༤. ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ས་བྦྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་ལླ་པ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་ལླ་པ་ན་ཏོ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ས་ཏུ་ལླ་པཱ, དེ་ཝ་ཏཱ, ཏཱ་སཾ ཀཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧོ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་ཏི ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏཾ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལླ་པེ་ཏྭཱ, ན ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཱུཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་མུ་དྡ་ཝཱ་ཎི་ཛཱཏི སཾ་ཡ་ཏྟི་ཀཱ. ཁི་ཏྟ་ས་ར་ཝེ་གེ་ནཱཏི ཛི་ཡཱ་མུ་ཏྟ་ས་ར་ས་དི་ས་ཝེ་གེ་ན, སཱི་གྷ་ཨོ་གྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤ་ཏ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་ཏེ བྷ་ཝཾ བྱ་ས་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ཏི་ཀཾ. པ་ཏི་ཊྛཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཏི་ཊྛཱ. པ་ར་ལོ་ཀེ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཨ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཛ་ངྒྷ་ས་ཏནྟི མ་ནུ་སྶ་ས་ཏཾ. ཛ་ངྒྷཱ་སཱི་སེ་ན ཧི མ་ནུ་སྶེ ཝ་ད་ཏི ས་ཧ་ཙཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་གྒ་ཧེ་སི པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི. ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནཱ་ས་ནྣེ་སུ ཨཱ་ས་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོ ‘‘ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གྷ་ཊཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན.
ས་བྦྷཱིཏི སཱ་དྷཱུ་ཧི. ཏེ ཧི ས་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ པཱ་སཾ་ས་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་སེ་ཐཱཏི སཾ་ཝ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝནྟི མེ་ཏྟི་ས་ནྡྷཱ་ནཾ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧི མེ་ཏྟི, སཱ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཝཱ་ཏི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ, ཨི་ཏ་རོ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ས་དྡྷ་མྨནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨཾ. སེ་ཡྻོཏི ཧི་ཏ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷཱི’’ཏི.
ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་པྤ་ཊི་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ-ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཏོ’’ཏི. སོ་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ སོ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཨི་དྷ སོ་ཀ་ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཙོ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ སོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. སོ་ཀཱ་ནུ་ག་ཏཱ སོ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ.
ཐེ་ར་སྶཱཏི སཾ་ཀི་ཙྩ་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨི་དྷ ཙོ་རཱ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་མྷེ ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘མཱ་རེ་མ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ནྟེ་ཏྭཱཏི བྷཱ་སེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཧུ ཨ་ཧོ་སི, བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེཏི ཏཱ་དི་སེ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཏོཏི བྱཱ་དྷོ. ཀཱུ་ཊཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཀུ་རཱ་ད་ཡོ. ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ. ས་ས་ཀནྟི པེ་ལ་ཀཾ ཨུ་བྦི་གྒཱཏི བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིནྟི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ. དྷ་ན་ཛཱ་ནཱིཏི པ་རི་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྡྷི་ཀེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་དྷ་ན་ཏོ ཧཱ་ནི, ‘‘ས་མ་ཎ་མྤི ནཱ་མ ཧ་ནྟི, ཀིཾ ཨ་མྷེ་སུ ལ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ལ་དྡྷ་བྦ་པ་རི་བྦ་ཡ་མྤི ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཉཱ་ཏ་ཡོ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དི་ཀེ ཉཱ་ཏ་ཀེ. ཏེ ཀི་ར ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏེ་ན ས་མཱ་ག་ཏཱ, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཏེ་སཾ ནཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཙྩཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཙ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
སཱ་ཏ་ཏནྟི ས་ཏ་ཏཾ. ས-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨི་དྷ སཱ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. སཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ སཱ་ཏ་ཏནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་བྦཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏཾ་ཏཾ་གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སཾ་སེ་ཝ་ས་དྡྷ་མྨཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ སོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཝི་སོ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ སོ་བྷཱ་ཡ, སུ་ག་ཏི་ག་མ་ན་སྶ, ཙི་རཾ སུ་ཁ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མོ་ཙ་ན་སྶ་པི ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྦྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མ་ཙྪ་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. པ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི པ་མཱ་དོ. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ས་ཏི་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་མཱ་ད་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ དཱ་ནཾ ན དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི བྷོ་ག་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཁི་ཌྜཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཚ་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་བྱ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ས་དཱ་ཡ་ཀནྟི ཀི་ཏྟི་ཡ་ས་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ས་སྶ ཙ དཱ་ཡ་ཀཾ. སི་རཱི་དཱ་ཡ་ཀནྟི སོ་བྷ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀནྟི ཀུ་ལ་བྷོ་ག་རཱུ་པ་བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀཾ. པུ་ཉྙནྟི ཝཱ ཨི་དྷ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༨༠) ཝི་ཡ. ཨ་ཏྠི དཱ་ན་སྶ ཕ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཾ བ་ཧུ་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ, ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཾ, ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ, དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀ་ཏཾ, ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཾ, ལོ་བྷཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ནོ་ད་ནཾ, སེ་ས་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏཾ་ཡེ་ཝ བཱ་ལནྟི ཡོ མ་ཙྪ་རཱི, ཏ་མེ་ཝ. ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ བཱ་ལཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ དྷ་ན་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་པ་རི་ཀྑ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་སེ་ཊྛི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སཱུ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལོ པུ་རི་སོ ཨ་དྡྷི་ཀེ དི་སྭཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ན པ་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ན སུ་ཎོ་ཏི, ས་ཡཾ ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཐ་མྦྷེ བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ མ་ཏ་ལི་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན མ་ཏེ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན དཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཏེ་ན་སྶ ས་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ན་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ཨ་མ་ཏ་ལི་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝ་ཛནྟི པུ་ཐུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཝ་ཛ་ནྟཱ’’ཏི. དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨོ པུ་རཱ་ཏ་ནོ, ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ་ཏི ས་ན་ནྟ་ནོ, སོ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ན་ནྟ་ནཱ, པ་ཎྜི་ཏཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན་པི དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ན་ནྟ་ནཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨ་པྤ་སྨི་མྤི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་ཏི ཨེ་ཀེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི, ཨེ་ཀེ ན ད་ད་ནྟི མ་ཙྪ་རི་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཧ་སྶ་དཱ་ན་ས་དི་སཱཏི ཨེ་ཀཱ་པི ད་ཀྑི་ཎཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧ་སྶ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི.
དུ་ར་ནུ་ག་མ་ནོཏི ཨ་ས་མ་ངྒི་ནཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྐ་རོ. ཨ་ན་ནུ་ག་མ་ན་ཉྩ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པཱུ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་པྤཱུ་རོ’’ཏི. ‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་རེ’’ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱ་ར་ཉྩ པོ་ས’’ནྟི. ས་མུ་ཉྫ་ཀནྟི ཀ་སྶ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཊྛ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཁ་ལེ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཉྫ་ནི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་དྷ་ཉྙ་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཨ་པི…པེ… ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ད་ས་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ནྣོ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ས་ནྣཾ ཝཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཡུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གཱི་ནཾ དཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ་པཱིཏི ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི, ས་མུ་ཉྫ་ཀ་ཙ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟོ་པི དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་པྤ་ཀ་སྨིཾ ད་ད་ནྟོ་པི དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཡཱ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཀ་ལ་མྤི ན་གྒྷ་ནྟི ཨེ་ཏེ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ཏཱ་ཡ. ཡཾ ཏེ་ན ད་ལི་དྡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སནྟི ‘‘ས་ཏཾ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི ‘‘ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་དཱ་ནནྟི ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་དཱ་ནཾ.
