༢. ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ‘‘ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀེཏི པ་རི་སཱ་ཡ ཛེ་ཊྛ་ཀེ, ཡེ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཧི པ་རི་སཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ས་མྦོ་དྷེ་སི, ས་མྦོ་དྷ་ན་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནཱ་པེ་སཱི’’ཏི. བྷ་ད་ནྟེཏི ག་རུ་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན བྷ་ད་ནྟེཏི བྷ་དྡཾ ཏ་ཝ ཧོ་ཏུ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ པ་རེ་ས་ཉྩ ས་ནྟ་ཏཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཨ་སྶོ་སུ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི པ་ན ཨི་དཾ པ་ཏི་སྶ་ཝ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡོཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་ཉྙི་ཏོ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡོ. དུ་ཏི་ཡ་དེ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཚ་སུ ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡོ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ས་ཧ་པུ་ཉྙ་ཀཱ་རི་ནོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ, ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཉཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ བྱཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘‘ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྱཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧི ནི་དྡོ་སཾ པ་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ས་མ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ.
ཏཾ ཝ་ནནྟི ཏཾ ཨུ་པ་ཝ་ནཾ. པ་ཝི་ཊྛེ པ་ཝི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ནྡ་ཡ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ནནྟི པ་ཀོ་ཊྛ་ཝཱ་རེ་ན པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཐོ་ཀཾ དི་སྶ་མཱ་ན་ཝི་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཝ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧི་མ་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཝི་ཀཱ་རཱ ས་ཧ་སཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ན་ནྡ་ཡ་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སོ་མ་ན་སྶི་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶི་ཏ་ཉྩ. ན་ནྡ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ་ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ. པ་རི་ཝུ་ཏཱཏི ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧི སོ.
དི་ཝི བྷ་ཝ་ཏྟཱ དི་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཨུ་པེ་ཏཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱཏི པ་རི་ར་མ་མཱ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྷི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, པུ་རི་མཱ་ནི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཡོ་གེ. ར་མ་མཱ་ནཱ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ར་མ་མཱ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཝཱ པ་རི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཉྩཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ས་དྡོ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠོ. སོ པ་ནཱཏི ‘‘ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. ཨ་དྷུ་ནཱཏི ས་མྤ་ཏི. སོ ཝི་ཙ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ཝུ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ན ཉཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ནི་ཝུ་ཏོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ས་བྷིནྟི སེ་ཊྛཾ ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༡; མ. ནི. ༣.༢༠༧) བྷཱ་ས་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ.
ཀེ་ཝ་ལཾ ད་སྶ་ནཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ…པེ… ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཏ་སྨིཾ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མ་བྷཱ་གཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ར་དེ་ཝཱ་ནནྟི པུ་རི་ས་བྷཱུ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝ་པུ་རི་སཱ་ན’’ནྟི. ཨ་པྤ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ས་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏེ་ཏྟིཾ་སཱ་ན’’ནྟི ཧི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ཡཾ རུ་ལ༹ྷཱི. པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན, ན ཀི་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱི་ལཱ་ཙཱ་རཱ་དི་གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟི་ཀཱ ཧི ཀི་ཏྟི. ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་སེ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཡ་སེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ.
ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ. ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལེ མ་ཉྙ་སི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཀཱ་མཱ ཧི དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཀཱ་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨེ་ཝ, ཏེ པ་ན ས་མྨ་ས་ནཱུ་པ་གཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀགྒ་ཧ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཡོ་གྒེ་ན. ཧུ་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ བྷཱ་ཝ་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ནཱཏི ས་ར་ས་ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ སུ་ཁཱ’’ཏི ཝཱ ན ཨི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ…པེ… ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པུ་རི་མ་སྶ ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱཏི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནནྟི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཋི་ཏི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ནྣཱ བྷ་ངྒཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ བྷ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, སཱ་ཝ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎོ. ན ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི. ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཁཾ, ན ཏ་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ན་ནྡ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནྡ་ནཾ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་པ་རི་ཏོ་སེ་ན ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཏྟི་མཱཏི པུ་ཏྟ་ཝཱ. པ་ཧཱུ་ཏེ ཙཱ་ཡཾ མཱ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཨི་དཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱུ་རེ་ནྟཱིཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་སྶཱཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཱཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གོ་སཱ་མི་ཀོཏི གོ་མཱ. ཨི་དྷཱ་པི པ་ཧཱུ་ཏེ མཱ-ས་དྡོ. གོ་ར་ས་ས་མྤ་ཏྟིནྟི གོ་ར་སེ་ཧི ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨུ་པ་དྷཱིཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ན་ནྡ་ཡ་ནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ན་ནྡ་ནཱ. ཀཱ་མཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀཱ་མཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏ་སྶཱ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་པི ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་པི དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལོ པེ་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ནུ་སྶ་པེ་ཏོ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་པི ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ཨ་ན་ཏྠ་པཱ་ཏི་ཏོ པ་རེ་ཧི ཧིཾ་སི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི མ་ནུ་སྶ་ནེ་ར་ཡི་ཀོ.
ཕ་ལེ་ན རུ་ཀྑ་ཏོ ཕ་ལཾ པཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ཡ. ཏ་ཐེ་ཝ ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ནཱ་ས་མ་ར་ཎ་བྷེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཏྟི་མཱ པུ་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་ཐེ་ཝ གོ་མཱ གོ་ནི་མི་ཏྟཾ སོ་ཙ་ཏི ན་ཝ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎོ་པ་དྷཱི་པི ན་རཾ སོ་ཙེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཡོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏ་སྶ. ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ. ཛ་ནྟུ་ནོཏི ས་ཏྟ་སྶ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཙེ ཝི་ན་སྶ་ནྟི ཙེ. ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝཱཏི ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཝི་ཡ. རུ་པྤ་ཏཱིཏི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ར་སྶ སོ་ཙ་ནཱ སོ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨུ་པ་དྷ་ཡོ ན་ཏྠཱིཏི ཀཱ་མཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷ་ཡོ ཏཱ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ན་ཏྠེ་ཝ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ནི་རོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷ་ཡོ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཏེ་པི ཏ་སྶ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ན ས་ནྟེ་ཝ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཀཱ་ལེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ནི་རུ་པ་དྷི མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི.
ན་ནྡ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ན་ཏྠི་པུ་ཏྟ་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. པུ་ཏྟ་པེ་མཾ པུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཏྟ་པེ་མ་ས་མ’’ནྟི. གོ་ས་མི་ཏནྟི གོ་ཧི ས་མཾ ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གོ་ཧི ས་མ’’ནྟི. སཱུ་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་ཏི སཱུ་རི་ཡ་ས་མཱ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་བྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨཱ་བྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཡ ས་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧོ་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ར་ནྟི ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་རཱ, མ་ཧ་ནྟཱ ཛ་ལཱ་ས་ཡཱ. ས་བྦེ ཏེ ས་མུ་དྡ་པ་ར་མཱ ཨོ་རི་མ་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་དི་ཊྛ་པ་ར་ཏཱི་ར་ཏྟཱ ཏ་སྶ.
ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ས་མཾ པེ་མནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་པེ་མེ་ན ས་མཾ པེ་མཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རེ གྷ་མྨ་ས་ནྟཱ་པཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ངྐེ ཋ་པི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ནྡ་ནྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཨི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ་པི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ད་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦཱ དི་སཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མྨ ཙེ་ཏ་སཱ,
ནེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱ པི་ཡ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ནཱ ཀྭ་ཙི;
ཨེ་ཝཾ པི་ཡོ པུ་ཐུ ཨ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ,
ཏ་སྨཱ ན ཧིཾ་སེ པ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་མོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༡༩; ཨུ་དཱ. ༤༡; ནེ་ཏྟི. ༡༡༣);
དྷ་ཉྙེ་ན ས་མཾ དྷ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེཏི དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ. ཨེ་ཀ་དེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ སཱུ་རི་ཡ་སྶ་པི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ…པེ… ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ ཡ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་མ་ན་ཝ་སེ་སཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཝུ་ཊྛི་ཡཱ པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྷ་ཝ་ནཱ’’ཏི པ་ཙུ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཏྠི་པུ་ཏྟ་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཝི་ཝཱ་དཱ ས་ཏྟེ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ. ཝ་ད་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. དྭི་པ་དཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་ད་བྷ་རི་ཡ་པུ་ཏྟཱ ག་ཧི་ཏཱ. བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་སྶཱུ་ས་བྷ་རི་ཡ་སྶ་ཝ་པུ་ཏྟཱ. དྭི་པ་དཱ་ནཾ སེ་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཝ སེ་ཊྛོ་ཏི ནཱ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, སེ་ཊྛོ ཨེ་ཝཱ་ཏི པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་མྦུ་དྡྷོ དྭི་པ་དེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ ཏ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སེ་ཊྛོ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ. ག་ཎྷཱ་པེ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀོ ན ཏེ་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ལ༹ཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐ. ‘‘ཨ་སུ་སྶཱུ་སཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཨཱ་སུ་ཎ་མཱ་ནོཏི ས་པྤ་ཊི་སྶ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཀོ.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཎ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཋི་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེཏི པུ་བྦ་དྡྷཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷེ. ས་ནྣི་སཱི་ཝེ་སཱུཏི པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་སོ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནྟེ་སུ. ད-ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཝ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་སི་ནྣེ་སུ ཝི་སྶ་མ་མཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནནྟི ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ཏྟཱ་ནཾ གྷ་མྨ་ཏཱ་པ་ནེ ས་ནྟ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དུ་བྦ་ལྱ་ཀཱ་ལོཏི ཋཱ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ. ས་ཎ་ཏི ཝི་ཡཱཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི ཝི་ཡ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཉྙ་མྤི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཚི་དྡ་ཝེ་ཎུ་པ་བྦཱ་ནནྟི ར་ནྡྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཱི་ཙ་ཀ་མ་ཧཱ་ཝེ་ལུ༹་པ་བྦཱ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ན་པྤ་ཀཾ སུ་ཁནྟི ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ.
ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ. ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རིཾ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏོ ར་ཏིཾ ལཱ་བྷི་ནོ. ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏི. པུ་ར་ཏོཏི པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ. པ་ཙྪ་ཏོཏི པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ. ཨ་པ་རོཏི ཨ་ཉྙོ. པུ་ར་ཏོཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪ་ཏོཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏོ. པ་རོཏི ཀོ་དྷོ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་དུ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ. ན པ་རོ་ཏི ཨ་པ་རོ, ལོ་བྷོ, སོ ཙེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པྤ་ཛ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཝ ཕཱ་སུ བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ཏོ ཝ་ནེཏི ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏོ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་ཎ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ནི་དྡཱ་ཏ་ནྡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པཱ་ཋཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝོ་མི་སྶོ བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་དྡཱ. སཱ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ, ཏ་སྶཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ནི་དྡཱ, སཱ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀཱ་ལཱ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ནི་ཡ་ཏ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪཱ་ཏ…པེ… ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཨཱ་ལ་སི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏ་ནྡཱི ནཱ་མ. ཏ་ནྡཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནིཾ་དྡེ་སོ. ཏ་ནྡཱི་མ་ན་ཏཱཏི ཏ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨཱ་ལ་སྱནྟི ཨ་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི ཨ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ནཱ་མ་ནཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ཏཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ས་རཱི་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཁེ་དོ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཛོ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཛོ་ཏ་ཏི, ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ན ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཛོ་ཏི་ཨ་ཛོ་ཏི་ནཱ་མོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
མ་གྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན. མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཏྭཱ-ས་དྡོ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༧༡) ཝི་ཡ. ཏེ་ན ‘‘མ་གྒོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི.
