༡༠. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པ་ནོ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཏ་པོ་དཱཏི ཏ་སྶ ར་ཧ་ད་སྶ ནཱ་མཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྟོ་ད་ཀ་སྶ ར་ཧ་ད་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་ཏོ ཏ་པོ་དཱ ནཱ་མ ན་དཱི ས་ནྡ་ཏི. སཱ ཧི ན་དཱི བྷཱུ་མི་ཏ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ‘‘ཨེ་དི་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. པེ་ཏ་ལོ་ཀོཏི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ནི་ར་ཡཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཧ་ད་སྶ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཝ་ན་ནྟ་རེ་སུ བ་ཧཱུ པེ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏཱ་ཡནྟི ཡ་ཏོ ར་ཧ་ད་ཏོ ཨ་ཡཾ. སཱ་ཏོ་ད་ཀོཏི མ་དྷུ་རོ་ད་ཀོ. སེ་ཏོ་ད་ཀོཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ་ད་ཀོ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ་ད་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་པོ་དཱ་ན་དི་ཏོ.
ས་མི་དྡྷོཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ས་མྤུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ སཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ ཨི་དྡྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དྷཱ་ནེ ས་མྨ་ས་ན་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་དྷཱ་ནི་ཀོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཊྛ་པི་ཏ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པི་ད་ཧ་ནེ་ན ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ.
པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོཏི ནྷཱ་ན་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཡ ཝོ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་མེ་ནྟོ. ཨ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ…པེ… ན ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་དི་སཱ་པ་ལོ་ཀ་ནཾ ཡ་ཐཱ ནྷཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཁཱ་ཎུ་ཨཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ཀྐཱ་ས་ནཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ངྑ་ཎེ་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨུ་ད་ཀ་ནྟེཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པེ. སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནནྟི སེ་ད་ག་ཏ་པ་དེ་སོ. པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཏྠཾ. སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཾ པུ་ན སུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཏྠཾ. ནཱ་བྷི་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟཾ་ཨོ་ཏ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་ཏོ. ཝཱི་ཙིཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི སཾ་ཡ་ཏ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ནི་ཝཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་ས་སྶ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ.
ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི ཝི་པྤ་སཱི་དི ས་མྨ་དེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མྤི ཝི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ནཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སཾ ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ. ཀཱ་མཱུ་པ་ནཱི་ཏཱཏི ཀཱ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ཐེ་རེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ.
ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱཏི ཨ་ན་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ’’ཏི. བྷི་ཀྑ་སཱིཏི ཡཱ་ཙ་སི. ཏ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་སཱི’’ཏི. ཀཱ་མ་པ་རི་བྷོ་ག་ག་རུ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཧ་ར་ཡོ་བྦ་ན་ཀཱ་ལོ’’ཏི. ཨོ་བྷ་གྒེ་ནཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་བྷ་གྒ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཊི་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨོ་བྷ་གྒོ ཧོ་ཏི.
ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ས་ཏྟཱ་ནནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཝ. དེ་ཧ་ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ཊྛ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ནཱ་ཡ་རེཏི ན ཉཱ་ཡ་ནྟི. ཨི་ཏོ པ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རནྟི ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ལཾ. ཏེ་ན ཨོ་ར་ཀཱ་ལ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. པ་ར་མཱ་ཡུ་ནོ ཨོ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ནི་ཙྪ་ཡོ ཝཱ. ཨ་བྦུ་ད་པེ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྦུ་ད་ཀཱ་ལོ པེ་སི་ཀཱ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ལོཏི ཨི་དྷ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཝེ་ལཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ པུ་བྦ་ཎྷེ་པི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷེ་ཝ དེ་ཧེ་ན པ་ཏི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ན་ག་རེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མེ, གཱ་མེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ན་ག་རེ, ཝ་ནེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་དེ, ཛ་ན་པ་དེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ནེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨི་ཏོ ཙུ་ཏེ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ག་ཏི་ཏོ ཙུ་ཏེ་ན. ཨི་དྷ ཨི་མི་སྶཾ ག་ཏི་ཡཾ. ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཡ་ནྟཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལོ ག་ཏི་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོཏི ཨ་ཡཾ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ. པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེཏི པ་ཙྪི་མེ ཝ་ཡེ. ཏི་སྶོ ཝ་ཡོ་སཱི་མཱཏི. པ་ཋ་མཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝ་ཡ་སྶ སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ན. པུ་རི་མཱ་ནཾ ཧི དྭི་ནྣཾ ཝ་ཡཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨཱ་དི་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ…པེ… ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྷི་ཏུནྟི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨི་ཏ་རོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ར་བྷཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ. སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ ས་ར་བྷ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ. ‘‘མཱ མཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཡཾ མེ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རོ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡོ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལཾ ཝོ་ཧཾ…པེ… ཏ་སྨཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཏཾ གཱ་ར་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཧ་རོ ཏྭ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟོཏི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ཏི ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝཱིཏི ཨ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་པུ་བྦོ. ཀཱི་ལ༹་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི. ཨ་ཀ་ཏ་ཀཱ་མ་ཀཱི་ལོ༹ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་གོ. ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛཱ, ས་ནྡི་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ. པ་ཀ་ཊྛོ ཀཱ་ལོ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཏེ ཀཱ་ལི་ཀེ.
ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མོ་ཧི་ཏེ་སུ་པཱིཏི ས་མྦྷ་ཏེ་སུ་པི. ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ས་མི་དྡྷ་ཀཱ་མ་སྶ. ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ རཱུ་པ་ལཱ་བྷེ་ན, པོ་ཏྠ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ, རཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ད་ནྟ་རཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ-ལོ་ཧ་རཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ནཱ་ནཱ་རཱུ་པ་ཝེ་ས་དྷཱ་རཱི་ནཾ ན་ཊཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སཱུ་པ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ.
སོཏི ས་མི་དྡྷི་ཏྠེ་རོ. ས་མོ་ཧི་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ནཱཏི ས་ངྒཱ་ཧ་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ནཱ. པ་ཏྟ་བྦ་དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶཱཏི ད་ལ༹ྷ་པ་རི་སྶ་མ་སྶ ཝི་ར་ཏ་སྶ. ‘‘ཝི་སྶཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དི་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན་སྶ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཧི་པ་སྶ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ཨེ་ཧི པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻོ, སོ ཨེ་ཝ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི ཝི་དཱུ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩེ་ཧི. ཏེ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཨ་ཏྟ་ནཱི་ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི.
ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷོཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན་ཝོཏི ཏ་རུ་ཎོ ན ཙི་ར་ཝ་སྶོ. ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ནཱ ད་ཎྜ་ས་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨཱ་ཡ ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ཨཱ་མི་ས་ཏྠ་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡོ ན ཨ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་ན་ཡོ, ན ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨེ ཝི་ན་ཡོ ན ཨ་དྷ་མྨེ ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏྟེ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི, ས་བྦེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ སཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མ’’ནྟི.
དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོཏི དྷ་མྨེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཝི་ཡ. དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ན་ཉྷི ས་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཏྟ་སཾ་སི་དྡྷི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཏོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, དེ་སི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨོ ཙ་ཏུ་དྷཱ དེ་སི་ཏོ ས་ནྡ་སྶ་ན-ས་མཱ་དཱ་པ་ན-ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན-ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ཝི་ན་ཡོ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡོ, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནོ དྷ་མྨོ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཝི་ན་ཡོ. ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནོ དྷ་མྨོ, པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནོ ཝི་ན་ཡོ.
ཀི་རི་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. སཱ་ཝ་ཛྫ་དྭ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་སཱ་ཝ་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སི་དྡྷི. ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏ་པ་ས་ནྣ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི-པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན-དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་ར-ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་ར་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ས་ར་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི. ཨི་དྷ ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ ས་ར་ཎཾ. ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་པི ས་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཐོ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༦༠, ༣༨༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ར་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སི་དྡྷི, ཡ་ཏོ ཙ ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཧེ་ཏྠ དྭེ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི. ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏོ.
