༥. ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཉྩ་ཝེ་ར་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏོ-ས་དྡོ དཱ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱ’’ཏི. བྷ་ཡ་ཝེ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོཏི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན བྷ་ཡཾ, ཝེ་ར་པ་ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཝེ་ར་ནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡ་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡེ ས་བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ་ཏི ཏེ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷ་ཡ་ཝེ་ར་ཛ་ན་ཀཱ་ཝཱ་ཏི. སོ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ག་མོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ངྒཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘དུ་ཝི་དྷཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ’’ནྟི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཡཾ ས་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ མ་ན་སི ཀ་ར་ཎཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ནྟི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཋི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཾ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ངྒཱི་ཡ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒ་ནྟིཔི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ངྒཾ. དོ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་རི་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡོ་སོ’’ཏི. ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི་པི ཨ་ནུ་པཱ་ར་མྦྷི་ཡ་ཏྟཱ ནི་རུ་པཱ་ར་མྦྷོ. ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་དྡོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་རུ་པཱ་ར་མྦྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་རེ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ན ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཏི. ས་མྨཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཡོ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི སོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཉཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ནི་ར་ཡེ. མ་གྒ་སོ་ཏནྟི མ་གྒ་སྶ སོ་ཏཾ. ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཨ་དྷི་ག་ཏོ. ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ, ན ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ. པ་རཾ ཨ་ཡ་ན་ནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཡི་ཏ་བྦཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ’’ཏི.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. ཝེ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་རོ་དྷོ, ཏ་དེ་ཝ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཡཾ ཝེ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཨི་དཾ བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་རཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཝེ་ར་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཝེ་ར་ཀཱ་ར་པུ་གྒ་ལ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ ཝེ་ར་ཀཱ་ར་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝེ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ ཝེ་ར་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ར་ཀཱ་ར་པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་སུ པ་ཊི་པ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི ནི་ར་ཡེ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བཱ་ཧི་ར་ཝེ་རནྟི ཡ་མི་དཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་རཾ. པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཾ ཝེ་ར་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ སེ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཨ་ཏྠོ བྷ་གྒོཏི ཨ་ཏྠོ དྷཾ་སི་ཏོ. ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ནཱཏི མ་གྒེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན. ‘‘ཨ་བྷི་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱ’’ཏི.
པ་ཉྩ་ཝེ་ར་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཝེ་ར་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་སི་ཏ་དེ་ས་ནཱ, པུ་ན ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཏེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ, སཱ དྷ་མྨ་སཾ་གཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ‘‘མཱ ནོ ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧཾ ཝི་ནཱ ན་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་སུཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཝེ་ར་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ས་མུ་ད་ཡ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ས་མུ་དེ་ཏི ཨེ་ཏ་མྷཱ་ཏི ས་མུ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ན་མ་ཏྠ་ཏོ་པི བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་སྶ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི བྷི་ཀྑུ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ. སོ པ་ན ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶ་ཏི. ‘‘སོ ཁ་ཎི་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཁ་ཎ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཁ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏོ པ་གེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མོཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མོཏི ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ད་སྶ་ནེ ཨི་ཏ་ར་ད་སྶ་ན་མྤི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ བྷེ་ད་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་སྶ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ངྒ་མཾ པ་སྶ་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མཾ ནི་བྦ་ཏྟི་བྷེ་དནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷེ་ད་ཉྩ. ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱུ་པེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོཏི ‘‘ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ས་མཱ་ག་མེ ནི་བྦ་ཏྟི ཕ་སྶོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི. ཏི་ཎྞ་ནྟི ཙ པཱ་ཀ་ཊ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ཉྙེ་པི པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝནྟི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་ཀྐ་མེ་ན. བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ’’ནྟི.
དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏོ ཝི་སེ་སོ.
ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཉཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ གཱ་མོ ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ གཱ་མེ’’ཏི. གི་ཉྫ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨི་ཊྛ་ཀཱ, གི་ཉྫ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐོ. སོ ཀི་ར ཨཱ་ཝཱ་སོ ཡ་ཐཱ སུ་དྷཱ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཚ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏེ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་དེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ན དཱ་རུ་མ་ཡཱ་ནི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པེ་ཙྩ སུ་ཡྻ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་སྶུ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་སྶུ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨནྟི ཡ་ད་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏོ, ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཾ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏྠ་ཉྷི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ས་བྦཾ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱི་སུ ཧི བྷ་ཝེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་བྷ་ཝ་གྒཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཙ་སཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡ་ས ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ.
མ་ན་སཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ པ་གུ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་དཱ་ནུ་པ་དནྟི པ་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ད་ཉྩ. པུ་རི་མ་ཉྷི པ་དཾ ནཱ་མ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པ་དཾ. གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ར་པྤ་ཏྟནྟི ཨཱ་དྷཱ་རཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མུ་ཊྛཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀོཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ. དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ. ཏཱི་སུ་པི ཨི་མེ་སཱུཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ.
ཉཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོཏི ‘‘ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནཱ་མོ.
ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཧི་ཏཾ ཏེ་ན ལོ་ཀོ ན ཡ་ཏ་ཏི ན ཨཱི་ཧ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ. ན ཧི ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྟཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཀུ་ཏོ པ་ཡོ་གོ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀོ. པ་ཋ་མ་ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ’’ནྟི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ་པི ལོ་ཀ་ས་དྡོ ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཨི་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཝི་པུ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན བཱ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏཾ མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་ཏྟནྟི ཁུ་དྡ་ཀཾ. ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. པུ་རི་མ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝནྟི པུ་རི་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཙྪཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྪཱ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ཏི ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྪེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ་ན དྭེ་པི ཝཱ་དཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ན་ཏྠི ན ཧོ་ཏི. པུ་ཐུ་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨེ་ཀ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ག་ཧ་ཎེ་ན དྭེ་པི ཝཱ་དཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡོཏི.
ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. སཾ་ས་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནནྟི ‘‘ཀ་སྨིཾ ས་ཏི ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཙ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ སཾ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ས་མུ་ད་ཡཏི ས་མུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. དྭེ་པི ན་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་མེ ཝུ་ཏྟ་སྶ ན་ཡ་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ནཱ་ན་ཏྟནྟི པུ་རི་མ་ཏོ ན་ཝ་མ་ཏོ ད་ས་མ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.