༢. མ་ཙྪ་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. པ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི པ་མཱ་དོ. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ས་ཏི་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་མཱ་ད་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ དཱ་ནཾ ན དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི བྷོ་ག་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཁི་ཌྜཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཚ་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་བྱ་ས་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ས་དཱ་ཡ་ཀནྟི ཀི་ཏྟི་ཡ་ས་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ས་སྶ ཙ དཱ་ཡ་ཀཾ. སི་རཱི་དཱ་ཡ་ཀནྟི སོ་བྷ་གྒ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀནྟི ཀུ་ལ་བྷོ་ག་རཱུ་པ་བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀཾ. པུ་ཉྙནྟི ཝཱ ཨི་དྷ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༨༠) ཝི་ཡ. ཨ་ཏྠི དཱ་ན་སྶ ཕ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཾ བ་ཧུ་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ, ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཾ, ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ, དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀ་ཏཾ, ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཾ, ལོ་བྷཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ནོ་ད་ནཾ, སེ་ས་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏཾ་ཡེ་ཝ བཱ་ལནྟི ཡོ མ་ཙྪ་རཱི, ཏ་མེ་ཝ. ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ བཱ་ལཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ དྷ་ན་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་པ་རི་ཀྑ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་སེ་ཊྛི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སཱུ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལོ པུ་རི་སོ ཨ་དྡྷི་ཀེ དི་སྭཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ན པ་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ན སུ་ཎོ་ཏི, ས་ཡཾ ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཐ་མྦྷེ བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ མ་ཏ་ལི་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན མ་ཏེ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན དཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཏེ་ན་སྶ ས་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ན་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ཨ་མ་ཏ་ལི་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝ་ཛནྟི པུ་ཐུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཝ་ཛ་ནྟཱ’’ཏི. དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨོ པུ་རཱ་ཏ་ནོ, ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ་ཏི ས་ན་ནྟ་ནོ, སོ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ན་ནྟ་ནཱ, པ་ཎྜི་ཏཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན་པི དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ན་ནྟ་ནཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨ་པྤ་སྨི་མྤི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་ཏི ཨེ་ཀེ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི, ཨེ་ཀེ ན ད་ད་ནྟི མ་ཙྪ་རི་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཧ་སྶ་དཱ་ན་ས་དི་སཱཏི ཨེ་ཀཱ་པི ད་ཀྑི་ཎཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧ་སྶ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི.
དུ་ར་ནུ་ག་མ་ནོཏི ཨ་ས་མ་ངྒི་ནཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྐ་རོ. ཨ་ན་ནུ་ག་མ་ན་ཉྩ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པཱུ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་པྤཱུ་རོ’’ཏི. ‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་རེ’’ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱ་ར་ཉྩ པོ་ས’’ནྟི. ས་མུ་ཉྫ་ཀནྟི ཀ་སྶ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཊྛ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཁ་ལེ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཉྫ་ནི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་དྷ་ཉྙ་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཨ་པི…པེ… ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ད་ས་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ནྣོ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ས་ནྣཾ ཝཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཡུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གཱི་ནཾ དཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ་པཱིཏི ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི, ས་མུ་ཉྫ་ཀ་ཙ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟོ་པི དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་པྤ་ཀ་སྨིཾ ད་ད་ནྟོ་པི དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཡཱ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཀ་ལ་མྤི ན་གྒྷ་ནྟི ཨེ་ཏེ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ཏཱ་ཡ. ཡཾ ཏེ་ན ད་ལི་དྡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སནྟི ‘‘ས་ཏཾ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི ‘‘ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་དཱ་ནནྟི ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་དཱ་ནཾ.
‘‘ཀ་ལཾ ན་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཏོ ཨི་མ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏ་ར་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར་ནྟི ཛཱ་ན་ན་ཏྠ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཧ་ཏྟཾ ག་ཏོ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏོ, ཨུ་ལཱ༹་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པུ་ལ་སྶེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ས་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན, དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་མེཏི ན ས་མེ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟེ. ཚེ་ཏྭཱཏི པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ན པཱི་ལ༹་ནཾ པོ་ཐ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པོ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱཏི ཏི་ནྟ་ཨ་སྶུ་མུ་ཁ་ས་མྨི་སྶཱ པ་རཾ རོ་དཱ་པེ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་དཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ བ་ཧུ་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ་ན མ་ཧ་ནྟ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ མ་ལཱི་ན་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དཱ་ནཾ. པ་རི་ཏྟ་དཱ་ནནྟི པ་རི་ཏྟ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶ་ཡཱ་གི་ན’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ས་ཏཾ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ས་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
མ་ཙྪ་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.