༡༠. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ས་བྦ་མྤི ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ. ཡེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་བོ་དྷ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ དེ་སི་ཏོ. ཡེ་སཾ པ་ན ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྨིཾ ཝི་བྷ་ཛྫ སུ་ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛྫ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཙ དྷ་མྨེ’’ཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི, ཡེ་སཾ པ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྩ, ཏེ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ན་ཉྙེ་སཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ན ཝི་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སཱ ཀཱ་མཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ ན ནི་ཙྩཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཙ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ, ཡཱ་ཡཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཏ་སྶ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ན ཀ་དཱ་ཙི ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི. ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི, སཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. དྷ་མྨེཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ དྷ་མྨེ. ནི་ཡ་མེ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ག་ཏ་ཝི་སེ་ས་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཧི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་སྶ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ནི་ཡཱ་མོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུཏི ཡཱ་ཡཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི, ཨེ་སཱ དྷཱ་ཏུ ཨེ་ས ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི པ་ཝེ་ད་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘‘དྷ་མྨ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. སཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཧེ་ཏུ་ནོ ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན-སཾ་ཡོ་ག-པ་ལི་བོ་དྷ-ས་མུ་ད་ཡ-ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན་སྶཱ ཋི་ཏ་ཏཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ’’ཏི ཕ་ལཾ པ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. དྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ དྷ་མྨོ, ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཋི་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི. དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་སྶ ཋི་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༤). དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. སཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཧེ་ཏུ་ནོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘ན ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙ ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ. ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ དྷ་མྨེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ནྟོ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ནི་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛཾ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊ་ཉྷི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཙཱ་ཧ.
ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་སུ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ར་ཧཾ, ཨ་ཝི་ཀ་ལེ་ཧི ཏེ་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧེ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཏ་ཐ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་མ་གྒིནྟི ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ས་མ་ཝཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པི ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནེ ཏ་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཏཱ-ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཏཱས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཛ་ན་ཏཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ན ནི་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ངྑ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཾ ས་ཧི་ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན ས་ཧི་ཏ་ས་མེ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝནྟི བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་བྷ་ངྒུ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཛ་རཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ. ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཡེ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཏི བྱཱ་ཝ་ཊོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཡེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི སཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ ཏཾ་ཁ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷ་ཏོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་དྡྷི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་བྦ་ཏྟཱ. ཡ་དི ནི་པྥ་ནྣ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཝཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ, ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི…པེ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ-ས་དྡོ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནོ ‘‘ས་མ་ཀྑི་ཀཾ, ས་མ་ཀ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ན་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘པུ་རི་མཾ ཨ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ‘‘པུ་རི་མཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཧཾ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ན ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་དྭ་ཡཱ་ཝ་ལ་མྦ་ན་ཏོ. ཏ་སྶཱ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏཱ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ས་པྤ་ན་པ་རི་ས་པྤ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཀ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཛཱ་ཏི་ལི་ངྒུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་ཛཱ་ཏིཾ, ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དི་ལི་ངྒཾ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ པ་མཱ་ཎི་ཀོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ ཧི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ པུ་བྦ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀ་ངྑཱ་པི ཧི ཧེ་ཏུ་པ་རཱ་མ་ས་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ར་མྤ་རནྟི པུ་བྦཱ་པ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཉྩ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ངྑཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཐ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི’’ཏི. ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཙི་ནྟཱ? ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ. མུ་ཎྜེ་སུནྟི མུ་ཎྜེ་ན ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཾ ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ས་ཀྐཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ མུ་ཎྜེ་སུཾ ཀུ་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ. རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏནྟི ཨི་དཾ མ་དྷུ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘སེ་ཏ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨུ་ད་ཀེ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནེ་ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི ཀ་ཎྞོ ཝི་ཡ སཱུ་ཏ་པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི, སཱུ་ཏ་པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ཏི སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི སི་ཡཱ ཀ་ངྑཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཙྩེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ‘‘ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱི’’ཏི པ་དེ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་རཱི་ར་པ་རི་མཱ་ཎ་ཨ་ངྒུ་ཊྛ-ཡ་ཝ་པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཛཱི་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན སཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཡ་ཏཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཡ་ཏྠ ཙ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཧཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ་པི ཏ་ཡོཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ…པེ… སུ་དི་ཊྛཱ’’ཏི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ས་ཙྩ་སཾ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.