མ་ཧ་ནྟེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ་ཡ. ས་བྦེ་པི ཀི་ར ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ མ་མ དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི མཱ་ན་ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དི་ཏོ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏུ་མི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཏོཏི གི་ཧི་ལི་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་ཝི་སེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ས་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟུ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ་པི ཧི ‘‘ཨི་དཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ངྑ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. མ་ཙྩུ་ནོ ཡོ་གནྟི, མ་ཙྩུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་མ་ར་ཎ་ཏྟཱ མ་ཙྩུ་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ ཁི་པི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཡོ་གཾ…པེ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ, ནེ་ས་མྤི ཀཱ་ལ་སྶ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ ཨི་དྷ ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ, ཡ་སྨཱ ཙ ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཏེ ཀ་ཐི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡེ ཙ ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ, ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཡ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ མ་ར་ཎཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྠོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཉཱ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་པ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཱི་རེ་ཏི ཏུ་ལེ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ན པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན …པེ… ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ར་ཀནྟི ཙ སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཝཱ མ་ཉྙ་ནཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ན ཧོ་ཏི ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡེ་ན དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘ཏི་སྶོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཕུ་སྶོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་རི་སོ’’ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ནུ་སྶ་ནཱ་གཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཀྑོ’’ཏི ས་བྦ་དེ་ཝཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་པི ‘‘ཡ་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཀྑེ་ཡྻནྟི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏཾ. ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་སྶ ཕ་ལ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི.
ཝི་སེ་སཱིཏི ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སཱུཏི ཏེ་སུ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ མཱ་ནེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ. ཏ་ཡོ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ, ཏ་ཡོ ས་དི་ས་མཱ་ནཱ, ཏ་ཡོ ཧཱི་ན་མཱ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. སོ པུ་གྒ་ལོཏི སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་མ་ཉྙ་ན་པུ་གྒ་ལོ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི པུ་རི་མ་དྡྷེ་ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝི་ས་དི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་ཧ་ན་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་དྷཱ, མཱ་ནོ. མཱ་ནེ་སཱུཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, མཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ་ལ་ཏཱིཏི ན ཝེ་དྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ.
པ་ཉྙཱ ‘‘ས་ངྑཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ཉྙཱཏི ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་ཡ་ཀོཏི ས་ངྐ་ལ་ན་པ་དུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི-པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ཀོ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱཏི མཱ་ནཱ་དི་པ་པ་ཉྩ་བྷཱ་གཱ. ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ས་མྨཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡ་ནྟི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྑཱ, པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ནྟི ས་ངྑཱ, ག་ཎ་ནཱ. ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི བྷཱ་ག་སོ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ས་ངྑཱ་ནཾ ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི ས་ངྑཱ, ར་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི པ་ཎྞ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཛ་ཧི པ་ཛ་ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ན་ཝ་བྷེ་དཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི ཝཱ པཱ་ཋེ ན་ཝ་བྷེ་ད་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ན མཱ་ནཱི་ཡ་ཏི ག་བྦྷོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་མཱ་ནཾ, ག་བྦྷཱ་ས་ཡོ. ན ཨུ་པ་ག་ཙྪཱིཏི ན ཨུ་པ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ‘‘ནཱ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ‘‘ན ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ. ཚི་ནྡི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན. ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ. ས་ཏྟ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སཱུཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཡོ་གེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཙ གཱ་ཐཱ་ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝི་ཏྠཱ་ར-ན་ཡོ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀ་དེ་ས་ནཱ མ་ཧ་ཏཱི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་པ་ཝ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘པཱ་པཾ ན ཀ་ཡི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཡ་ཐཱ ཀུ་པྤ་མཱ་ནོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པཱི་ཏི. སོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཀྑི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.