ཏྟ་རཱིཏི ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ར-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཏི་ས་དྡེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ས་ཏྟ་རི་ས་དྡོ. བྱ་ཉྫ་ན་རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཎ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋི་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་སྶ ཡོ ཋི་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ, སོ་ཝ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི – ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༤). ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ. ཁ་ཡོ ནཱ་མ ཝི་ནཱ་སོ, སོ་ཝ བྷེ་དོ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ པ་ལུ་ཛྫ་ནཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ. པུ་བྦེ ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. དེ་ས་ནཾ ཨོ་སཱ་པེ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་ཀ་ཐཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ལ་དྡྷི་ཡཱ བྷི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠ’’ནྟི. དུ་པྤ་ཉྷོ ཨེ་སོ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཝཱ་ད་པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱི་ཝོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་དི་ཊྛི་དཱི་པ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན. ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ. དི་ཊྛི-ས་དྡོ པ་ན དྭ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝཱ་སོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ན་ཉྙེ ས་རཱི་ར་ཛཱི་ཝཱ་ཏི དི་ཊྛི. ‘‘ཛཱི་ཝོ’’ཏི ཙ ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ཊྚནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཝ་ཊྚཾ. ནི་རོ་དྷེ་ནྟོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟོ. ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པཱ་པ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ. ཏ་དེ་ཏཾ མ་གྒེ་ན ནི་རོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཊྚཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཝི་ནཱ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི. ན ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ཏྠ་ཀོ ན ཧོ་ཏི.
ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནྟོཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ནི་ཙྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཱ་པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཝི་སཱུ་ཀ་མི་ཝཱཏི ཀ་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་རོ་དྷོ་པི ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ. ཝི་རཱུ་པཾ བཱི་བྷ་ཙྪཾ ཕ་ནྡི་ཏཾ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ. པ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ཏཱ་ལོ ཨེ་ཝ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ ‘‘ཨ་སི་ཝེ སི་ཝཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏཱ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཨ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་ནཱ་སཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཨི་ཏི ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཙ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཝི་སཱ་ར་ད་དྷཱ་ཏུ་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ཙྪེ་ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ན་ཏུ་མྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ན ཏུ་མྷཱ་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་ནྟི ཡཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ, པ་ར་ཀི་ཡཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ་ཏི, ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་པི ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན་ཡི་དཾ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་རཱི་རཾ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཀཱ་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་མ་ལི་ངྒ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘པུ་རཱ་ཎ་མི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པུ་རི་མ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཀ་པྤི་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀོཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཝེ་ད་ནི་ཡནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི.
ན་ཏུ་མྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཡ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་ཡ པ་ཀ་པྤཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ན་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་རཱུ་པོ ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤཱ ག་ཧི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་སུ་པི ཧི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤོ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སྭེ་ཝ དི་ཊྛི་ཀ་པྤོ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ‘‘དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་བྷེ་དོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏ་ཏྠནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ཏི. ས་ནྟཱ་ནེ ཕ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་རུ་ལ༹ྷེཏི. པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཝི་རུ་ལ༹ྷེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཧི ཀ་མྨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་མཱུ་ལེ ཛཱ་ཏེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ནྟཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི.
ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎོཏི ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎོ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎོ. ན ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་དི་དཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ.
པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ཧི ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘ནོ ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ‘‘པ་ཋ་མ་པ་དེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝ་ཏྟཱཏི ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སཱུཏི ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡོ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏོ. ཙ་ཏ་སྶོཏི པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡ་མོ་ཧ་མཱུ་ལ་ས་མཱ་ག་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ‘‘ན པ་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི. སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱཏི ‘‘ནོ ཙ པ་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ‘‘ན པ་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ནུ་ས་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་ས་དི་སོ་ཝ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ.
ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེཏི ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ད-ཀཱ་རཱ་ག་མོ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་པ་ད་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟི་བྷེ་ད་ན་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་བྦ་སོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སཱི་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱི’’ཏི. བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྤ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ག་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ, ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་སི་དྡྷི་པེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏེ་ཏི ནོ ཙ པ་ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, པ་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཝི་ནཱ་པི བྷ་ཝེ་སུ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཙེ་པི, ཏ་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་ཝ་ཛྫ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ན ཙེ་ཏེ་ཏི པ་ཀ་པྤེ་ཏི ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ན ག་ཧི་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཾ ཝི་ནཱ པ་ཀ་པྤ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཏེ་ན ཙེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཎི་དྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་ག་ཏི་མྷི ག་ཏཱིཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏི པ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏི, ཀ་མྨཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི པ་ཝ་ཏྟི ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོཏི ཙ་ཝ་ནཾ ཙུ་ཏི, མ་ར་ཎཾ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་པ་པཱ་ཏོ. ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་པ་པཱ་ཏོ པུ་ན་རུ་པྤཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏོཏི ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ཡ་ཏི་བྷ་ཝེ. ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ནྡྷཱིཏི ཨེ་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.