༧. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ, ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏ་ཝཱ, ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན སུ་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙཱ་ཡཾ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ, ཨ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ཝཱ བོ་དྷ་ན་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ པ་སཾ་སི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཝཱ སུ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, སོ ‘‘སུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙ་ཡོ ‘‘ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ སུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ སུ་ཎཱི་ཏི སུ་ཏ་ཝཱ. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ན སུ་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ ‘‘ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ…པེ… ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ, ཏ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱ, ཀུ་ས་ལེ་ཧི ས་ཧ ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. པུ་ཐཱུ་ནནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ. ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ནི་དྡེ་སེ་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༥༡, ༩༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ག་ཧི་ཏོ ‘‘ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝཱ་ཙཱི ཨི་དཾ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐཱ པ་ན མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ནི་བྦི་ནྡ་ན་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ནི་བྦི་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ར་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱཏི ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏོ ཙ་ཡོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་ཡོ, ཝུ་དྡྷི. ཙ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡོ, པ་རི་ཧཱ་ནི. ཨཱ་དཱ་ནནྟི ག་ཧ་ཎཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷེ་དོ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ. སོ ཧི ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྑེ་པ་ན་ནྟི བྷེ་དོ’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་ཡ་ནྟི. རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟོཏི ཏ་ཏོ གཱ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ.
མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ན ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ‘‘ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༡.༩.༩), ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༧༤) ཝི་ཡ. ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དི་ས་དྡྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཏྟ་མཱ་ཧ. ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ. ཨ་ཊྛ་ས་ཏནྟི ཨ་ཊྛཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ. ན་ཝ མཱ་ནཱཏི སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནཱ. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཡོ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཡ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་མ་ཏྠོ.
བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཝ་ར’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན. ཏེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་རཱུ་པེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པ’’ནྟི, ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གཱ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧོ. ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱུ་པེ གཱ་ཧོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, ན ཨ་རཱུ་པེ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦོ ནུ ཁོ སོ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི མི་ཙྪཱ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ སོ ཏ་ཏོ རཱུ་པ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཾ ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནནྟི ཏི་ཊྛ་ནྟཾ. ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱུ་པ་སྶ བྷེ་དཾ ཝ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
པཱ་ད་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེཏི ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏ་སྶ པཱ་ད་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ནེ. ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎནྟི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ར་ཎཾ. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎནྟི ཨུ་དྡྷ་ཏོ པཱ་དོ ཡ་ཐཱ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་དཾ ཡ་ཐཱ ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཐོ་ཀཾ པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ཎཾ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནནྟི ཏ་ཐཱ པ་ར་པཱ་དཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནནྟི ཝོ་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་མཾ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ. ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནནྟི ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་སོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཝ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨོ་དྷཱིཏི བྷཱ་ཝོ, པ་བྦནྟི ས་ནྡྷི. པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨོ་དྷི པ་བྦ་ནྟི ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱཏི ‘‘པ་ཊ་པ་ཊཱ’’ཨི་ཏི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཡ, ཏེ་ན ནེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨི་ཏྟ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ཝ་ཊྚི་པྤ་དེ་སནྟི ཝ་ཊྚི་ཡཱ པུ་ལ་ཀཾ བ་ར་ཧཾ. ཏ་ཉྷི ཝ་ཊྚི་ཡཱ པུ་ལ་ཀཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ སཱ དཱི་པ་ཛཱ་ལཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. པ་ཝེ་ཎི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན.
ར་ཏྟིནྟི ར་ཏྟི་ཡཾ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རི་མ་པ་ཝེ་ཎི་ཏོཏི རཱུ་པེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཝེ་ཎི་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཙཱུ་ལ༹ནྟི ཐོ་ཀེ་ན ཨཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཝཱ་ཧ་ས་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཙུ་དྡ་ས’’ནྟི ཀེ་ཙི, ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ཏུ་ཏྠ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘སཱ་དྷི་ཀཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏཾ ཝཱ་ཧཱ’’ཏི ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ནཱ་ལི༹་ཀོ ཏུ་མྦོ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་དྡྷཾ ཝ་ནཾ པ་ཝ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ནེ་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ’’ཏི. ཏནྟི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་སཱ་ཁཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘པ་ཝ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ར་ཉྙ་མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནེ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེ ཝི་ཡ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎོ་ལ་མྦ་ནནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཝ་ལ་མྦ་ནཾ. ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡནྟི རཱུ་པཱ་དི་ནཱི་ལཱ་དི་ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘དི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་ཡོ་པི ཨ་པ་ཙ་ཡོ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན རཱུ་པ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པེ གཱ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ནཱ་མ, ‘‘ཝ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱུ་པེ གཱ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ནཱ་མ.