‘‘ཀ་ལཾ ན་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཏོ ཨི་མ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏ་ར་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར་ནྟི ཛཱ་ན་ན་ཏྠ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཧ་ཏྟཾ ག་ཏོ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏོ, ཨུ་ལཱ༹་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པུ་ལ་སྶེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ས་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན, དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་མེཏི ན ས་མེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟེ. ཚེ་ཏྭཱཏི པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ན པཱི་ལ༹་ནཾ པོ་ཐ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པོ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱཏི ཏི་ནྟ་ཨ་སྶུ་མུ་ཁ་ས་མྨི་སྶཱ པ་རཾ རོ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་དཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ བ་ཧུ་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ་ན མ་ཧ་ནྟ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ མ་ལཱི་ན་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དཱ་ནཾ. པ་རི་ཏྟ་དཱ་ནནྟི པ་རི་ཏྟ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ན’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ས་ཏཾ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ས་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
མ་ཙྪ་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སཱ་དྷུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ཨུ་གྒི་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་གྒི་རི ཨུ་ཙྩཱ་རེ་སི. ཏ་ཡི་དཾ ཡ་སྨཱ པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨུ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ-ཀཱ་རོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི ས་དྡྷཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པི-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི པ་དཾ སཱ་དྷུ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཐནྟི དཱ་ན་ཡུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་པ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡནྟི དཱ་ནཾ ཡུ་དྡྷ་ནྟི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷཱི་རུ་ཀོཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་བྷཱི་རུ་ཀོ. ཁ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཀོཏི བྷོ་ག་ཀྑ་ཡ་སྶ བྷཱི་རུ་ཀོ. ཝ་ད་ནྟོཏི ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་ལ་ཡ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ. ཚེ་ཛྫནྟི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཚེ་དོ. ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟོཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨེ་ཝཾ བྷོ་གེ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་ཐཱ བྷོ་གེ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཝ་ད་ནྟོཏི ཨི་དྷ བྷོ་གེ་སུ ལོ་བྷཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷོ་ག་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དཱ་ན་ཉྩ ཡུ་དྡྷ་ཉྩ ས་མཾ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོཏི ས་དྡྷཱ་དྷ་མྨ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཝཱི་མཾ་སཱ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཧི དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ད་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཁེ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ བ་ཧུཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ ལོ་བྷ-དོ་ས-ཨི་སྶཱ-མ་ཙྪ་རི་ཡ-དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མ་ཙྪེ་རཾ མ་དྡ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ར་ཏྠཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ. ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ནྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ངྐུ་ར་ཝ་ཏྠུ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨོ ལ་དྡྷོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷོ, པུ་གྒ་ལོ. ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏ་པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡ་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ཊྛཱ་ནནྟི བྷོ་གུ་པྤཱ་དེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. ཝཱི་རི་ཡནྟི ཏ་ཛྫོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ. ཡ་མ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཝེ་ཏ་ར་ཎི་མྤི ཨི་ཏ་རེ ནི་ར་ཡེ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ. ཏེ པ་ན ཨ་བྦུ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ད་ས་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ས་ཏྟ་པི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཉྫཱི་ཝཱ་དི་ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཏི་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ སོ་ལ༹་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ སི་ཏ་ནི་ར་ཡེ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ སི་ཏ་ནི་ར་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ སི་ཏ་ནི་ར་ཡཱ ཨེ་ཀོ ནི་ར་ཡོ ཀ་ཏོ་ཏི.
ཏེ་སནྟི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་ན་ཝུ་ཏི་པཱ་ས་ཎྜ་བྷེ་དཱ པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཝི་ཙི་ན་ནེ་སུ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་ཙི་ན་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཨུ་པ་མཱ་ནཱ་ནི ཧི ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཁེ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ་པི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝི་ཙི་ན་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པཱ་ཎེ་སུ སཾ་ཡ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘པཱ་ཎེ་སུ སཾ་ཡ་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཝོ་རོ་པ་ན་ཏོ སཾ་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ར་དཱ་རཱ་མ་ས་ན་ཏོ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་ད་ན་ཏོ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏོ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝི་པྤ་ལ་པ་ན་ཏོ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཙི་ནྟ་ན་ཏོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ ཙ སཾ་ཡ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི. ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ན་སཾ་ཡ་མོ པ་ནེ་ཏྠ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ནཱཏི པཱ་པ་ཀི་རི་ཡ་ཧེ་ཏུ པ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན. ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ པ་རེ ན ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་སཱི་ས་ནྟཱ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. དྷ་མྨ་པ་ད་མེ་ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨེ་ཝ སེ་ཡྻོ སེ་ཊྛོ. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་བྦ་ས་དྡོ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཙ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཨ་པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ བྷུ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡོ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་པི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་པི ཝཱཏི ཨེ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐཱ ས་ནྟོ ནཱ་མ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པཱ ས་ནྟ་ས་བྦྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཏྟཱ.
