༡. ས་བྦྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་ལླ་པ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་ལླ་པ་ན་ཏོ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ས་ཏུ་ལླ་པཱ, དེ་ཝ་ཏཱ, ཏཱ་སཾ ཀཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧོ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་ཏི ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏཾ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལླ་པེ་ཏྭཱ, ན ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཱུཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་མུ་དྡ་ཝཱ་ཎི་ཛཱཏི སཾ་ཡ་ཏྟི་ཀཱ. ཁི་ཏྟ་ས་ར་ཝེ་གེ་ནཱཏི ཛི་ཡཱ་མུ་ཏྟ་ས་ར་ས་དི་ས་ཝེ་གེ་ན, སཱི་གྷ་ཨོ་གྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤ་ཏ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་ཏེ བྷ་ཝཾ བྱ་ས་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ཏི་ཀཾ. པ་ཏི་ཊྛཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཏི་ཊྛཱ. པ་ར་ལོ་ཀེ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཨ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཛ་ངྒྷ་ས་ཏནྟི མ་ནུ་སྶ་ས་ཏཾ. ཛ་ངྒྷཱ་སཱི་སེ་ན ཧི མ་ནུ་སྶེ ཝ་ད་ཏི ས་ཧ་ཙཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་གྒ་ཧེ་སི པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི. ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནཱ་ས་ནྣེ་སུ ཨཱ་ས་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོ ‘‘ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གྷ་ཊཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན.
ས་བྦྷཱིཏི སཱ་དྷཱུ་ཧི. ཏེ ཧི ས་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ པཱ་སཾ་ས་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་སེ་ཐཱཏི སཾ་ཝ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝནྟི མེ་ཏྟི་ས་ནྡྷཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི མེ་ཏྟི, སཱ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཝཱ་ཏི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ, ཨི་ཏ་རོ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ས་དྡྷ་མྨནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨཾ. སེ་ཡྻོཏི ཧི་ཏ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷཱི’’ཏི.
ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་པྤ་ཊི་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ-ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཏོ’’ཏི. སོ་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ སོ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཨི་དྷ སོ་ཀ་ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཙོ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ སོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. སོ་ཀཱ་ནུ་ག་ཏཱ སོ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ.
ཐེ་ར་སྶཱཏི སཾ་ཀི་ཙྩ་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨི་དྷ ཙོ་རཱ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་མྷེ ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘མཱ་རེ་མ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ནྟེ་ཏྭཱཏི བྷཱ་སེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཧུ ཨ་ཧོ་སི, བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེཏི ཏཱ་དི་སེ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཏོཏི བྱཱ་དྷོ. ཀཱུ་ཊཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཀུ་རཱ་ད་ཡོ. ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ. ས་ས་ཀནྟི པེ་ལ་ཀཾ ཨུ་བྦི་གྒཱཏི བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིནྟི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ. དྷ་ན་ཛཱ་ནཱིཏི པ་རི་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྡྷི་ཀེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་དྷ་ན་ཏོ ཧཱ་ནི, ‘‘ས་མ་ཎ་མྤི ནཱ་མ ཧ་ནྟི, ཀིཾ ཨ་མྷེ་སུ ལ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ལ་དྡྷ་བྦ་པ་རི་བྦ་ཡ་མྤི ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཉཱ་ཏ་ཡོ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དི་ཀེ ཉཱ་ཏ་ཀེ. ཏེ ཀི་ར ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏེ་ན ས་མཱ་ག་ཏཱ, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཏེ་སཾ ནཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཙྩཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཙ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
སཱ་ཏ་ཏནྟི ས་ཏ་ཏཾ. ས-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨི་དྷ སཱ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. སཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ སཱ་ཏ་ཏནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་བྦཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏཾ་ཏཾ་གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སཾ་སེ་ཝ་ས་དྡྷ་མྨཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ སོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཝི་སོ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ སོ་བྷཱ་ཡ, སུ་ག་ཏི་ག་མ་ན་སྶ, ཙི་རཾ སུ་ཁ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མོ་ཙ་ན་སྶ་པི ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྦྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.