ནནྟི གཱ་ཧཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོཏི རཱུ་པ་ཏོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ཙ. ཧ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མི. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི མ་ནྟཾ ཛ་པྤི་ཏྭཱ. ཀ་ཎྞེ དྷུ་མེ་ཏྭཱཏི ཀ་ཎྞེ དྷ་མེ་ཏྭཱ. ཨ་སྶཱཏི ཝི་ས་སྶ. ནི་མྨ་ཐེ་ཏྭཱཏི ནི་མྨ་དྡི་ཏྭཱ, ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་གྒོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ. ‘‘ནི་བྦི་ནྡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏ་ནྟི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛ་ཝ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱཏི ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ན་ནུ ཙ སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. སོ ས་མྥ་སྶོ ཛཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཀཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་རུ་པྤཾ ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཙ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཱ མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན གྷ་ཊྚ་ནཾ ཨི་ཝ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཕ་སྶེ་ན ཡུ་ག་གྒཱ་ཧོ, ཏ་སྶ པ་ན གྷ་ཊྚ་ན་སྶ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པི་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ན ཀེ་ས་ཉྩི དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་གྒི་ཙུ་ཎྞོཏི ཝི་པྥུ་ལི་ངྒཾ. ཝ་ཏྠཱུཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠུ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏོ. ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་ཝ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ཡ ཕ་སྶོ’’ཏི. ཨུ་སྨཱ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ་ནཱཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཡོ ཧི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ གེ་དྷེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཛཱ་ཏོ, ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ནི་ཀྑི་པི. ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཨུ་པ་རི་ཨུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཡུ་ག་ལ༹་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ.
ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟེ, ཙཱ་རི་ཀ་མྤི ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཙ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི པཱུ་རི་ཏ་དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ས་ཉྩ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ་པཱི’’ཏི. ས་ཀྐ་ཏོཏི ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. ག་རུ་ཀ་ཏོཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. མཱ་ནི་ཏོཏི བ་ཧུ་མ་ཏོ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ ཙ. པཱུ་ཛི་ཏོཏི མཱ་ལཱ་དི་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཨ་པ་ཙི་ཏོཏི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་པྤ་ཏྟོ. ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐ་ཏྭཱ སུ་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, སོ ས་ཀྐ་ཏོ. ཡ་སྨིཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, སོ ག་རུ་ཀ་ཏོ. ཡཾ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི བ་ཧུ་མ་ཉྙ་ནྟི, སོ བ་ཧུ་མ་ཏོ. ཡ་སྶ ས་བྦ་མེ་ཏཾ པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, སོ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ལོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡༤; སཾ. ནི. ༢.༧༠). ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟནྟི ལཱ་བྷ་སྶ ཙ ཡ་ས་སྶ ཙ ཨ་གྒཾ ཨུ་ཀྐཾ་སཾ པ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ. དྷུ་ཝ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དོ་སཾ. ཛཱ་ཡཱཏི བྷ་རི་ཡཱ. པ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟཱ. ཨ་པེ་ཀྑཱ་ས་དྡཱ ཙེ་ཏེ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟ་ས་དྡཱ ཝི་ཡ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨཱ-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ས་མྨཱ ཕ་ལཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ལཾ, སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘པ་ཐེ ཧི་ཏ་ནྟི པཱ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་གྒ་སྶ ཀ་ནྟཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ནྟཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒ’’ནྟི. དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཏཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ནྟཱ་རཾ, ནི་རུ་ད་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ར་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝེ་རི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ར་ཉྙཾ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷ’’ནྟི.