སཱ་དྷུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ན་ས་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཀ་ནྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི, ཏེ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝཱ. ‘‘ན ས་ནྟི ཀཱ་མཱ མ་ནུ་ཛེ་སཱུ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཏཾ, ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡེ་ཝ. མ་ཙྩུ དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ. ན པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཨ་པུ་ནཱ་ག་མ་ནཾ. ཨ་པུ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ན་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. བ་དྡྷོཏི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. པ་མ་ཏྟོཏི ཝོ་སྶ་གྒ་པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣོ.
ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་ཏོ ཛཱ་ཏཾ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཨ་གྷཾ, དུ་ཀྑཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཚ་ནྡ་ཝི་ན་ཡཱ ཨ་གྷ་ཝི་ན་ཡོཏི ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཧི ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྷ་ཝི་ན་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཝི་ན་ཡོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི.
ཙི་ཏྲཱ་ནཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ཙ ཨ་ཏྠི ས་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྐ་པྤི་ཏ་རཱ་གོཏི སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྐ་པྤི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི རཱ་གོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཏ་སྶེ་ཝི་དྷ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. པ་སཱུ་ར་སུ་ཏྟེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན ཏེ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘པ་སཱུ་ར་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ཏེ ཀཱ་མཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྲཱ་ནི ལོ་ཀེཏི ཏེ ཙེ ཀཱ་མཱ ན ཧོ་ནྟི, ཡཱ་ནི ལོ་ཀེ ཙི་ཏྲཱ་ནི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཝེ་དེ་སཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་ཉྩ ཀཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་དེ་སི ཙེ. ཧེ་ཧི་ནྟཱིཏི བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི, ས་ཏྠཱ་པི ཏེ ཧེ་ཧི་ཏི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ, ཨི་དྷ པ་ན སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ. དྷཱི་རཱ ནཱ་མ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྶཱཏི ཡོ པ་ཧཱི་ན་ཀོ་དྷ་མཱ་ནོ ས་བྦ་སོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་གོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ན་ར་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ. མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཐེ་རོ བཱ་ཝ་རཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ སཱ་ཝ་སེ་ས-ཨ་ཏྠོ, ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་སོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟི, ཡེ ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཀིཾ ཧོ་ཏི? ཀི་ཉྩི་པི ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ? ད་ས་བ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན. ན་མ་སྶ་ནྟི ཏཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་ངྒཱ་ཏི་གཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་སཾ་སི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་སཾ་སཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ན་ས་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱི. ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀཱ་ར་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རི་ཏནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་རི་ཏཾ པ་རི་མི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན པ་ཏྟུ་ཎྞ་དུ་ཀུ་ལཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ-ས་དྡོ ས་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་སུ་དྡྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི པ་ལ་མྦྷེ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ཀུ་ཧ་ཀ་སྶ. ཏཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ. པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ནྟི. ཀཱ་ར་ཀོཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏྟཱ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཱཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཊི་པ་དཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ནེ ཨ་སི་ཐི་ལ་ཏཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཱ. བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཙ ས་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སུ་ཏ་སྶ ཙ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ལོ་ཀ་སྶ པ་རི་ཝི་དྷ་མ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་རཱ་ཝུ་ཏྟིཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ’’ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ན ཀུ་བྦ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི གུ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཝཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཝཾ ན ཀུ་བྦ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་མེ་ཝཱཏི དོ་སཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་མེ་ཝ. ཨ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སོ དེ་ས་ཀེ་ན དེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ ཝི་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཁ་མ་ཏཱུ’’ཏི.
ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སནྟི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ས་ཧ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. པ་ར་ཏོཏི པ་ཙྪཱ. ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི ‘‘ཀ་སྶ་ཙྩ་ཡཱ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ. ཁ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཙྩ་ཡ་དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི. ཏ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧོ ཧི ཨི་དྷ ཁ་མ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ས་ཏྠཱ པ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཁ་མོ ཨེ་ཝ.
