༢. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨཱ་ནེ་ནྟི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦ་ཏྟཱཏི པ་སུ་ཏཱ. བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་སུ བྷཱུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ཝི་བྷཱ་གོ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ས་མྦྷ་ཝ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་སཱུ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་པ་ཋ་མ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཧི ཏེ ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨེ་ས་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ, ན ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ས་བྦ་སོ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ཙ ‘‘ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝཱ་ཙི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཋ་པ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ…པེ… ཨེ་ཀོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་དྷ་མྨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཋི་ཏི་ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་དཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ག་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི, ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཛཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ ཨ་པྤོ་ཛ་ཏཱ་ཡ ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་རི་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ས་པྤཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཝ་སྶ་ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ར་ཙྪ་ཁེ་ལ༹་ཏེ་མི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ས. ས་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏ་རུ་ཎ་ཏི་ཎ་ས་སྶ་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་དི་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ མཱ་ས་མུ་གྒ་ཀུ་རཱ་དི་བྷོ་ཛ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་སནྟི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ. སུ་ཁུ་མོ་ཏྭེ་ཝཱཏི ན ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཁུ་མོ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཏོ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཙ་སྶ ཨ་པྤོ་ཛ་མ་ཧོ་ཛ་ཏཱ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་སྶ་ཡནྟི ཁུ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཾ ས་རཱི་ར་ད་ར་ཐཾ. ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི པཱ་ལེ་ཏུནྟི ས་རཱི་རཾ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི ནི་རོ་ཛ་ཏྟཱ. ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ.
ཚ་བྦི་དྷོ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་སྶ་ཙི ཕ་སྶ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏ་མཱ་ཧ. དེ་ས་ན་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཙེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ན་སོ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ནོ་ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝཱ’’ཏི. ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ནྟཱིཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་དཱ་པཱིཏི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཀེ་ཙི. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི ཏ་དཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ས་བྦཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ས་ཏྟ་མཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སཱ་པི. རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏིཾ པཱ་ལེ་ཏི པ་ཝེ་ཎི་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཨོ་ཛཱ. ཀ་མྨ་ཛ་ཨོ་ཛཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨོ་ཛཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་ནེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༠༨; པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏཱི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་སྶོ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ན ཧི ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠི ས་མྦྷ་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ན ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐ, ཨ་པི ནུ ཁོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་མུ་ཙྩི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༡༥). ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་དི་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠོ, ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ནེ་སཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. མུ་ཁེ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་དི་ཏོ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རོ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི.
ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཨི་དྷཱ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷི་ནཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ན་པུཾ་ས་ཀཱ་ན་མྤི ན་པུཾ་ས་ཀེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ཙ་ན་ཏོ. སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་ནགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨེ་ཝ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནྟཱི ཨེ་ཝ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཀ་མྨ་ཛཱ་དི་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་སི་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དྭི་ནྣཾ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ཧི ཡཱ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ. སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏནྟི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་དི…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶཱ་པི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.
ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ནི་ཀཱ་མ་ནཱ, ར་ས་ཏ་ཎྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ. བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝི་ས་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཙ ས་ངྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནཾ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏཱཏི སཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཱ, སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཕ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ ཕ་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་ན་སཱི་ལཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ‘‘པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཝཱ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི ཧི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དོ, ནཱ་ས་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶ་སྶཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཛཱ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡཾ ས་བྦནྟི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི, ཏི་ཝི་དྷ་མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ས་བྦ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ.
ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ས་དི་སེ བྷ་ཝེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་དི་སཱི. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡཱཏི ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏི ཝི་ཡ. ཏནྟི ཕ་ལཾ. ཏ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ སོ་ཏཾ གྷཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཀཱ་ཡོ བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ནྟ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན. སེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ. ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ, སོ་ཏེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན, བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ. པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ནི་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ན་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ན་ཡ་ཏོ ཙ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་དྷ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏ་བྦི་ས་ཡཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཏཾ ཀ་མྨནྟི ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ད་སྶེ་ཏུནྟི ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཏ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨནྟི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ. ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. པུ་ན དྭཱི་སཱུཏི ཏ་ཎྷཱ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏ་སྶ ཛ་ན་ཀནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ, སཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀ་ཕ་ལ་པ་ཉྩ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཧི ས་ངྑེ་པོ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ.