གྷ་ན་གྷ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི མཾ་ས་སྶ བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ‘‘ཏཱ་དི་ས་ཉྷི མཾ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པི་ཏཾ ཝ་ལླཱུ་རཾ. སཱུ་ལེ ཨཱ་ཝུ་ནི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མཾ་སཾ སཱུ་ལ་མཾ་སཾ. ཝི་ར་ལ༹་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧུ་ཏྭཱ. གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཱ་དི་ཝ་ཏ་ཙ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཎི་དྷི་ཀ་མྨེ་ཧི ཙ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཨོ་པ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པུ་ཏྟ་མཾ་ས་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨོ་པ་མྨ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སཾ སོ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཛཱ་ཏི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་མཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་སུ་སྶ་མཾ་ས་ཉྷི ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་མ་ནུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་རུ་ཎ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷཱུ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷཱུ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ ཋི་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟཱ་ར་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཙ ཏེ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཱ་ཧཱ་རོ, ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཏཱ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་མ་ད་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧཱི་ལ༹་ནཱ ཨ་ཝི་ཝཱ་ད་པ་རི་བྷོ་གོ ཙཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ, ཏེ ཏ་ཐཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཨ་ཊྛི་ནྷཱ་རུ་ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏཾ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏཱི་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཏྟ་མཾ་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ནི་སྶ་ནྡ་པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ་པི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་པི ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་ན་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཝ་ཊྚ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ་ན ཝི་ཡ ཙཱཏི ཝི་ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཨོ་དྷིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱཏི མ་ཧ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨོ་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. སཱི་ཧེ་ན ཝི་ཡཱཏི ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. སོ ཀི་ར ས་པ་དཱ་ན་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི.
ཨ་ག་དྷི་ཏ་ཨ་མུ་ཙྪི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨ་མ་ཙྪ་རཱ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དི་ཊྛི ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ས་མྨོ་ཧེ་ན ཨ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ‘‘ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན་པི.
‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡཾ…པེ… ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཝཱ, ‘‘ཧི་ཡྻོ ཝི་ཡ…པེ… ན ལ་དྡྷ’’ནྟི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ས་ནྣི་དྷིཾ ན ཨ་ཀཾ་སུ, བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཁ་ཎིཾ་སུ, ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ན-ཀཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཧཱི་ལེ༹་ནྟེ་ན དཱ་ཡ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཧཱི་ལེ༹་ནྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱིཏི སོ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ. ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཡཱཏི ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཡཱ. ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨོ་ཛ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཀཱ་མཾ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་དེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཏེ་ན པ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་ད་སྶ ‘‘ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྠ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་སཱ་ད་སྶ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ཨི་མེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཏནྟི རཱུ་པ་ཁ་ནྡྷཾ. པ་རི་གྒ་ཎྷ་ཏོཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི ས་བྦེ་པི ཡེ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ཏེ་ཧི ས་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཝ ས་བྦེ་པི ཨི་མེ. ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ. ཏེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ‘‘ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་དྷོ་ཨོ་རོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏི. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ, ཨི་དཾ ནཱ་མཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ’’ཏི ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. སོཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ…པེ… ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ནྟ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ་ནཱཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ པ་ཛ་ཧ་ནེ་ན.
པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཉྙཱ. ས་བྦ་སྶ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་སྶ རཱ་ག་སྶ པ་རི་ཉྙཱ, ས་བྦ་པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཉྙཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་པི པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡོ ཡ་མེ་ཏྠ ར་སོ, སོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་སཱ་དོ. སོ ཀིཾ ནི་སྶི་ཏོ? ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏོ. ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཡོ ཏ་སྨིཾ ར་སེ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨ་ཡཾ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ. ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ས་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ར་ས་ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཏ་ཎྷཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་སུ དྭཱ་རེ་སུ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་སུ དྭཱ་རེ་སུ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོཏི རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ལོ་བྷོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་པི, ར་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘རཱ་གོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཡེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. པ་ཉྩ་མ་གྒེ ཧ་ན་ཏོཏི པ་ཉྩ་སུ མ་གྒེ་སུ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མ་གྒ་གཱ་མི་ནོ ཧ་ན་ནྟོ ‘‘མ་གྒེ ཧ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ས་བྱ་ཉྫ་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ཉྙི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧེ མ་ནུ་ཉྙེ རཱུ་པེ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་ད་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་ག་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གི་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱ་ལ་ཀེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སི་དྡྷེ་ན ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟེ. སོཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ.
ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱིཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ ས་ཏི. ཏ་སྶཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ན ཧི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་པ་རི་བྷོ་གི་ཙྪཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟནྟི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཙི་ཏྟཾ.
ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན རཱ་གེ་ན…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ པ་ཋ་མཱ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན.
པ་ཋ་མཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེཏི དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཧཱ་རེ. ཨུ་དྡཱ་ལི་ཏ་ཙ་མྨཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨཱ, ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཙ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ས་ཀྐོ་ཏི དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་ཏྠཱི ‘‘ཨ་བ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སི་ལཱ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊྚ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱིཏི མ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ. ས་ར་བཱུཏི གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ. ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་མ ལོ་མ་སཱ པཱ་ཎ་ཀཱ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རི་ནོ. ལུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ.
ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱ. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ཕ་སྶ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. དེ་ས་ནཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཝེ་ད་ནཱ་སུ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་སུ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
དུ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུནྟི ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སིཾ. ཕུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་རཱ རུ་ད་ནྟཱ པ་རི་ད་ཌྜྷ་ག་ཏྟཱ’’ཏི. ན་རཱཏི པུ་རི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན མ་ནུ་སྶཱ. བྷ་ཡ་ཉྷི མཾ ཝི་ནྡ་ཏཱིཏི བྷ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མ. ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝཱཏི སུ་ཊྛུ ཏ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. པོ་རི་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པོ་རི་སཱ པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཀཱ་སུ་ཡཱ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝེཏི ཏེ་སཾ ཛཱ་ལཱ་དྷཱུ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨ་སྶ.
ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨ་གྒཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏོ. ཛི་ཝི…པེ… པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཏེ་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ. དྭེ བ་ལ…པེ… ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ པཱ་ཏ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་བྷེ་དོ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཕ་ལ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཕ་སྶེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་སྶོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ཡ་སྨཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནི་ཊྛ་པཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་གུ, པཱ་པཾ, ཏཾ ཙ་ར་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་ཙཱ་རི’’ནྟི.
རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ པ་ར་མི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི པུ་རི་སོ ཝི་ཡ…པེ… པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ནྣ་པྤ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ཏུ་ར་མཱ་ན་མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཏྟི…པེ… དུ་ཀྑནྟི.
ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ.
ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏྠི་རཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སོཏི ལོ་བྷོ. ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ས་ཡ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ ཧི ལོ་བྷོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ལ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཊྚེ. ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ཀེ་ཙི. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཝི་རུ་ལ༹ྷནྟི ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷི་པྤ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཕ་ལཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷི་པྤ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ ས་ནྟཱ་ནེ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷི་པྤ་ཏྟ་ཉྩ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚེ བྷུ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ. པུ་རི་མ་པ་དེ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨནྟི ‘‘ཡ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་སྨིཾ པུ་རི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་ཊྚ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི. ཛཱ་ཏཱིཏི ཙེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི.
ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ, ཀཱ་ལ་ག་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ས་མྦྷཱ་རཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་མྨ་ག་ཏི་ཀཱ་ལཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀཱ་ལ་ག་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ བྷ་ཝོ་ཝ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨཾ བྷ་ཝེ་སུ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ.
ས་ངྑི་པི་ཏྭཱཏི ཏཱི་སུ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱིཏི ཨེ་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི. ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་དྷིནྟི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་དྷིཾ. ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ནཱ་མ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝཱ ས་ཧ་ཡོ་གེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱིཏི ཨེ་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི. ཨཱ་ཡ་ཏི་བྷ་ཝ་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ. ཏེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ མ་གྒེ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མནྟི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མཾ. སཱཏི ར་སྨི. ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཀ་ཏ་ཀ་མྨནྟི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཏྟ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟེཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་པ་ཡོ་ག་མ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ.
ཨ་ཏྠི་རཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ན་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥. པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟེ ‘‘པུ་བྦེ་ཝ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཡཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ནེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏེ་སཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ བྷ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ‘‘དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི ག་ཧ་ཎེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ ཧི ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་ཝོ’’ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཀཱ་ར་ཎེ པ་ན ག་ཧི་ཏེ ཕ་ལཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཡ་ཏོ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷ་སཾ་གཱ་ཧི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་ནྟི ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱིཏི ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. མ་ཧཱ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོཏི ན གྷ་ཊ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ, ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་དི་ཊྛེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་བུ་དྡྷེ་སུ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་བོ་དྷེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཀྐཱ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན. ཏེཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ. བྷ་ཝ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷ་ཝ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. དི་ཊྛཱ་ཝ ‘‘ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏྟཱ. ན པ་ར་བྷཱ་གཾ ཁ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཁ་ཎི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ.
པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི ཧེ་ཏུ་ཏོ, ས་ངྑཱ་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ར་མྤ་ར་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཀི་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྑཱ་རོ ཨ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ, ན ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀིཾ ནཱ་མ ཧེ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝོ་པི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེ. ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེཏི ནཱ་མ་རཱུ་པེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྭཱི་སུ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཧོ་ནྟེ་སཱུཏི པ་ན པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཛཱ་ཡེ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཐ ཝཱཏི ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཧཱིཏི ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ‘‘ཙ་ཝ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི. པ་ཉྩ པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘ཛཱ་ཡེ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི. ན་ནུ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཡོ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི པ་དེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་དི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ པུ་ན ཝ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ས་ངྑཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན.
