༦. དུ་ཀྑ་ཝ་གྒོ
༡. པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནོཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུཾ, ནི་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་རི་ཏུ་ལེ་ནྟོ. ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཏ་ནྟི? ‘‘ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ན ཧི ས་བྦ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱི་མཾ་སཾ ཝི་ནཱ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཀ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝི་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ག་ཧི་ཏེ ས་ཏི ཛཱ་ཏི་པི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ག་ཧི་ཏེ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་དེ་སེ་ན ཏ་བྦི་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟོ ས་བྦེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་བྦ་མྤི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷནྟི བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ བ་ཧུ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ‘‘ཨ་ནེ་ཀ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ནེ་ཀནྟི བ་ཧུ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་དྷནྟི ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ནྷ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པུ་རི་སཾ ཝི་ཡཱཏི བཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ སུ་བྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
‘‘སཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ས་བྦ་ཐཱ སཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ན ཧི ཏ་སྶེ་སཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་སཱ. པ་ཊི་པ་ནྣོཏི པ་ཊི་མུ་ཁོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ནྣོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་ག་ཏནྟི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་ཏ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ད་ཝཱི་མཾ་ས་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཡི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ‘‘སོ སུ་ཁ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ས་བྦ་ཐཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་དེ་ས་ནཱ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨི་དཾ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐ་ནཾ པུ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. པུ་གྒ་ལ་ས་དྡོ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་ཀ་ཏཱི་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ པ་ཋ་མ་པ་ཀ་ཏི་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་སོ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་སུ, ན ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲི་དཾ ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཡ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ བུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཀ་ཏེ ན ཏཾ་ས་མ་ཉྙཱ, སཱ གྷ་ཊ་པ་ཊཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ ས་མྨུ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠོ. ན ཧི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཾ ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟོ ན་རོ…པེ… ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ…པེ… པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཐཱ་པི ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ, ས་མྨུ་ཏི ཧི ས་ངྐེ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཊྛོ རཱ་ས་ཊྛོ ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཊྛོ ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཁ་ནྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཱ པུ་གྒ་ལ་ས་མ་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན དཱུ་རེ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཁ་ནྡྷ་སཱི་སེ་ན ཝཱ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ན་ནུ ཙ ས་བྦེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཏི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ན ས་མྨུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ས་བྦཱ་པི དེ་ས་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཙ ས་དྡོ ཀེ་ན་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་མྨུ་ཏིཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི.
ས་མྨུ་ཏཱིཏི ས་མ་ཉྙཱ. པ་ར་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཏྠོ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ, ས་མྨུ་ཏི པ་ན ལོ་ཀ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཝི་ནཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ སུ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡ, ན མུ་སཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཏ་སྶཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟིཾ ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཡྻ, ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ དཱི་པེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཏེ་ར་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་དནྟི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཉྩ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་དཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་ན་ན་ཏོ པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ. ཀ་མྨ་པུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཝི་པཱ་ཀ་པུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་མྤི ཧི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་ཏཾ. ཨ་པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘ཨ་པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ངྑཱ་རནྟི ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ, ‘‘པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ ག་ཧི་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་དི ས་བྦཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཏ་སྶཱ ཧི ཨུ་པྤཱ་དཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལེ་ནཱཏི པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ. ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱཏི ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱི་པི ས་མ་ཀཱ་ལ་ཏྟེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྷ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི གི་ལི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. སཱ་མི་ས་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སུ་ཁཱ་བྷི་ན་ནྡ་སྶ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མ ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ དྷཱུ་མ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཝི་ཡ. དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ དུ་བྦ་ལ་ག་ཧ་ཎི་ཀཱ་ད་ཡོ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ཡཱ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཱ་པི ཨ་བྷུ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་མཱ་སཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི. སུ་ཁ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀེ་ཙི པ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁ་ཏོ ཏཾ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ན, ན ཧི ཏཱ་དི་སཾ སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀོ་ཙི དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ དི་ཊྛོ, དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུཾ པ་ན སཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ དི་ཊྛོ. དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུཾ སཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡོ, སོ པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཀཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སི་དྡྷ་མ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཱ་ཝ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་སྶཱ་པི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡོ. པ་ཎྞཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེཏི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ, ཏཱ་ཝ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཌྜྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི. མ་ནྡཱཏི མུ་དུ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཁི་ཎཱ. ཏ་དཱཏི ཨ་སཱི་ཏི་ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ ཙི་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་པི. བྷ་གྒཱ ནི་ཏྟེ་ཛཱ བྷ་གྒ་ཝི་བྷ་གྒཱ དུ་བྦ་ལཱ. ཧ་ད་ཡ་ཀོ་ཊིཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ་ཡེ་ཝ. ཡཱ་ཝ ཨེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཝཱ་པི་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ་ན. པ་ཉྩ་ཨུ་ད་ཀ་མ་གྒ་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞ་ཏྟཱ.