ཀོ་པོ ཨ་ནྟ་རེ ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀོ་པ་ནྟ་རོ. དོ་སོ ག་རུ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི དོ་ས་ག་རུ. ‘‘པ་ཊི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨནྟི ས་ཧ་སཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡཱ. ནོ ཙི་དྷཱཏི ནོ ཙེ ཨི་དྷ. ཨི་དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ག་ཏཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏཾ. དོ་སོ ནོ ཙེ སི་ཡཱ, ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་དི ཨ་པ་རཱ་དྷོ ནཱ་མ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ན ས་མྨེ་ཡྻུཾ ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻུཾ. ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ.
དྷཱི་རོ ས་ཏོཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་ཚི་ནྡཾ ཨཱ་ཧ. ཀོ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོཏི ‘‘ཀ་སྶ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི. བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘བོ་དྷེ་ཏཱ པ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧) ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཝི་མོ་ཀྑཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཁི་ཏྟཾ ས་ངྑེ་པེ་ན སཾ་ཧ་རཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་དྡྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཏ་ཏྭ་སྶཱཏི ཨོ-ཀཱ་ར་སྶ ཝ-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་ཏོཏི ཙ ས་དྡྷཱ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ན ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་མཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི པ་མ་ཛྫ་ནྟི, མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཙྩ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པེ་ཀྑ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ག་ཏ་ཀི་ཙྩནྟི ཨཱ་ཧ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ མ་གྒེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་པི ཧི ས་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ པ་ར་མ་སུ་ཁཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ.
ས་དྡྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ཨུ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་ཀ་ར་ཉྙཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་པ་རི་ཧཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཾ་ས་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ པཱི་ཏི་ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཀྐཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟི་ཀཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ས་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷཱི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཝ་ནྟཱི ཀུ་རཱུ’’ཏི, ཏ་བྦི་སེ་ས་ནེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་ས་དྡེ ཛཱ་ཏི་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་རོ་པི་མེཏི ཀེ་ན་ཙི ན རོ་པི་མེ.
ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི སེ་ཏུ་ནཱ. བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ལིཾ ཐི་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་སྶཱ་ནི ཀཱ་རེ་ནྟཱིཏི ཛེ་ཊྛ་མཱ་སེ ཀི་ར གྷ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཧི་མཾ ཝི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན རོ་ཧི་ཎིཾ ན་དིཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་སྶཱ་ནི ཀཱ་རེ་ནྟི. ‘‘ཛཱ་ཏིཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀོ་ལི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཡུ་ཏྟ་ཨ་མ་ཙྩཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ས་སྶ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ཀ་མྨེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ.
ཏཱི་ཎི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ‘‘ཀུ་ཋཱ་རི་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་ནྡ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘‘དུ་དྡུ་བྷཱ་ཡ་ཏི བྷ་དྡ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་དྡུ་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ, (ཛཱ. ༡.༤.༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཀུ་ཉྫ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་ཊུ་ཀི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀནྟི (ཛཱ. ༡.༥.༣༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི. དྭེ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི –
‘‘སཱ་དྷུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཉཱ་ཏཱི, ཨ་པི རུ་ཀྑཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཛཱ;
ཝཱ་ཏོ ཝ་ཧ་ཏི ཨེ་ཀ་ཊྛཾ, བྲ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ན་པྤ་ཏི’’ནྟི. –
ཨཱ་དི་ནཱ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡.༧༤).
‘‘ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཛཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑི་ནོ;
ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཧི་ནྟི མེ ཝ་ས’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༣༣) –
ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི.
‘‘ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜཱ བྷ་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ཛ་ནཾ པ་སྶ་ཐ མེ་དྷ་གཾ;
སཾ་ཝེ་གཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ སཾ་ཝི་ཛི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༤༡) –
ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ.
ཏེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀ་ལ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོཏི ཀ་ལ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཧ་གྒྷེ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཀ་སྨཱ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ. ཝེ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝི་རོ་དྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ལོ་བྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡོ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ནྟི. ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧེཏི ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧ་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ. པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀུ་ཎཱ་ལ་ས་ཀུ་ཎ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཙྪཱ་པ་ས་ངྒེ་ན ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༢.༢༡.ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ) ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་སི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ དོ་ས་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཀཱ་ར་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན. པུ་རི་ས་པུ་རི་སེ་ཧཱིཏི ཀོ་ས་ཛྫཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ཐཱ་མ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ་ཧི ནོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་མ་ཎ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་དུ་མི་ནི་ཡནྟི པ་དུ་མ་ཝ་ནེ. ཝི་ཀ་སིཾ་སུ གུ་ཎ་ག་ཎ་ཝི་བོ་དྷེ་ན. ཨ་ཡཾ་ཨི་མ་སྶ…པེ… ན ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནཱ་རོ་ཙེ་སུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ.