ཨཱ་པ་ཏོཏི པ་རི་ཁཱ་ག་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་ཏོ. དྭཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་གྒ་མ་ན་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱི་ར་ཙི་ཏྟ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ན་ག་ར་སྶ མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ནྟཱ …པེ… ར་མ་ཎཱི་ཡ’’ནྟི. པུ་བྦེ སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཛ་ན་ཝཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ ན་ག་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཨ་སྶ ཕཱི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཙ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ་པི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཎྞ་ནྟེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཉྩ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏཱི་རི་ཏེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏེ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ད་སྶ་ནནྟི ཨ་ནུ་མཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་སྶ ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོཏི ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ. མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀཾ. ཡཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ཧི ཐོ་མི་ཏོ. པུ་བྦ་ཀེ་ཧི མ་ཧེ་སཱི་ཧི པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ནྟ་རཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན པུ་རཱ་ཎ་མ་གྒོ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་སྶཱ་དེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཛྷཱ་ན་པཱི་ཏི་ཡཱ. སུ་བྷི་ཀྑཾ པ་ཎཱི་ཏ་དྷ་མྨཱ་མ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧཾ. པུ་པྥི་ཏཾ ཨུ་པ་སོ་བྷི་ཏཾ. ཡཱ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཧི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ.
ན་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་མྨ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ སུ་ཁུ་མཱ. ཏཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨ་ངྐི་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་དཱི་པི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, བཱ་ཧི་ར་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་པི ནེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སི་ནི་དྡྷཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྨ་ས་ནནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱི་མཾ་སཾ.
ཨཱ་ར་མྦྷཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི. ན ག་ཏཱཏི ན ས་མྤ་ཏྟཱ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པ་དནྟི ཨ་ཝོ་མི་སྶ་ཀ་པ་དཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཀྱ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཨི་དྷཱ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་ནྟི ‘‘སཱ་དྷུ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་དྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ‘‘པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཋི་ཏི་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ ཨུ་ད་ཡོ’’ཏི. ནི་ཝི་ས་ཏི ནི་ཝེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དུ་བྦ་ལ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནཾ ན་ཏྠི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
པི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝནྟི པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. མ་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་ཊྛ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཱ. ས་མྤ་ཏྟི་ཡནྟི བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ. ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི པ་ཊི་བི་མྦ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཀ་ཎྞ་སྶ ཚི་དྡ་པ་དེ་སཾ ར་ཛ་ཏ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ ཝི་ཡ, ཀ་ཎྞ་བ་དྡྷཾ པ་ན པཱ་མ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ཏུ་ངྒཱ ཨུ་ཙྩཱ དཱི་གྷཱ ནཱ་སི་ཀཱ ཏུ་ངྒ་ནཱ་སཱ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་ནཾ. ‘‘ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཏུ་ངྒཱ ནཱ་སཱ ཡེ་སཾ ཏེ ཏུ་ངྒ་ནཱ་སཱ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ. ས་མྥ་སྶ་ཏོ མུ་དུ་སི་ནི་དྡྷཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ སི་ནི་དྡྷ་མ་དྷུ་ར་ར་ས་དཾ. སཱ་ལ་ལ་ཊྛིནྟི སཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ.
ཨ་དྡ་སཾ་སཱུཏི པ་སྶིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཀཾ་སེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན.
ས་མྤ་ཏྟིནྟི ཝ་ཎྞཱ་དི་གུ་ཎཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི མ་ར་ཎ་གྒ་ཏ་ཏོ.
ས་ཏྟུ་པཱ་ནཱི་ཡེ་ནཱཏི ས་ཏྟུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ལི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡེ་ན. ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཏ་ཎྷཱ་པི་པཱ་སཱ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ.