ནི་དྡཱ་ཏ་ནྡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. དུ་ཀྐ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. དུ་ཀྑཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ནྟི དུ་ཏྟི་ཏི་ཀྑཾ. ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ་མཾ དུ་སྶ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ, ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏྟི་ཏི་ཀྑ་ནྟི. ཨ་བྱ་ཏྟེ་ནཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན བྱ་ཏྟེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ས་ཏི ས་མ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ དུ་ཏྟི་ཏི་ཀྑ་ཉྩ, ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཙ སཱ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ གཱ་ཐ་དྡྷེ་ན ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷི་ད་ནྟནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ད་ནྟཾ, ཨུ་པ་རི་ད་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཨི་ཏ་རཾ མུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ནི་པྤཱི་ལ༹་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏཱ་ལུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩཱཏི ཏཱ་ལུ་པ་དེ་ས་མཱ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཡ. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཙི་ཏྟནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་རི་ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦཱ་དྷོ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ. བ་ཧཱུ པ་རི་སྶ་ཡཱཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན.
པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟ་མེ་ཏྠཱ་ཏི པ་དཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨེ་ཝ པ་དཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་དཾ.
གཱི་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ་ཏི གཱི་ཝ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི. ས་མོ་ད་ཧནྟི ཝཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི, ས་མྨཱ ཨོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་པཱ་ལེཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ས་མོ་ད་ཧནྟི ས་མོ་ད་ཧ་ནྟོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཉྩི་པི དྷ་མྨཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་ས་མཱ་ནོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནེ་ན. ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏེ་ནཱཏི སཱི་ལ་བྱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་རཱུ་པེ ས་ཎྛི་ཏེ་ན, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི.
དུ་ཀྐ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཧི་རཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ནི་སེ་དྷེ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏི. པུ་ཙྪ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ. ཨ་པ་ཧ་ར་ནྟོཏི ཨ་པ་ནེ་ནྟོ, ཡ་ཐཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ་ར་ཐི་ཝི་དྷཾ. ཨ་ཏྟ་ནི ནི་པཱ་ཏཾ ན དེ་ཏི, ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧི ཡུ་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཀྐོ་སེ་ན པ་རི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི བཱ་ལཱ་ན་ཉྩ ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རཱ་པ་ཝཱ་དེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནི་ནྡ་ནྟི ཏུ་ཎྷི་མཱ་སཱི་ནཾ, ནི་ནྡ་ནྟི བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ནཾ;
མི་ཏ་བྷཱ་ཎི་མྤི ནི་ནྡ་ནྟི, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ཨ་ནི་ནྡི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༢༧);
ཏ་ནུ་ཡཱཏི ཝཱ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ’’ཏི. ས་དཱ ས་ཏཱཏི ཧི་རི་ནི་སེ་དྷ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་པྤུ་ཡྻཱཏི པ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ. ཝཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ.
ཧི་རཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ཨ་ནྟོཏི ཀུ་ཙྪི་ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀུ་ལ་པ་ཝེ་ཎིནྟི ཀུ་ལཱ་ཙཱ་རཾ ཀུ་ལ་ཏ་ནྟིཾ. ས་ནྟཱ་ན་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པཱ་དི་ཀཱ པོ་སི་ཀཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི མཱ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་མྷི བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧི་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཡཱ ས་ནྣཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པ་ནོ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཏ་པོ་དཱཏི ཏ་སྶ ར་ཧ་ད་སྶ ནཱ་མཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྟོ་ད་ཀ་སྶ ར་ཧ་ད་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་ཏོ ཏ་པོ་དཱ ནཱ་མ ན་དཱི ས་ནྡ་ཏི. སཱ ཧི ན་དཱི བྷཱུ་མི་ཏ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ‘‘ཨེ་དི་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. པེ་ཏ་ལོ་ཀོཏི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ནི་ར་ཡཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཧ་ད་སྶ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཝ་ན་ནྟ་རེ་སུ བ་ཧཱུ པེ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏཱ་ཡནྟི ཡ་ཏོ ར་ཧ་ད་ཏོ ཨ་ཡཾ. སཱ་ཏོ་ད་ཀོཏི མ་དྷུ་རོ་ད་ཀོ. སེ་ཏོ་ད་ཀོཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ་ད་ཀོ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ་ད་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་པོ་དཱ་ན་དི་ཏོ.