ཨོ་ས་ཊ་མ་ཏྟེཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ. ཨ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལེཏི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧེ. པཱ་ཙཱི་ན་ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོཏི ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏ་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ན བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཨུ་ད་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཏོ. རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁ་ཎེ ལ་ཡེ མུ་ཧུ་ཏྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་མུ་ཧུ་ཏྟེ་ཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཀཱ་ལ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཝཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ. ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་བྦྷེ ཛཱ་ཏོཏི ཨི་དཾ ས་ཏི་པི ཛཱ་ཏི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ‘‘ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ ན་ཏྠི ཨི་མེ་ས’’ནྟི ཝི་སུ་དྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི ཙ ག་བྦྷ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཀ་ཏ་དོ་སེ་ན མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཛྫཱ་ར་ཧ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ‘‘ཏ་མྤི ན་ཏྠི ཨི་མེ་ས’’ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་མ་ནྟཱཏི ས་མཱི་པེ. ཙ་ལིཾ་སཱུཏི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཀོ་ས་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ས་དྡ་ནྟ་རཾ, ‘‘ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ས་དྡ་ནྟ་ར’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏེ་ས་ཊྛི་ཡཱ ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶེ་སཱུཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཀི་ར ཨཱ་དི་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཏེ་ས་ཊྛི ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏེ་ས་ཊྛི་ཡཱ ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶེ་སཱུ’’ཏི. ཏཱ་ནི པ་ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་རཾ ན་ཝ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ དོ་ཎ་མུ་ཁ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སཱུཏི ན་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀེ་སུ ན་ཝུ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ དོ་ཎ་མུ་ཁེ་སུ. དོ་ཎ་མུ་ཁནྟི ཙ མ་ཧཱ་ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ད་ན་ག་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ པ་ཊྚ་ན་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སཱུཏི ཚ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊྚ་ནེ་སུ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཱ་དིཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རེ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ན་ག་ར-དོ་ཎ་མུ་ཁ་པ་ཊྚ་ན-ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱི་ནཾ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་དི ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ད་ས་ཧི ཙ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི? ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ས་ཧ་སྶ…པེ… ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཏེ་ན ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨི་དྷ ‘‘ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མ་ཀ་ཏེ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེཏི ཧེ་ཊྛི་མེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ. ཡ་དི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཝ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཏཱ་སཾ པ་ན ཡ་སྨཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཝཱ་སཱི་ན’’ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཊྛེ་ན སུ་དྡྷོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ. མ་ཧཱ་ས་མཱ་ག་མཾ ཉ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ཏཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ.
པུ་ར་ཏྠི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨོ་ཏ་རི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི. མ་ཎི་ཝ་མྨནྟི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡཾ ཀ་ཝ་ཙཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་གོ བུ་དྡྷ་ཝཱི་ཐི, སཱ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ་ཝཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ཧི ཏེ་ཧི དེ་ཝ་བྲ་ཧྨེ་ཧི ཝ་ལ་ཉྫི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ་ཝ.
ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ, མ་ཧ་ནྟོ ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མཱུ་ཧོ’’ཏི. པ་ཝ་དྡྷཾ ཝ་ནཾ པ་ཝ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ན་ས་ཎྜོ’’ཏི. དེ་ཝ་གྷ་ཊཱཏི དེ་ཝ་ས་མཱུ་ཧཱ. ས་མཱ་ད་ཧཾ་སཱུཏི ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་ཡོ་ཛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཡོ་ཛེ་སུ’’ནྟི. ས་བྦེ་སཾ གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ…པེ… ཨ་ཀ་རིཾ་སུ. ཝི་ན་ཡ་ཏི ཨ་སྶེ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ནེ་ཏྟཱ་ནི, ཡོ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ར་སྨི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡོ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཙོ་དེ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ན ཨ་ཙོ་ད་ནཾ ཨ་ཝཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙོ་དེ་ནྟོ ཨ་ཝཱ་རེ་ནྟོ’’ཏི.