པ་ཋ་མཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཨི་མཾ ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ཏོ. ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ’’ཏི པཱ་ལི༹, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ནྟི པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ. པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི…པེ… བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རཱ་ནི. ས་རཱི་རེ་ཀ་དེ་སེ ཧི ས་རཱི་ར་ས་མ་ཉྙཱ.
ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པཱ་ཀཱཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པཱ་ཀ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཀོ, པ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ པཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཏ་སྨཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏོ. ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ས་ངྑ་རི་ཏཾ ཀུ་མྦྷཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟོ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི པི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཋ་པ་ནཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་སི་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀུ་མྦྷ་སྶ པ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་བ་དྡྷཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀ་པཱ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ན ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣཱ་ནི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་མུ་ཁེ་ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཀ་པཱ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཧི གྷ་ཊོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨེ་ཀ་བ་དྡྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཝ་སི་སྶེ་ཡྻུནྟི ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་ཏཱ གྷ་ཊ་ཀཱ་རཱ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻུ་ནྟི. ཨཱ་དི་ཏྟ…པེ… ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ་པེ་ས བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡཾ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི. ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་པཱ་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ས་མོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ཏ་ལཾ ས་བྦ་ཝི་ས་མཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
‘‘ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོ, ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཡ་ཏོ, ཨུ་ཏུ་མ་ཡ་ཏོ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཀ་མྨ་ཛ་ཏོ, དྷ་མྨ་ཏཱ་རཱུ་པ་ཏོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༠༦) ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ས་ནྟོ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ཏོ, ཡ་མ་ཀ་ཏོ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏོ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཏོ, དི་ཊྛི་ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏོ, མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ཏོ, ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༡༧) ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མཾ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཡ་དི་པི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧི་པི ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ཡཱ་ཝ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་སྨི་མྤི སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་པཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ པ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཧེ་ཏྠ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཎྷ་ཀུ་མྦྷ་ནི་བྦཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་མྤི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པེ ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་རོ་པ་ན་ཏྠནྟི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་པི ནུ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཉྷཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་རོ་པ་ན་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ སི་དྡྷེ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ སི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི. ས་བྦ་སོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པི ནུ ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཐེ་རཱ་ནནྟི ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་ལ་པི་ཏ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ. པ་ཉྷབྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཏི ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ. ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ས་དྡ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑནྟི ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཾ ས་དྡྷཱ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩ. ཏེ་ནཱ་ཧ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ཐ མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ས་ཧི་ཏ་ཉྷི ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. ཨ་ནྟོཏི པ་རི་ཡ་ནྟོ. པ་རི་ཏོ ཚི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཙྪེ་དོ.
པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི. ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ. ཏ་དཱ་ཧཱ་རོཏི སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཝཱི་སཾ ཏིཾ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ པ་ཉྙཱ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་དཱ་ཧཱ་རོ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡཾ. ཨ་གྒི…པེ… པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་ས་སྶ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་རི་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ.
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ. སོ ཧི ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ‘‘པཱ་སཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༤. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣-༥༤. མ་ཧ་ནྟ་ཝ་ཊྚ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཨོ་པ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ལ་པ་དཱི་པ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཝ་ཊྚི་ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་མེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི.
སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. མ་ཧཱ་རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥-༥༦. ཨོ་ཛཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ར་ས་ཧ་ར་ཎི་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་ས་སྶ ས་རཱི་རེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པོ་ར་སེ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་རོ་པ་ནཾ ‘‘ཨོ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ས་ཏུ་བྦེ་དྷ་མ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠ་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ, ཧ་ཏྠ་ས་ཏཾ ཨུ་བྦི་དྡྷ་སྶ་པི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཾ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཀ་མྨཱ་རོ་ཧ་ནནྟི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ.