ས་མི་དྡྷོཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ས་མྤུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ སཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ ཨི་དྡྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དྷཱ་ནེ ས་མྨ་ས་ན་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་དྷཱ་ནི་ཀོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཊྛ་པི་ཏ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པི་ད་ཧ་ནེ་ན ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ.
པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོཏི ནྷཱ་ན་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་ཡ ཝོ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་མེ་ནྟོ. ཨ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ…པེ… ན ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་དི་སཱ་པ་ལོ་ཀ་ནཾ ཡ་ཐཱ ནྷཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཁཱ་ཎུ་ཨཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ཀྐཱ་ས་ནཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ངྑ་ཎེ་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨུ་ད་ཀ་ནྟེཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པེ. སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནནྟི སེ་ད་ག་ཏ་པ་དེ་སོ. པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶ སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཏྠཾ. སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཾ པུ་ན སུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཏྠཾ. ནཱ་བྷི་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟཾ་ཨོ་ཏ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་ཏོ. ཝཱི་ཙིཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི སཾ་ཡ་ཏ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ནི་ཝཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཊི་པྤ་དེ་ས་སྶ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ.
ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི ཝི་པྤ་སཱི་དི ས་མྨ་དེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཏི་མྤི ཝི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ནཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སཾ ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ. ཀཱ་མཱུ་པ་ནཱི་ཏཱཏི ཀཱ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ཐེ་རེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ.
ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱཏི ཨ་ན་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ’’ཏི. བྷི་ཀྑ་སཱིཏི ཡཱ་ཙ་སི. ཏ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་སཱི’’ཏི. ཀཱ་མ་པ་རི་བྷོ་ག་ག་རུ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཧ་ར་ཡོ་བྦ་ན་ཀཱ་ལོ’’ཏི. ཨོ་བྷ་གྒེ་ནཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་བྷ་གྒ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཊི་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨོ་བྷ་གྒོ ཧོ་ཏི.
ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ས་ཏྟཱ་ནནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཝ. དེ་ཧ་ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་ཊྛ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ནཱ་ཡ་རེཏི ན ཉཱ་ཡ་ནྟི. ཨི་ཏོ པ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རནྟི ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ལཾ. ཏེ་ན ཨོ་ར་ཀཱ་ལ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. པ་ར་མཱ་ཡུ་ནོ ཨོ་ར་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ནི་ཙྪ་ཡོ ཝཱ. ཨ་བྦུ་ད་པེ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྦུ་ད་ཀཱ་ལོ པེ་སི་ཀཱ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ལོཏི ཨི་དྷ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཝེ་ལཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ པུ་བྦ་ཎྷེ་པི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷེ་ཝ དེ་ཧེ་ན པ་ཏི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ན་ག་རེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མེ, གཱ་མེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ན་ག་རེ, ཝ་ནེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་དེ, ཛ་ན་པ་དེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ནེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨི་ཏོ ཙུ་ཏེ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ག་ཏི་ཏོ ཙུ་ཏེ་ན. ཨི་དྷ ཨི་མི་སྶཾ ག་ཏི་ཡཾ. ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཡ་ནྟཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལོ ག་ཏི་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོཏི ཨ་ཡཾ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ. པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེཏི པ་ཙྪི་མེ ཝ་ཡེ. ཏི་སྶོ ཝ་ཡོ་སཱི་མཱཏི. པ་ཋ་མཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝ་ཡ་སྶ སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ན. པུ་རི་མཱ་ནཾ ཧི དྭི་ནྣཾ ཝ་ཡཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨཱ་དི་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ…པེ… ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྷི་ཏུནྟི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨི་ཏ་རོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ར་བྷཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ. སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ ས་ར་བྷ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ. ‘‘མཱ མཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཡཾ མེ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རོ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡོ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལཾ ཝོ་ཧཾ…པེ… ཏ་སྨཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཏཾ གཱ་ར་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཧ་རོ ཏྭ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟོཏི བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ཏི ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝཱིཏི ཨ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་པུ་བྦོ. ཀཱི་ལ༹་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི. ཨ་ཀ་ཏ་ཀཱ་མ་ཀཱི་ལོ༹ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་གོ. ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛཱ, ས་ནྡི་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ. པ་ཀ་ཊྛོ ཀཱ་ལོ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཏེ ཀཱ་ལི་ཀེ.
ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏ་ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མོ་ཧི་ཏེ་སུ་པཱིཏི ས་མྦྷ་ཏེ་སུ་པི. ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ས་མི་དྡྷ་ཀཱ་མ་སྶ. ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ རཱུ་པ་ལཱ་བྷེ་ན, པོ་ཏྠ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ, རཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ད་ནྟ་རཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ-ལོ་ཧ་རཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ནཱ་ནཱ་རཱུ་པ་ཝེ་ས་དྷཱ་རཱི་ནཾ ན་ཊཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སཱུ་པ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ.
སོཏི ས་མི་དྡྷི་ཏྠེ་རོ. ས་མོ་ཧི་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ནཱཏི ས་ངྒཱ་ཧ་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ནཱ. པ་ཏྟ་བྦ་དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶཱཏི ད་ལ༹ྷ་པ་རི་སྶ་མ་སྶ ཝི་ར་ཏ་སྶ. ‘‘ཝི་སྶཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དི་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན་སྶ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཧི་པ་སྶ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ཨེ་ཧི པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻོ, སོ ཨེ་ཝ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི ཝི་དཱུ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩེ་ཧི. ཏེ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཨ་ཏྟ་ནཱི་ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི.
ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷོཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན་ཝོཏི ཏ་རུ་ཎོ ན ཙི་ར་ཝ་སྶོ. ཡེ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ནཱ ད་ཎྜ་ས་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨཱ་ཡ ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ཨཱ་མི་ས་ཏྠ་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡོ ན ཨ་དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་ན་ཡོ, ན ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨེ ཝི་ན་ཡོ ན ཨ་དྷ་མྨེ ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏྟེ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི, ས་བྦེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ སཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མ’’ནྟི.
དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོཏི དྷ་མྨེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཝི་ཡ. དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ན་ཉྷི ས་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཏྟ་སཾ་སི་དྡྷི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཏོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, དེ་སི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨོ ཙ་ཏུ་དྷཱ དེ་སི་ཏོ ས་ནྡ་སྶ་ན-ས་མཱ་དཱ་པ་ན-ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན-ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, ཝི་ན་ཡོ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡོ, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟོ ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནོ དྷ་མྨོ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཝི་ན་ཡོ. ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནོ དྷ་མྨོ, པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནོ ཝི་ན་ཡོ.
ཀི་རི་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. སཱ་ཝ་ཛྫ་དྭ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སི་དྡྷི, ཝི་ན་ཡེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་སཱ་ཝ་ཛྫ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སི་དྡྷི. ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏ་པ་ས་ནྣ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི-པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན-དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་ར-ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་ར་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ས་ར་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི. ཨི་དྷ ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ ས་ར་ཎཾ. ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་པི ས་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཐོ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༦༠, ༣༨༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ར་ཎ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སི་དྡྷི, ཡ་ཏོ ཙ ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཧེ་ཏྠ དྭེ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི. ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏོ.
