༣. ས་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡.ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. དེ་ས་ནཱ་སཱི་སནྟི དེ་ས་ནཱ་པ་དེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨོ་མ་ཊྛོཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣ་པྤ་ཧཱ་རོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན པ་ཧཱ་རེ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི ཋ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་ཏྭཱ. ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ དི་ནྣ་པྤ་ཧཱ་རོཏི ཁ་གྒ་ཀ་ར་ཝཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཧ་ཏ་པ་ཧཱ་རོ. ཨུ་མྨ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཝི་དྷ་པྤ་ཧཱ་རོ ཝི་མ་ཊྛོ. ‘‘ཨོ་མ་ཊྛོ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་གྒ་ནྡྷ་ཀི་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ་དོ་སོ. མ་ཉྩེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཡ་སྨིཾ མ་ཉྩེ ཝ་ཎི་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ནི་པ་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཏཾ སུ་བ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི སཱི་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷོ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷོ་སི་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་རི་བྦ་ཛེཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. སཱ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ས་ལླ་སྶ ཨུ་བྦ་ཧ་ནཾ ས་ལླུ་བྦ་ཧ་ནཾ. ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ན, ཨི་ཏ་རི་སྶཱ ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ཀུ་ལ་ཉྷི དྷ་མྨཾ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི དེ་སེ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཕུ་ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. ཀ་མྨཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟནྟི ཀ་མྨ་ཕ་སྶཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཾ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀོ ན ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶོ ན ཕུ་ས་ཏི, ཝི་པཱ་ཀོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་རི་ཡ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ ན ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཕུ་ས་ནྟ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོཏི ཕུ་ས་ན་ཧེ་ཏུ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཋི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ ཕུ་ས་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཀཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ, ནཱ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ.
པ་ཙྩེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. པཱ་པནྟི པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཕ་ལ་ཉྩ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨ་ར་ཉྙེ ལུ་དྡ་ཀ་སྶ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནཱ་ཡ སུ་ན་ཁེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཡེ་ན རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ལུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏེ ཏ་སྶ སུ་ན་ཁེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏྭཱ མཱ་རི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཕུ་ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་པ་བྷེ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ལཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ལི་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ ཛ་ཊཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ རཱུ་པཱ་དི་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་དཱ་ཙི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་དཱ་ཙི ཡཱ་ཝ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཀ་དཱ་ཙི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀ་དཱ་ཙི ཡཱ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏྠ སཾ་སི་བྦ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཛ་ཊཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཛ་ཊཱཏི ཛ་ཊཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏཱ, ཏཾ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཛཱ་ལི་ནཱི ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྶ སཱ་ཁཱ, ཏཱ་སཾ ས་ཉྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི སཾ་སི་བྦི་ཏཱ ཝི་ན་དྡྷཱ ‘‘ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་པི སཾ་སི་བྦ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི.
ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི་བྦི་སེ་སཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཊྛོ ཙ ཨ་ནྟོ-ས་དྡོ་ཏི ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་མཱ་ནཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ཏྟཱ་དི, ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ས་རཱི་ར་ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘མ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ སུ་ནྡ་རོ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, པ་རེ་སཾ ས་བྦཱ་ནི ཝཱ. ས་པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ་བ་ཧི་ཛ་ཊཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཧི ཀ་སྶ་ཙི་པི ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ བ་ཧཱི’’ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༣༧).
ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་མྤི ཏ་ཎྷཾ ཛ་ཊཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ན པ་ཛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ཛ་ཊེ་ནྟཱི ཝི་ན་ནྡྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏཱ པ་ཛཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཡ་དི་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་དེ་སོ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ས་མུ་དཱ་ཡཾ བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝེ་ལུ༹་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི…པེ… སཾ་སི་བྦི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མཾ ཛ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱི་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ སཾ་སི་བྦ་ནེ་ན ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏེ་ན་སྶཱ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ཝི་ཛ་ཊ་ན་སྶ ཙ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ཀོ ས་མ་ཏྠོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ’’ཏི པ་དཾ ས་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ, ན ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཊྛོ ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ སཱི་ལེཏི ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལེ. ཏཾ པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ’’ཏི.