ཡ་དི ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་པྤ་དེ་སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ཡ་དི་པི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ཨི་དྷ ན ད་སྶི་ཏཾ, ན་ཡ་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ་པི ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནི་པྤ་དེ་སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣནྟི ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་པླ་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་པ་ནྣཾ. པ་ར་བྷཱ་གནྟི པ་ར་ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་བྷཱ་གཾ. ཨོ་ར་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོཏི ཝི་ཀ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཧི གཱི་ཝཱ ས་རཱི་ར་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཀ་ཎྜ་རཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གཱི་ཝཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཕཱ་སུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པི་ཊྛཱི་ཏི ‘‘པི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… ཏ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ‘‘ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ན་ཡ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སྶ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡྷི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི, ཨ་ནྟེ་པི ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ས་ངྑེ་པ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏནྟི.
ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ. དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི ཙ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ག་དཱི་པ་ཀཾ དེ་ས་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་དི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོཏི ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ. ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷེ་ན ཙེ་ཝ ཏ་ད་ཉྙ་ནཱ་ནཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཙ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ. ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཝ་རེ་ནཱཏི ར་ཏ་ན་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ, ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ ཝ་དྡྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨེ་ཏཾ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རེ ནཱ་མ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཏ་སྶ ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫ་ཀེ་ན་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ’’ཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེཏི ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཡེ. སོ ཧི ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡ་སྶ མ་ཏྟ་ཀ་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཎྜཱ་ནི མཱ ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ. གི་ཛ྄ཛྷ་པོ་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ནི ཀ་ཙྪ་པ་ཎྜཱ་ནི མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ལ་དྡྷི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷཱིཏི ཕ་སྶ་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི. ཨི་མཾ པ་ཉྷནྟི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ན པ་ན པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཏྟུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ. ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་སྨིཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ མ་ཡཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོཏི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཉྷེཏི ས་ཏྟུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཛཱ་ཏེ ས་ཏཱིཏི ནཱ་མ་རཱུ་པེ ནི་བྦ་ཏྟེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གོ – ནཱ་མ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, རཱུ་པཾ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛ་སྶ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩི པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཚ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩི པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ. པ་ཝ་ཏྟེ ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཚ་ཊྛ་སྶ ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མྤི ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཚ་ཊྛ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཚ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༩༤) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ནྟོཏི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་པ་ཉྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ནྟོ. ཏ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ. ས་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟཱ. སོ པ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ལ་དྡྷི, པ་གེ་ཝ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ. བྷཱུ་ཏོཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ. ནི་པྥ་ཏྟོཏི ནི་པྥ་ནྣོ. ན ཏ་སྶ དཱ་ནི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལ་དྡྷི. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དནྟི ཨི་མ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. པུ་ན ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དནྟི ཨི་མ་སྨཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟ་མི་ད་ནྟི ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་པཱིཏི ས་ཉྙ་ཏྟུ་པ་ག་ཏེ་ནཱ་པི. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝ་ས་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ. དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷནྟི ཡ་ཏོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝཱི་ཐིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ. ཏ་མེ་ཝཱཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཝི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོཏི ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཚ་ནྣཾ་ཏྭེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཝཾ དེ་སི་ཏེ, ‘‘ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏི་བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་མི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཡེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ, ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ལི་ངྒེ ཋི་ཏཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན བྷཱ་ཝི་ནཾ ས་མི་ཏ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཐཾ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་པི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་ཧ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཏཾ ན སུ་ཊྛུ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨི་དྷ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ་ན, ཏ་ཎྷེ་ཝ སཱ ཛཱ་ཏི. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཁ་ཎི་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ན་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ཡ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཏེ་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་མ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ སཱ་མ་ཉྙཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཉྩཱ’’ཏི. ཡེ་ན ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎ-ས་དྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ-ས་དྡོ ཙ ས་ཀེ ཨ་ཏྠེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནྣོ་པི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་སི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ.
ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨེཏི ཙ ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི པ་དཱ་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་པ་ཉྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, དེ་ས་ནཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ནེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་པ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་སཱ་ས་ན་ཉྷི སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ, ན ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ན་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་པི སཱ་ས་ནི་ཀཱ་པི ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑེ་ན་པི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཧི་སྶ ཨ་ཡཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་པ་ཡོ་གོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཡ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱུ ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ན ཨ་ཝི་ཉྙཱུ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དྭ་ཡཾ, དུ་ཝི་དྷཾ དི་ཊྛི་གཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ, དྭ་ཡཾ དི་ཊྛི་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པ་སྶི་ཏོ་ཏི དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ནི་སྶི་ཏོ’’ཏི. ཡཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ‘‘ས་བྦོ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྠི ཝི་ཛྫ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ཨེ་ཝ ས་དཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་སྶ་ཏོ, ཏཾ ས་སྶ་ཏཾ. ཡཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ‘‘ས་བྦོ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན་ཏྠི ན ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱ དི་ཊྛི ན་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་གཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་དོ, ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ. ལོ་ཀོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ཏ་མྷི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ’’ཏི. ནི་བྦ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟེ སྭེ་ཝཱཏི ས་ནྟཱ་ན་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝ. ཡཱ ན་ཏྠཱིཏི ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ ཀོ་ཙི ཋི་ཏོ ནཱ་མ ས་ཏྟོ དྷ་མྨོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ. སཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟིཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ, སཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི, ན ཧོ་ཏི, ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷནྟི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ངྒ’’ནྟི. ཡཱ ཨ་ཏྠཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ཡཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. སཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ན་ཝ་ན་ཝཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ, སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏི.
ལོ་ཀོ ས་མུ་དེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ་ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷོ ཧི པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. ཡོ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, སོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨ་ནུ་ཙྪེ་དཾ པ་སྶ་ཏོཏི ཨ་ནུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཁ་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ན་ཡོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ན་ཡོ་པི.
ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཨུ་པ་ཡོ. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛུ་པ་ཡོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ པ་ན ཏེ་སུ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དྭེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཾ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ’’ནྟི ཨ་ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་རོ་པ་ར་སྶ སུ་བྷཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ. ཝི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཝི་རཱུ་པཾ ནི་ཝི་ས་ནྟི, ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཧཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི. ཝི་ནི་བ་དྡྷོཏི ཝི་རཱུ་པཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ བ་དྡྷོ.
‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ’’ཏི ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི. ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨིནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་དྭ་ཡཾ. ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཡཱ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ན ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་གཱ་ཧེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་གཱ་ཧོ ནཱ་མ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ མེ’’ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པ་སྶ་ཡཾ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་མེ་ཝཱ་ཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༨༧; མ. ནི. ༡.༡༢༠; ༣.༣༧༣; ཝི་བྷ. ༡༩༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ངྑཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི སཾ་ས་ཡཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ས་བྦ་སོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ.
ན པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི པ་ར་སྶ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན. མི་སྶ་ཀ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ནི་ཀཱུ་ཊ་ནྟོཏི ནི་ཧཱི་ན་ནྟོ. ནི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་ཀཱུ་ཊ-ས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་ནྟོ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ཀནྟི ཙ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ ཀ-ས་དྡོ. ས་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་ངྑ་ཏཾ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཝ, ས་བྦཾ ན་ཏྠི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ཏྠི ཝི་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦནྟི ཙེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡) ཝི་ཡ. ཏ་ཉྷི པ་རི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶ་ནེ. ཀིཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི? ཨ་ཏྠི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཏ’’ནྟི ནི་ཙྩ་ཏཾ. ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧོ ཧི ཨི་དྷ པ་ཋ་མོ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧོ དུ་ཏི་ཡོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཙ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ ས་སྶ་ཏ་ཏཾ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པུ་ནཱུ་པ་ག་མ་ན་ཀ་ཐ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ན་ཡེ་ན. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏེ…པེ… ཨ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. སཱ ཧི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི པ་གེ་ཝ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ. ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ. ནི་བྦི་དཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཕ་ལཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཨེ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ནཱཏི པ་ཋ་མེ་ན ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཏཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཡོ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་གྒཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ཨེ་ཀ་ནྟ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. དྭཱི་ཧཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ་ཧི. ཏནྟི པུ་ཙྪཾ. ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱཏི ཝི་སི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་པྤཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ བ་ཧུཾ དེ་ནྟོ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རིཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏ་ཏྠ ‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི.
དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ལི་ངྒེ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒེ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ. ཏེ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཙེ་ལོ, ན ནི་ཙྩེ་ལ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་མེ་ནཱཏི གོ་ཏྟ་ནཱ་མེ་ན ཀ་སྶ་པོཏི. དེ་སེ་ཏི པ་ཝེ་དེ་ཏི སཾ་ས་ཡ་ཝི་ག་མ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དེ་སོ, ནི་ཙྪ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ ཧི སཾ་ས་ཡ་ཝི་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཝ་སཾ་ས་ནྡ་ན་པ་དེ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཨ་ནྟ་རེ གྷ་རཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མོ. ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི. ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི, ཀ་སྶ་པ, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ་པི པུ་ཙྪ་སི, ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི, ཏ་མེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. སོ པ་ན ན་ཡ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གཱ་ར་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་སྶ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ. དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཀ་སྶ་པ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
མཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷ་ཎཱིཏི པུ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཝ་ད་ཏི. མཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི, ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑནྟི པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་དུ་ཀྑཾ, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦེ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཧེ་ཝ’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་དི བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི, སོ ཙ ནི་ཙྩོ, ཏ་སྶ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ, པུ་རི་མ་རཱུ་པཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ, ཧི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་དེ་སོ ཙ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ སི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ. ཀ་ཐཾ ཝཱ སོ ཨུ་པ་དེ་སོ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི? ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་ཡ དཱ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཧིཾ་སཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཁ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་བ་ནྡྷོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀུ་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘དྷ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ཏི ཙ. ཡ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མྤི པུ་རི་མ་རཱུ་པཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏུཾ. ཏེ ཝཱ པ་ན་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ ཝཱ སི་ཡུཾ ཨ་ན་ཉྙེ ཝཱ. ཡ་དི ཨ་ཉྙེ, ན ཏཱ་ཧི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཧི་པི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཡོ ཧི ཀ་རོ་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཙ་ཝ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སོ. ཀི་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀ་པྤ་ནཱ་པི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཨ་ན་ཉྙེ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏཱ་སཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ནཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀུ་ཏོ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ. ཏཱ་ས་མྤི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི བ་ནྡྷ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ར་ཏོཏི ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ར་སྨིཾ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ན་ཡེ. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་དྷི་ཙྩ ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ པུ་བྦཾ ཝི་ནཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཙེ་ལ་སྶ. ཨ་ཡནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སོ་དྷེ་ནྟོཏི ས་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཙྪཱ་ཡ སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ. ལ་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
སོ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ ཨེ་ཏཾ, ན པ་ན ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ. ཨི་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ‘‘སོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶི་ཏོ. ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་དེ་སཱ ཧི ཨེ་ཏེ ནི་པཱ་ཏཱ. ཨཱ་དི་ཏོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་གེ་ཝ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ ཧི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧི་ཏོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཡ་དི་དཾ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ…པེ… ཨེ་ཏཾ པ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་སྶ་ཏཾ ས་སྶ་ཏ་གཱ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི པ་རེ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ས་སྶ་ཏཾ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི. ཏ་སྶཱཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ. ཏཾ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏཾ ས་སྶ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ. པ་རེ་ཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟནྟི ས་ཏི་པི ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཾ.
ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་དེ. ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་གེ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་གེ་ཝ ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ མུ་དུ་ཀེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝི་པ་ལླཱ་སེ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣེ ས་ཏི པ་ཙྪཱ ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ར་ཀོཏི ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ. ཏེ་ན ཀ་ཏནྟི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ. ཀ་མྨུ་ནཱ ཧི ཕ་ལ་སྶ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝནྟི དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ སཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི་ནཱ ས་པ་རི་སྶ་ཡཱ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨེ་ཝཾ. ‘‘པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏུ་ནྣ་སྶ ཝི་དྡྷ་སྶ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་ཙྪེ་དནྟི ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ, ཝི་བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཏོ ཧི ཝི་ནཱ་སཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ཨུ་ཙྪེ་དོ. ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི ཝི་སེ་སེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྷེ་ད་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷེ་ད་ག་ཧ་ཎ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ས་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ས་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་གྒཱ་ཧ་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧོ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་སོ ཨི་དྷ ཨུ་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་སེ་ན ནཱ་སོ ཝི་ནཱ་སོ, ཨ་བྷཱ་ཝོ. སོ པ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཐཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ད་སྶ་ནེ ཧི ནཱ་ས་ས་དྡོ ལོ་ཀེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མོ ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མོ ཝི་བྷ་ཝོ. ཡོ ཧི ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་སེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ན སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨེ་ཏེ ཏེཏི ཝཱ ཡེ ཨི་མེ ཏ་ཡཱ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཙ པུ་ཊྛེ་ན མ་ཡཱ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ནྟཱ, ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏེ ཏེཏི ཡ་ཏྠ པུ་ཐཱུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་ཎྷཾ སུ་ཁུ་མཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དེ ནི་མུ་གྒཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཏེ ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དེ་སེ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ…པེ… ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཕ་ལཾ དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྷི ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་སྶཱཏི ཕ་ལ་སྶ. ན ཀོ་ཙི ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཝེ་ད་ཀོ ཝཱ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་སྶ་པ…པེ… དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ པ་དེ་ན. སེ་ས་པ་ཉྷཱཏི ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ སེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་ཉྷོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་ཏོ. པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ, ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, སོ ཧི པ་ཉྷོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷོ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ཝཱ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ, སུ་ཁཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དེ ཙ ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏ’’ནྟི པ་ཋ་མ་པ་ཉྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཙྪཱ ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཝཱ པ་ཙྪཱ་པི. སེ་ས་པ་ཉྷཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་སྶ དཱི་པ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༣༩-༤༠; མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ཨུ་དཱ. ༡).
ཡཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི ཡཱ་ཙ་ནྟེ་ན ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱ་ཏི་དི་ཝཱ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ, ན་ཝེ་སི་ཡཱ་དི་གོ་ཙ་ར་ཏཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཀི་ཙྩེ་སུ ད་ཀྑ་ཏཱ་དི, ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༧) ཨི་མེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་ཊྛ ཝ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ ཏ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནཱ་ཏི་དི་ཝཱ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཝ་ཏྟཾ.
ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ཋོཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟེ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༠༢-༤༠༣). གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ནི་གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ས་མེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎེ་ན གྷཾ་སི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ནེ་ན ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་དྷ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡ་ཏནྟི སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡ་ཏཾ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཱ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ག་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཏྟཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཏི་མྦ་རུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཡ་སྨཱ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ནྟི ལ་དྡྷི་ཡཱ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ. ཏ་ཏྲཱཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཋེ. ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཏོ-ས་དྡོ ན ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན ཁོ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ལ་དྡྷི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ་དོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨི་དྷ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་སྶཱཏི ཡཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་མི་སྶཱ. པུ་བྦེ་པཱིཏི ས་སྶ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པུ་བྦེ་པི. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨ་ཏྠནྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཏནྟི པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ. ཡ་སྨཱ ཏི་མྦ་རུ་ཀོ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧཾ སཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ན ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ནཱཏི ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑནྟི ཝེ་ད་ནཱ་བྷཱུ་ཏ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཝ་ཊྚ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ཏི་མྦ་རུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ བྷ་ཝཱ་དི-ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོཏི བཱ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི བཱ་ལ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྭ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༠༤, ༤༠༠; ༣.༤༢༡, ༤༢༥-༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣-༤༥; ༤.༦༠-༦༡; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥, ༤༦༧) ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དི་དྭ་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་དྭ་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཕ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཕ་སྶ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི. ཡེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཕ་སྶོ ཨེ་ཝ ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩོ, ན ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ’’ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཝ་སེ་ན. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་ནི ཕ་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་དི་མྷཱིཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཀཱ་ཡོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཕ་སྶ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་དྷི་ཀཾ པ་ཡ་ས་ཏི པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ, ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་པ་ཡོ་གོ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ཨི་མེ ཀཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཡེ་ཧི མ་ཡཾ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱ་ནེ་པི ཀཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་དི་མྷི ཝི་སེ་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་མ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཏཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་པེ་ཏཱ. ཝི་ནེ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནེ་ཏཱ, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ནེ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ནེ་ཏཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ནེ་ཏཱ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ …པེ… ད་སྶེ་ཏཱ’’ཏི. ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཕ་སྶོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ནྣཱ་མོ’’ཏི ནཱ་མཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ བྷཱ་གོ ཧོ་ཏུ, བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་གོ ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ནཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ས་ཝ་ནཾ བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྶ་ཏུ དེ་སཱི་ཡ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ནོ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
བཱ་ལ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཾ…པེ… ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱཏི ག་ཧི་ཏ་ཛ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་དི ནི་རུ་དྡྷཱ, ཀ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་པི ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནི, ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཙ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཡནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ག་ཧ་ཎ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶ་ཀྐེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལ་ཏོ’’ཏི. བྷཱ་ཝི་ནཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ ས་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ བྷ་བྦོ, སོ བྷཱ་ཝི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ཙ ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ན ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱ་ལ་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒཱི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ-ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཝི་སེ་སི་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སེ་ཀྑཱ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ ཧི སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་པ་ཎྜི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝི་ཡ, བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ནཾ པ་ན བཱ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ བཱ་ལཱ་ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ཡ. བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ནྟི, ན བཱ་ལ་པ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི.
བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ས་བྦ་མྤི ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ. ཡེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་བོ་དྷ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ དེ་སི་ཏོ. ཡེ་སཾ པ་ན ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྨིཾ ཝི་བྷ་ཛྫ སུ་ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛྫ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཙ དྷ་མྨེ’’ཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི, ཡེ་སཾ པ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྩ, ཏེ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ མ་ར་ཎ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ན་ཉྙེ་སཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ན ཝི་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སཱ ཀཱ་མཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ ན ནི་ཙྩཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཙ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ, ཡཱ་ཡཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཏ་སྶ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ན ཀ་དཱ་ཙི ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཏྠ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི. ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི, སཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. དྷ་མྨེཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ དྷ་མྨེ. ནི་ཡ་མེ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ག་ཏ་ཝི་སེ་ས་ས་མཱ་ཡོ་གོ ཧི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་སྶ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ནི་ཡཱ་མོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུཏི ཡཱ་ཡཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི, ཨེ་སཱ དྷཱ་ཏུ ཨེ་ས ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི པ་ཝེ་ད་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘‘དྷ་མྨ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. སཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཧེ་ཏུ་ནོ ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན-སཾ་ཡོ་ག-པ་ལི་བོ་དྷ-ས་མུ་ད་ཡ-ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན་སྶཱ ཋི་ཏ་ཏཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ’’ཏི ཕ་ལཾ པ་ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. དྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ དྷ་མྨོ, ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཋི་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི. དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་སྶ ཋི་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༤). དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. སཱ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཧེ་ཏུ་ནོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘ན ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙ ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ. ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ དྷ་མྨེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཋི་ཏ་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ནྟོ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ནི་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛཾ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊ་ཉྷི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཙཱ་ཧ.
ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་སུ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ར་ཧཾ, ཨ་ཝི་ཀ་ལེ་ཧི ཏེ་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧེ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཏ་ཐ་ཏཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་མ་གྒིནྟི ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ས་མ་ཝཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པི ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནེ ཏ་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཏཱ-ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཏཱས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཛ་ན་ཏཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ན ནི་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ངྑ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཾ ས་ཧི་ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ཏཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན ས་ཧི་ཏ་ས་མེ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝནྟི བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་བྷ་ངྒུ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཛ་རཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ. ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཡེ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཏི བྱཱ་ཝ་ཊོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཡེ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི སཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ ཏཾ་ཁ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷ་ཏོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་དྡྷི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་བྦ་ཏྟཱ. ཡ་དི ནི་པྥ་ནྣ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཝཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ, ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི…པེ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ-ས་དྡོ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནོ ‘‘ས་མ་ཀྑི་ཀཾ, ས་མ་ཀ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ན་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘པུ་རི་མཾ ཨ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ‘‘པུ་རི་མཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཧཾ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ན ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་དྭ་ཡཱ་ཝ་ལ་མྦ་ན་ཏོ. ཏ་སྶཱ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏཱ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ས་པྤ་ན་པ་རི་ས་པྤ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཀ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཛཱ་ཏི་ལི་ངྒུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་ཛཱ་ཏིཾ, ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དི་ལི་ངྒཾ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ པ་མཱ་ཎི་ཀོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ ཧི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ པུ་བྦ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀ་ངྑཱ་པི ཧི ཧེ་ཏུ་པ་རཱ་མ་ས་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ར་མྤ་རནྟི པུ་བྦཱ་པ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཉྩ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ས་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ངྑཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཐ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི’’ཏི. ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཙི་ནྟཱ? ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ. མུ་ཎྜེ་སུནྟི མུ་ཎྜེ་ན ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཾ ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ས་ཀྐཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ མུ་ཎྜེ་སུཾ ཀུ་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ. རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏནྟི ཨི་དཾ མ་དྷུ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘སེ་ཏ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨུ་ད་ཀེ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནེ་ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ངྑ་ཏི ཀ་ཎྞོ ཝི་ཡ སཱུ་ཏ་པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི, སཱུ་ཏ་པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ཏི སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི སི་ཡཱ ཀ་ངྑཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་པི ཙ ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཙྩེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ‘‘ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨཱི’’ཏི པ་དེ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོཏི པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་རཱི་ར་པ་རི་མཱ་ཎ་ཨ་ངྒུ་ཊྛ-ཡ་ཝ་པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཛཱི་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན སཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཡ་ཏཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཡ་ཏྠ ཙ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཧཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ་པི ཏ་ཡོཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ…པེ… སུ་དི་ཊྛཱ’’ཏི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ས་ཙྩ་སཾ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.