པུ་ན ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ད་ལ༹ྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་ག་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀུ་དྡཱ་ལོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྪི་ཡཱ ཋི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཉཱ་ཎཾ. རུ་ཀྑ་ཙྪེ་ད་ན་ཕ་ར་སུ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ཀྑ་སྶ…པེ… མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, དྭཱ་ད་ས ཨཱ་པོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏེ་ཛོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཚ ཝཱ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙཱཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཙ. ཏེ་ན བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཏྟ་སུ ས་པྤཱ་ཡེ་སུ ཡ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧-༥༩. པ་ལི་མ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨ་ལླ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏོ པཱ་ལི༹ཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་སྨཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཏི་ཎ་ག་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་དྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. པཾ་སུནྟི ཨ་སྶ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ར་ཀཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ པཾ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་དེ་ཡྻཱཏི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཐ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘རུ་ཀྑཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀུ་རཱུ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀུ་རཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་ཙི ཝི་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི དེ་ཝ་ད་ཧཾ ནཱ་མ ས་ཀྱཱ་ནཾ ནི་ག་མོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡོ’’ཏི ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཝཱ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ་ཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་རུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཏི་པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏོ ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སོ་ཏི ཨི་མེ ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སཱ. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ནཾ.
ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ན ཙ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་སྶ ཛ་ན་ནེ་ན. པ་ཊི་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པུ་ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷནྟི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཝེ་ད་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་མཱ་ཧ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུནྟི ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་རཱ་ཀཱ་རུ་པ་སཾ་ཧི་ཏེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ. ཏེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་མྨ་ས་ན་མཱ་ཧ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་ནྭ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི…པེ… ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི.
པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེཏི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏྠེ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༣) ཝི་ཡ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནོ ཧི ཡཾ ཡཱ་ཝ-ས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ཏི ཁཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཨེ་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་མྦྷཱི་རོ་ཝ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ པ་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ནི་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏེ ཙཱ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀེ པ་ཙྪི་མཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡེ་ཧི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཏྠོ པ་ཀ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་ཐཱ སི་ནེ་རུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མི་ཉྫཾ པ་བྦ་ཏ་ར་སཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་པུ་རི་སེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ག་ཏེ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་དི་ཀེ པ་ཀ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛྫ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་སྶ བཱ་ཧུ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ཏ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཨེ་ཝཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ས་དི་སཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་ཀ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པ་མཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ས་པྤ་དེ་ས་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་པྤ་དེ་སཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཉྷ’’ནྟི.
མཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ བྷ་ཎཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨུ་སྶཱ་དེ་ནྟོཏི པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོཏི ནི་བྦྷ་ཙྪ་ནྟོ, ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཏ་ཏྠཱཏི ཐེ་ར་སྶ ས་ཏི་པི ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ. སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་པུ་ཊྛ་སྶཱཏི སུ་ནྡ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ན་ར་སེ་ན པོ་སི་ཏ་སྶ. ཀ་ཏ་ཡོ་ག་སྶཱཏི ནི་བྦུ་དྡྷ་པ་ཡོ་གེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ. མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎནྟི མ་ལླེ་ཧི མ་ཧཱ་བ་ལེ་ཧེ་ཝ ཁི་པི་ཏ་བྦ་པཱ་སཱ་ཎཾ. ཀུ་ཧིཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ ཨི་མ་སྶ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ག་རུ་ཏ་ར་པ་དེ་སོ་ཏི ཏ་སྶ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི.
ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལེ་ནེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀྐུ་ཐ་ཏཱིཏི པ་ཀྐུ་ཐ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་རི་ཏོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. པི་ཊྛི་ཡཾ ས་ཀ་ལི་ཀ་ཨ་ཊྛི་ཀཱ པི་ཊྛི་པ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡཱུ་པ་པ་ནྣ་སྶཱཏི མ་ཧ་ཏཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཨུ་པེ་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ཉྪ ཝ་ཊྚཱིཏི པི་ཉྪ ཀ་ལཱ་པོ. སུ་པ་ཎྞ་ཝཱ་ཏནྟི ནཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑ་པ་པྥོ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏཾ.
‘‘པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོཏི ཨི་ཏོ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་ཏོ. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་མེཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ. ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཾ. དྷུ་ར་པ་ཏྟཱ་ནཱིཏི བཱ་ཧི་ར་པ་ཏྟཱ་ནི, ཡཱ་ནི དཱི་གྷ་ཏ་མཱ་ནི.
ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱཏི ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ས་ཧོ་ད་རཱ བྷཱ་ཏ་རོ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛཱ ཏཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ. བྷོ་གནྟི ཝི་བྷ་ཝཾ. ཨུ་པ་ས་ནྟོཏི ཙོ་ར་ཛ་ནི་ཏ་ས་ངྑོ་བྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཛ་ན་པ་དོ.
དྭེ སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི སཱ་ཊ་ཀ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨི་ཏ་རཾ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ.
པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི ཨ་ནྟོ་པ་ཀྑི་ཏྟ་ཨུ་ཎྷ་བྷོ་ཛ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཧ་ཏྠེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ སུ་ཁེ་ན པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡཾ སཱ་ཊ་ཀཾ. ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི བུ་དྡྷེ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ ཙ ཨུ་དྡི་སྶ ཐེ་ར་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ ཐེ་ར་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་ཡེ་ཝ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ཨུ་གྒ་ཧ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཝ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ, དྷཱ་ར་ཎཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟེ ཋ་པ་ནཾ. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་ཉྩ…པེ… ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ག་མེ་ན ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ས་ཧ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་རཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི ས་བྦཱ་པི ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ.
སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི དེ་སི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་པི པ་ན ས་ཏྠུ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཡཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘སེ་ཀྑེ་ན ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཏི ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ དི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ པ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ས་བྦེ་པི ཨ་སེ་ཀྑཱ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རེ. ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཐེ་རཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཧི་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཏི་པི དྷ་མྨ་ཏོ བྷེ་དེ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠ་ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏེ་སཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་བྷེ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙོ ཧི ཏེ་སཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠོ, ཨ་ཉྙོ ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཊྛོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་དཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཊྛ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ཧི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀནྟི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ. ས་བྦ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི. ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༥) –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི ཙ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛི་ཏི ཙ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛི་ཏི ཙ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛི་ཏི ཙ ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛི་ཏི ཙ ཧེ་ཏུ་ཊྛི་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙ ནི་མི་ཡ་ནྟི ཙ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟི ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ གྷ་ཊེ་ནྟི སཾ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལེ་ན. ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ པ་ལི་བུ་ནྡྷ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་ད་ཡ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཧི་ནོ་ཏི ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏཱིཏི ཙ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཋི་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཝ ཋི་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཋི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མཱུ་ལེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝེ་གཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཏ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྒ་ཧོ ཙཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཱི་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཊ་ཝཱི་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཏི ཏ་ནྟཾ ཨཱ་ཝ་ཉྪི་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཏཾ ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ཏཾ པ་ན ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀུ་ལ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ནེ་ཏུནྟི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ, ཨ་ཝི་ས་མཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལཾ, ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཁ་ལི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྱཱ་ཀུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡེ་ན ཏཾ་ཏཾ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཏ་ནྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཀྐོ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. དྭེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གུ་ལ༹་ཀ་ཛཱ་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་གུ་ལ༹་ཀཾ པི་ཎྜི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ག་ཎྛི་བ་དྡྷནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ནི་ཙྩཱ་དི་གཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི…པེ… ག་ཎྛི་བ་དྡྷཱ’’ཏི.
ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི དི་ཊྛི་ཡོ ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ, ཝི་ན་ན་ཏོ ཀུ་ལཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་སྶ ག་ཎྛི་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཏོ ཝཱ མཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ་ཡ་ཝཾ ཁ་ལི་ཏ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྫི་ཡ་སུ་ཏྟ’’ནྟི. ས་ཀུ་ཎི་ཀཱཏི ཝ་ཊྚ་ཙཱ་ཊ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ. སཱ ཧི རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་སུ ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི སཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏི་ཎ་ཧཱི་རཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ན་ནྡྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྫི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཉྫི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཉྩ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཀཱ་མཾ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནི་པི དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན ཏ་ཐཱ དུ་བྦི་ཝེ་ཙི་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ ར་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་པཱ་ཡོཏི ཨ་ཡེ་ན སུ་ཁེ་ན, སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝཱ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་པཱ་ཡི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོཏི ‘‘ཨ་བྦྷུ་ད་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་རཱུ་པཾ ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རོཏི སཾ་སཱ་རོ ན་ནུ ‘‘ཨ་པཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ་པི སཾ་སཱ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ནི་ར་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ གོ་བ་ལི་བ་དྡ་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊཱིཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི. ཨ་བྦྷོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ.
ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏཾ ‘‘ཨ་པཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཉྩ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟཱ ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་བྦྷ་མ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཏྟི་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀྑ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.