ན་ར་ཏི ནེ་ཏཱི་ཏི ན་རོ, པུ་རི་སོ. ཀཱ་མཾ ཨི་ཏྠཱི་པི ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཱ་ཝི་ཛ་ཊ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཏྠི, པ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ན ས་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་རོ་ཏི ས་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་པ་ཉྙོ. ཏཱ་ཡ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ས་ཝི་སེ་སཾ ས་པ་ཉྙོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་པི ཧི ས་ནྟཱ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ཛ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཛཱ་ཡ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་དྡོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ན པ་ཉྙཱ་ས་དྡེ་ན. ན ཧི པ་ཉྙཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ཏྠི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ, ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
ཙི་ནྟེ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ, ས་མཱ་དྷི. སོ ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩོ. ན ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ས་མཱ་དྷི པ་ན ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ་པི སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏཱི་ཏི་པི ཙི་ཏྟཾ, ས་མཱ་དྷི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ནཱ་པི པ་རོ་པ་དེ་སེ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. སཱ ཡ་དི་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ‘‘བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡ་དི་པི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ནཾ, ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠེ་ཝ, ཨཱ་ཏ་པྤ་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ན ཨཱ་ཏཱ་པ-ས་དྡོ ཝཱི་རི་ཡེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཏོ ཧ་རཱི་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་པི ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་གི་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ནེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ.
ཡ་སྨཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ནི་སི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ནི་སི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏི་ཁི་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠ་སྶ ནི་སི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ཡཾ, བཱ་ཧུ་བ་ལེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སི་ལཱ་ཡཾ སུ་ནི་སི་ཏཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་དྷི་གུ་ཎེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥; ༤.༩༩; ༥.༡༠༧༡). ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ་སྶཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཝི་ཛ་ཊ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཉྪི་ནྡེ་ཡྻ ས་མྤ་དཱ་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི.
མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ནེ་ས ཝི་ཛ་ཊེ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་སོ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཛ་ཊཱ་ཡ ཝི་ཛ་ཊ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན, ཏ་ཉྩ ཁོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཛ་ཊཱ་ཡ ཝི་ཛ་ཊ་ནོ་ཀཱ་ས’’ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ན སཱ ཝི་ཛ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཙཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ, ‘‘པ་ཊི་གྷ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏཱ་ཡ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་རཱུ་པེ ས་ཉྙཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ, བྷ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པེ ཝཱ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཨི་དྷ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྶ ཙ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ-ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཱ་ན་མྤེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་པ་རེ. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ ས་བྦ་སོ ཁེ་པ་ན་ནི་མི་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ…པེ… ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མ་ནོ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི ས་དུ་ཀྑཱ, ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ སེ་ཡྻོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ. སོཏི ས་ཏྟོ. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ཏྟ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟཱི. སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏནྟི རཱ་ག་ཝི་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ. དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ ན་ཏྠི ཨཱི་ས་ཀ་མྤི རཱ་གཱ་དི་ཝི་སེ་ཝ་ནཾ, ན ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཀོ་ཙི ཨ་ན་ཏྠོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ནོ ས་བྦ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོཏི ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ. ཏནྟི མ་ནོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ.
མ་ནོ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. ཀ་ཏཱ་ཝཱིཏི ཀ་ཏ་ཝཱ, པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ’’ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ར་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དི་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི.
ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལོཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཙ ས་མཱུ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཚེ་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་དཱི. ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐནྟི ཨ་ཏྟུ་པ་ལ་དྡྷི་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཧི་ཏྭཱ. ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ལོ་ཀེ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཁ་ནྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
མཱ་ནོ ནཱ་མ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་དྷུ་རོ. ཏ་ཐཱ ཧི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་སི་དྡྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ན ཝ་ད་ཏི, མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནུ ཁོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ས་ནྟཱ་པི་ཏཱ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཱ. ཏེ པ་ན ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་དྷ་མི་ཏཱ’’ཏི. མ་མ་ངྐཱ་རཱ་ད་ཡོ མ་ཡ་ནྟི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ཡོ, མ་ཉྙ་ནཱ. མ་ཡོ ཨེ་ཝ མ་ཡ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཡ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. པ་ཛྫོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. དི་ཝཱ་ར་ཏྟིནྟི ན ཨཱ་དི་ཙྩོ ཝི་ཡ དི་ཝཱ ཨེ་ཝ, ན ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟི་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་དེ་སེ, ན ཨཱ་དི་ཙྩོ ཝི་ཡ ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལཾ མ་ཧཱ་དི་སཾ དི་ས་ནྟ་རཱ་ལ༹་ཉྩ. ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ལོ་ཀོ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀོཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་གྒོ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀོ. ‘‘ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༦; པཱ་རཱ. ༡༢) ཝཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡཱ་ལོ་ཀོ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་ཝི་པྥཱ་རོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ར་ཏ་ན་གྷ་རེ ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཙི་ན་ནེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སོ ཝཱ པཱི་ཏི་ཨཱ་ལོ་ཀོ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཝ པ་སཱ་དཱ་ལོ་ཀོ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི ཝ་ཏ, བྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་སཱ་དཱ་ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟཱི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཀོ. ས་བྦོ་པི བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་ལོ་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ལོ་ཀོ་པི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཛྫོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི ས་རཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ སཾ་སཱ་ར་ས་རཱ’’ཏི. ཀུ་ཏོཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཀི་མྷི ཝཱ? ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ག་མྨཱ’’ཏི? ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་པོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པུ་རི་མཱ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་ཏྠོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི.
