༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨཱ་ནེ་ནྟི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦ་ཏྟཱཏི པ་སུ་ཏཱ. བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་སུ བྷཱུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ཝི་བྷཱ་གོ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ས་མྦྷ་ཝ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་སཱུ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་པ་ཋ་མ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཧི ཏེ ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨེ་ས་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ, ན ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ, བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ས་བྦ་སོ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ཙ ‘‘ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝཱ་ཙི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཋ་པ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ…པེ… ཨེ་ཀོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་དྷ་མྨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཋི་ཏི་ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་དཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ག་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི, ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཛཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ ཨ་པྤོ་ཛ་ཏཱ་ཡ ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་རི་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ས་པྤཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཝ་སྶ་ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ར་ཙྪ་ཁེ་ལ༹་ཏེ་མི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ས. ས་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏ་རུ་ཎ་ཏི་ཎ་ས་སྶ་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་དི་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ མཱ་ས་མུ་གྒ་ཀུ་རཱ་དི་བྷོ་ཛ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་སནྟི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ. སུ་ཁུ་མོ་ཏྭེ་ཝཱཏི ན ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཁུ་མོ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཏོ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཙ་སྶ ཨ་པྤོ་ཛ་མ་ཧོ་ཛ་ཏཱ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་སྶ་ཡནྟི ཁུ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཾ ས་རཱི་ར་ད་ར་ཐཾ. ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི པཱ་ལེ་ཏུནྟི ས་རཱི་རཾ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི ནི་རོ་ཛ་ཏྟཱ. ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ.
ཚ་བྦི་དྷོ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་སྶ་ཙི ཕ་སྶ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏ་མཱ་ཧ. དེ་ས་ན་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཙེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ན་སོ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ནོ་ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝཱ’’ཏི. ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ནྟཱིཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་དཱ་པཱིཏི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཀེ་ཙི. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི ཏ་དཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ས་བྦཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ས་ཏྟ་མཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སཱ་པི. རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏིཾ པཱ་ལེ་ཏི པ་ཝེ་ཎི་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཨོ་ཛཱ. ཀ་མྨ་ཛ་ཨོ་ཛཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨོ་ཛཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་ནེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༠༨; པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏཱི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་སྶོ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ན ཧི ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠི ས་མྦྷ་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ན ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐ, ཨ་པི ནུ ཁོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་མུ་ཙྩི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༡༥). ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་དི་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠོ, ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ནེ་སཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. མུ་ཁེ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་དི་ཏོ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རོ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི.
ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཨི་དྷཱ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷི་ནཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ན་པུཾ་ས་ཀཱ་ན་མྤི ན་པུཾ་ས་ཀེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ཙ་ན་ཏོ. སཱ་ས་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་ནགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨེ་ཝ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཐ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནྟཱི ཨེ་ཝ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཀ་མྨ་ཛཱ་དི་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་སི་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དྭི་ནྣཾ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ཧི ཡཱ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ. སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏནྟི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་དི…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶཱ་པི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.
ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ནི་ཀཱ་མ་ནཱ, ར་ས་ཏ་ཎྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ. བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝི་ས་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཙ ས་ངྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནཾ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏཱཏི སཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཱ, སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཕ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ ཕ་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་ན་སཱི་ལཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ‘‘པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཝཱ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི ཧི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དོ, ནཱ་ས་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶ་སྶཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཛཱ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡཾ ས་བྦནྟི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི, ཏི་ཝི་དྷ་མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ས་བྦ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ.
ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ས་དི་སེ བྷ་ཝེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་དི་སཱི. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡཱཏི ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏི ཝི་ཡ. ཏནྟི ཕ་ལཾ. ཏ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ སོ་ཏཾ གྷཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཀཱ་ཡོ བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ནྟ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན. སེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ. ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ, སོ་ཏེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན, བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨཱུ་ན་ཨཱུ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ. པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ནི་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ན་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ན་ཡ་ཏོ ཙ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་དྷ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏ་བྦི་ས་ཡཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཏཾ ཀ་མྨནྟི ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ད་སྶེ་ཏུནྟི ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཏ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨནྟི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ. ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. པུ་ན དྭཱི་སཱུཏི ཏ་ཎྷཱ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ཏི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏ་སྶ ཛ་ན་ཀནྟི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ, སཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀ་ཕ་ལ་པ་ཉྩ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཧི ས་ངྑེ་པོ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ.
ཡ་དི ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་པྤ་དེ་སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ཡ་དི་པི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ན ཝ་ཊྚཾ ཨི་དྷ ན ད་སྶི་ཏཾ, ན་ཡ་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ་པི ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ནི་པྤ་དེ་སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣནྟི ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་པླ་ཝ་ཝ་སེ་ན ནི་པ་ནྣཾ. པ་ར་བྷཱ་གནྟི པ་ར་ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་བྷཱ་གཾ. ཨོ་ར་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོཏི ཝི་ཀ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཧི གཱི་ཝཱ ས་རཱི་ར་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཀ་ཎྜ་རཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གཱི་ཝཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཕཱ་སུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པི་ཊྛཱི་ཏི ‘‘པི་ཊྛི་ཡཱ…པེ… ཏ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ‘‘ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ན་ངྒུ་ཊྛ་མཱུ་ལཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ན་ཡ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སྶ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡྷི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི, ཨ་ནྟེ་པི ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ས་ངྑེ་པ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏནྟི.
ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.