ཡ་ཐཱ ཁཱི་ལཾ བྷི་ཏྟི་ཡཾ, བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཾ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཙ པ་ལི་གྷཾ ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཾ ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མི སུ་ནི་ཁཱ་ཏཾ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཏེ ‘‘ཁཱི་ལཾ པ་ལི་གྷཾ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱུ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཨེ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཛཱ. པ་ར་མ་ས་ནྟུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ-དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ-དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ-ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ-པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི. སུ་ད་ནྟཱ ཀུ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པཱི’’ཏི. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་ནྟི. ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཨཱ་གུནྟི ཨ་པ་རཱ་དྷཾ.
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་གཱཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ, ས་བྦེ སཾ་ཡོ་གེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཛྫཱ་ཏི ཝི་ས་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ཨི་མཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ.
ག་ཏཱ་སེཏི ག་ཏཱ ཨེ་ཝ. ན ག་མི་སྶ་ནྟི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཏྟཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ག་ཏཱ’’ཏི. ཏེ ཧི ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་པཱ་ཡཾ ན ག་མི་སྶ་ནྟི, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་ཉྩ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. ཡེ པ་ན ལོ་ཀི་ཡེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡཾ, ས་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ སོ བྲ་ཧྨཱ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ…པེ… པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ཀ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཏནྟི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ངྑཾ ག་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷ་ནུ་ནཱ ས་རེ་ན ག་ཧ་ནྟི པོ་ཐ་ཡ་ནྟི བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ. ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱིཏི ཏ་སྶཱ སི་ལཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ས་ཏྠུ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཡ་མྤི པ་རི་པ་ཏ་ནྟཱི ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཧ་ནི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཕཱ་སུ ཛཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་ན་པི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ས་རཱི་རེ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཊྛཱ་པི ས་མྥ་སྶ་ཀཱ པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལོ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་རོ. ཝི་ས་མོཏི བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་མོ. སི་ཝི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཛྫི་ཏོ མ་ཉྩོ ཨེ་ཝ མ་ཉྩ་སི་ཝི་ཀཱ.
བྷུ་སཱཏི ད་ལ༹ྷཱ. དུ་ཀྑཱཏི དུ་ཀྑ་མཱ དུ་ཏྟི་ཏི་ཀྑཱ. ཁ་རཱཏི ཀ་ཀྐ་སཱ. ཀ་ཊུ་ཀཱཏི ཨ་ནི་ཊྛཱ. ཨ་སཱ་ཏཱཏི ན སཱ་ཏཱ ཨ་པྤི་ཡཱ. ན ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི ན ཨུ་པེ་ཏི. ན ཨ་པྤཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན ཁ་མ་ནྟི. ཝེ་ད་ནཱ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཊྛི་ཏཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་གེ་ཝ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་དྷི་ཝཱ་ས་ན…པེ… ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནོ. ཀཱ་མཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ ཏཱ་ཡ ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཏ་སྶཱ ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་སཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝ་སཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི.
སཱི་ཧ་སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཡ་ནཾ སེ་ཡྻཱ, སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཡ སེ་ཡྻཱ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ, ཏཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻནྟི སེ་ཊྛ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ཡྻཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ‘‘ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་སེ་ཡྻཱ. ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་སྶ ས་རཱི་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏོ. པུ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ. ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཱི་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧི སེ་ས་མི་གཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྲཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ ས་ནྟཱ་ས་པུ་བྦ་ཀཾ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ཡ་ནྟི, སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མ་པཱ་དེཏི ད་ཀྑི་ཎ་པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཝཱ་མ་སྶ པུ་རི་མ་པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེཏི དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. སཱི་སཾ པ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྲཱ་ས་པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཱ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ག་མ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཡོ་གྒ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ན་ད་ནཾ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ.