ས་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. མ་ཧ་དྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ནི་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་དྷཱ་ནཾ. ནི་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཏཾ ནི་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཏྟ་སཱ་རཱ་དཱིཏི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་པ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཛ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎ-དྷ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛ་བྷ་ཎྜཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་མྤི ཧི ནི་ཙྩ་པ་རི་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘བྷོ་གོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྠེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏཱཏི ན ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏེ་སཱུཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨུ་སྶུ་ཀྐེ་སུ. ནཱ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩེ་སུ, ས་ཉྫཱ་ཏ་ནཱ་ནཱ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཝཱ. ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀ་པ་སུ་ཏེ་ན ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ར་ནྟེ་སུ. ཏ་ཎྷཱ་ནི་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ གེ་ཧ་ནྟི་པི ཨ་གཱ་ར་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧ’’ནྟི. ཝི་རཱ་ཛི་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ’’ཏི, ཏྭཱ-ས་དྡོ་པི ཙཱ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་ཏི.
མ་ཧ་དྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཨི་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ག་མ་ནཱ་དི. ཏཾ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཀྐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ’’ནྟི. ན་ཝ་དྭཱ་རནྟི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཙ ཀེ་སཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་པ་རི་པཱུ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཎྞ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་པཱུ་ར’’ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་སྶི་ཏ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་སུ་ཙིཾ ད་སྶེ་ཏི. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སུ་ཙི་པ་ངྐེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ངྐ་ཛཱ་ཏཾ, ཀེ་སཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་པ་ངྐ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་ངྐ་ཛཱ་ཏཾ. ཡཱ་ཏྲཱཏི ཨ་པ་ག་མོ. ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ཨ་སུ་ཙི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ག་མོ སི་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ན་ཧ་ན་ཊྛེ་ན བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ན་དྡྷཱི་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་དྡྷི་ནྟི ཨུ་པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི. སོ པ་ན ཨི་ཏོ པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་ལི༹་ནི་དྡི་ཊྛེཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀེ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ ཀི་ལེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཀི་ལེ་སཱ དུ་མྨོ་ཙ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝ་ར་ཏྟཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝེ་ས དྷ་མྨོ, པ་ཝ་ཏྟི-ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན པ་ན ཨི་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཏྠ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་ཙྪཱ, ལུ་བྦྷ་ན་ཊྛེ་ན གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་བྷོཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ, ཝཱ་རེ ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཀོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀོ. ཨ་ལ་དྡྷ་པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ས་ཏྟི ལོ་བྷོ. ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི ས་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ.
ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ཨེ་ཎི་མི་ག་སྶ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཎི་མི་ག་སྶ ཛ་ངྒྷཱ ཝི་ཡ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་ས་མྦ་ནྡྷེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པི་ཎྜི་མཾ་ས་སྶ པ་རི་ཏོ ས་མ་ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཝ་ཊྚཱི་ཏ་ཛ་ངྒྷོ. ཀི་སནྟི ཐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་རཱ་ཛོ་ཏ་ནཱ, ན སུ་ཊྛུ ཀི་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་པ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐཱུ་ལཾ ས་མ་ས་རཱི་ར’’ནྟི. ཨཱ་ཏ་པེ་ན མི་ལཱ་ཏནྟི ཏ་པ་སཱ མི་ལཱ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏ་པོ མི་ལཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ལོ་ལུ་པ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཝཱི་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ར་ནྟི ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ’’ནྟི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ, ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ’’ཏི (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༣; མི. པ. ༦.༥.༡༠) དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་མི་ཏ་བྷོ་ཛི་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ. ‘‘མི་ཏཱ་ཧཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ…པེ… པ་རི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་བྦ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ག་མོ དཱི་པི་ཏོ་ཝཱ་ཏི. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ཨེ་ས ‘‘ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལོ་ལུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘སཱི་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙ་ར་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨི་ཝ-ས་དྡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ནཱ་ག’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ, ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ སཱི་ཧཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ ནཱ་གཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ.
པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏཾ ཏེ་སཾ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. མ་ནེ་ན ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ མ་ན་སྶ ནཱ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨེཏི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ག་ཧ་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ བྷུ་མྨཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ བྷུ་མྨཾ.
ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.