མ་ཧ་ནྟེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ་ཡ. ས་བྦེ་པི ཀི་ར ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ མ་མ དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི མཱ་ན་ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དི་ཏོ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏུ་མི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཏོཏི གི་ཧི་ལི་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་ཝི་སེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ས་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟུ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ་པི ཧི ‘‘ཨི་དཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ངྑ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. མ་ཙྩུ་ནོ ཡོ་གནྟི, མ་ཙྩུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་མ་ར་ཎ་ཏྟཱ མ་ཙྩུ་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ ཁི་པི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཡོ་གཾ…པེ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ, ནེ་ས་མྤི ཀཱ་ལ་སྶ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ ཨི་དྷ ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ, ཡ་སྨཱ ཙ ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཏེ ཀ་ཐི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡེ ཙ ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ, ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཡ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ མ་ར་ཎཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྠོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཉཱ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་པ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཱི་རེ་ཏི ཏུ་ལེ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ན པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན …པེ… ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ར་ཀནྟི ཙ སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཝཱ མ་ཉྙ་ནཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་རནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ན ཧོ་ཏི ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡེ་ན དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཀྑེ་ཡྻཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘ཏི་སྶོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཕུ་སྶོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་རི་སོ’’ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ནུ་སྶ་ནཱ་གཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཀྑོ’’ཏི ས་བྦ་དེ་ཝཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་པི ‘‘ཡ་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཀྑེ་ཡྻནྟི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏཾ. ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་སྶ ཕ་ལ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི.
ཝི་སེ་སཱིཏི ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སཱུཏི ཏེ་སུ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ མཱ་ནེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ. ཏ་ཡོ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ, ཏ་ཡོ ས་དི་ས་མཱ་ནཱ, ཏ་ཡོ ཧཱི་ན་མཱ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. སོ པུ་གྒ་ལོཏི སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་མ་ཉྙ་ན་པུ་གྒ་ལོ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི པུ་རི་མ་དྡྷེ་ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ ཀཱ་མཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.
ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝི་ས་དི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་ཧ་ན་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་དྷཱ, མཱ་ནོ. མཱ་ནེ་སཱུཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, མཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ་ལ་ཏཱིཏི ན ཝེ་དྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ.
པ་ཉྙཱ ‘‘ས་ངྑཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ཉྙཱཏི ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་ཡ་ཀོཏི ས་ངྐ་ལ་ན་པ་དུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི-པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ཀོ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱཏི མཱ་ནཱ་དི་པ་པ་ཉྩ་བྷཱ་གཱ. ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ས་མྨཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡ་ནྟི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྑཱ, པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ནྟི ས་ངྑཱ, ག་ཎ་ནཱ. ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི བྷཱ་ག་སོ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ས་ངྑཱ་ནཾ ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི ས་ངྑཱ, ར་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི པ་ཎྞ་ཏྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཛ་ཧི པ་ཛ་ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ན་ཝ་བྷེ་དཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི ཝཱ པཱ་ཋེ ན་ཝ་བྷེ་ད་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ན མཱ་ནཱི་ཡ་ཏི ག་བྦྷོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་མཱ་ནཾ, ག་བྦྷཱ་ས་ཡོ. ན ཨུ་པ་ག་ཙྪཱིཏི ན ཨུ་པ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ‘‘ནཱ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ‘‘ན ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ. ཚི་ནྡི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན. ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ. ས་ཏྟ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སཱུཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཡོ་གེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཙ གཱ་ཐཱ་ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝི་ཏྠཱ་ར-ན་ཡོ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀ་དེ་ས་ནཱ མ་ཧ་ཏཱི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་པ་ཝ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘པཱ་པཾ ན ཀ་ཡི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཡ་ཐཱ ཀུ་པྤ་མཱ་ནོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པཱི་ཏི. སོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཀྑི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.