སེ་ཏི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ཡྻཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ སེ་ཡྻཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སེ་ཡྻཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི? ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཡི་དཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ན སེ་ཡྻཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་སྨཱ ‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’ཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༢༡༩) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ན ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡུ་པ་ག་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ སེ་ཡྻཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ནྭ་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ས་མ་ནྭ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ སེ་ཊྛ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙ་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ ཧེ་སཱ’’ཏི. སཱ ཧི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ཏི.
ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པུ་ཉྫ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦཱ་པི ཏཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ཏཱ’’ཏི. ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི. སུ་ས་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཉྩ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ས་མྨ་ཊྛ་སུ་ས་ཛྫི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ.
དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ནནྟི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ལ་པ་ནཾ. ས་མུ་ལླ་པི་ཏ་ཉྷི ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ནཱ་གོ ཝི་ཡ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ག་ཝོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་ཝ་ཏཱ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པེ་ན ཧེ་ས ནི་དྡེ་སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཧ་ཏྠི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱ་ཏྟུ་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི བྱ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་ཙ་ར་ཎེ་ན. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོཏི ས་མྨཱ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་རི་ཡཾ དྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཏྠཱ་ར་ཀོ. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཉཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ས་མ་ཊྛེ་ནེ་ཝ. ‘‘མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི དྷུ་ར་ཝཱ་ཧ་ཊྛེ་ན. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི རཱ་གཱ་དི་ཝི་ས་ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ. སཱ་མ་ཉྙ་ཀ་ཏོ་པི ས་མཱ་དྷི་ས་དྡོ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨི་དྷ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི’’ནྟི. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ན་ཏཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་པ་ན་ཏཾ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཝི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ན ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ན ཋ་པི་ཏཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཚི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཝ་ཏཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ལ་ངྒྷི་ཏ་བྦཾ. སཱ པ་ན ལ་ངྒྷ་ནཱ ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
པ་ཉྩ་ཝེ་དཱ ནཱ་མ – ཨི་རུ་ཝེ་དོ, ཡ་ཛུ་ཝེ་དོ, སཱ་མ་ཝེ་དོ, ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དོ, ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ར་ནྟཱ’’ཏི, ཏ་པ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧཱི་ན་ཏྟ་རཱུ་པཱཏི ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ནི་ཧཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ངྒ་མཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྠཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱཏི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ཏཱ་དི་སེ་ཧེ་ཝ སཱི་ལེ་ཧཱིཏི གོ་སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི. བ་དྡྷཱཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ. ལཱུ་ཁཾ ཏ་པནྟི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏཱ་པ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏོ མུ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི སཱ ཨ་ཏྟ་ཏོ སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨཱ་དིནྟི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ.
ས་ཀ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་པ་ཛྫུ་ནྣ་དྷཱི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ. དྷ་མྨོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ བུ་དྡྷོ. པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝཱཏི པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་མི. དྷ་མྨཾ ག་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ས་དྡ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ར་ཧེ་ཡྻུ་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧཱི་ན་ཀྑ་ར…པེ… ཀོ་ཏི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ པ་ན ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་ག་ར་ཧཱ དུ་མྨེ་དྷ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟཱི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་མྨེ་དྷཱ ཨུ་པེ་ནྟི རོ་རུ་ཝ’’ནྟི. ཝི་སུཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་ཏོ ཝི་སུཾ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཁ་ནྟི་ཡཱཏི ཉཱ་ཎ་ཁ་ནྟི་ཡཱ. ཨུ་པ་ས་མེ་ནཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་སོ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རུ་ཙྩི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ཋ་མ་པ་ཛྫུ་ནྣ་དྷཱི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཛྫུ་ནྣ་དྷཱི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ པ་ས་ནྣོ ས་ངྒྷེ ཙ པ་ས་ནྣོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྠོ གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ-ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ-ས་དྡེ་ན ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཏི་ཡོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཡཾ དྷ་མྨཾ སཱ ཨ་བྷཱ་སཱིཏི ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, སཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཀ་ན་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་བྷཱ་སི. བ་ཧུ་ནཱཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏཱ་དི་སོཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ད་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ནི་ག་མ་ནཱ་ནི ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཋ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀྑ་མོ སུ་ག་ཏ་དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀྑ་མཾ དྷ་མྨཾ ཡ་སྨཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ལ་པ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཛྫུ་ནྣ་དྷཱི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.