ས་མྨ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ས་ཏྟ་མེ ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ས་ཡཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐ་ངྑོ ས་མཱ་ནོ ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠནྟི ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ སི་ཡཱ, ཏེ་ན ཏཾ ཨ་པ་རི་ཏུ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ཧི མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཁོ མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནཱ་ལོ་ལེ༹་ནྟེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ཧ་ཊཱ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཨི་དྷ པ་ན ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏཾ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན, ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཁོ མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཐེ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཕ་ལེ ག་ཧི་ཏེ ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ག་ཧི་ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ་སུ དྭཱ་ད་ས་སུ པ་དེ་སཱུ’’ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ. ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༨) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཋ་མོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝི་དྷི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་གུ་ཎོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ས་ཡོ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ནྟི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ ‘‘ནི་བྦི་དཱ …པེ… ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀོ་ས་མྦི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ཨ་ཊྛ་མེ པ་ར་སྶ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱཏི པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཨེ་ས བྷ་ཎ་ཏི, ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ར་པ་ཏྟི་ཡོ ཧི ཨེ་སོ པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ཀོ. ཡཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཝ་ཏྠུ. རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏི. རུ་ཙི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི པ་ར་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ རོ་ཙེ་ནྟོ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝོཏི ‘‘ཨ་ནུ ཨ་ནུ སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ‘‘ཀ་ཐ་མི་དཾ སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སི་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་པྤི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ་ཡ་སྶཱཏི ཡཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ནི་རཱུ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ. ཁ་མ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ…པེ… ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ས་དྡྷེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷོ་པི བྷ་ཝོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ཏི བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧོ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མཱཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ས པ་ཉྷོ སེ་ཀྑེ་ཧི་པི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧེ་ཝ. ཨི་མཾ ཋཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ.
སུ་ཊྛུ དི་ཊྛནྟི ‘‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི མ་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛཾ, བྷ་ཝ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ས་ངྑ་ཏ་ས་ནྟཱ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་མ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཋི་ཏོ ཧི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཐེ་ར་སྶེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི ས་པྤ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཨུ་ད་པཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མ་ཡོཏི ཨུ་པ་རི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི. ‘‘ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཀོ་ས་མྦི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་པ་ཡ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ན་ཝ་མེ ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཡེཏི ས་བྦ་དི་ཝ་སེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟ་ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟ་མ་ཎི་པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཛུ་ཎྷ་ས་མྥ་སྶེ་ན པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཛ་ལཱ་བྷི་ས་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཡེ. ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ནྟོཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་རི ཡཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏཾ བྲཱུ་ཧེ་ནྟོ པཱུ་རེ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷེ་ཏི པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི སཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཡཱ་ཡ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ས་ར་ནྟོ’’ཏི, ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ པ་རི་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཡ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. སུ་སི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ད་ས་མེ ག་རུ་ཀ་ཏོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ག་རུ་ཀཱ་རེ་ན ག་རུ་ཀ་ཏོ. མཱ་ནི་ཏོཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ནི་ཏོ. ཏཱ་ཡ ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙ པཱུ་ཛི་ཏོཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ད་ཏྠཾ སཾ་གཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཨུ་བྷོ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ནྟི. པ་རི་ཙི་ཏ་ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན པ་ཎྜི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ཡ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གཱི ཛཱ་ཏོ. ཝི་ཙི་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ‘‘ཀ་ཝི་སེ་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཏེ་ཛུ་སྶ་དོཏི མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་མ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྷཱིཏི ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏཾ. དྷ་མྨནྟི ཏ་སྶཾ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ.
ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་སི་མོ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙོ ན ཧོ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཝེ་ད་ངྒ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཙ་སྶ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི, ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྑི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཙི་ཎྞ་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིནྟི ཡཾ ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ. ཨ་སྶ སུ་སི་མ་སྶ, པ་ར་མ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མུ་ཊྛི་ཀ་ཏ་དྷ་མྨོ.
ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ. ནི་བྦུ་ཏ་ས་བྦ་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི རཱུ་པ་པ་ཏི་བྷཱ་ག་ཝི་ག་མེ་ན ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི་ས་ཡ་ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ས་ནྟཱ་ནི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. པ་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཏཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, སུ་སི་མ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཝི་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷིནྟི ས་མ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་སི་དྡྷཾ ཝི་ནཱ་པི ས་མཱ་དྷི་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. ན ས་མཱ་དྷི་ནི་སྶ་ནྡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཝི་ཡ. ན ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝི་ཡ. ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི ས་བྦ་བྷ་ཝ་གྒཾ ཝི་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་པྥ་ཏྟི མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཏེ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་དེ་ས་ནཱ. ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོཏི ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་སི་མ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟོ. པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཡ་ཐཱ ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ས་མྨ་ས་ནེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ཏེ ཏ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
སུ་སི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.