༡༢༠. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༢༠༩. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ལླཱ་པོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ, ལ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ལ་པ་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ, ལ་པ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ལླཱ་པོ སཾ་ཡོ་གེ པ་རེ ར་སྶོ. སཾ པུ་ན ལ་པ་ནཾ, ལ་པ་ཏི ཝཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ལླཱ་པོ. ཧ་ཏྠ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པུ་བྦོ ལ་གྷི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠུ་ཀྑེ་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་སཱུཏི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ས་ནྟི བཱ་དྷ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་སཱི་ཡ་ནྟི བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་ས་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་སཱུ་ནཾ ཝི་ཡ སཾ་ཝཱ་སནྟི པ་སཱུ་ནཾ སཾ་ཝཱ་སོ ཝི་ཡ སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སོ, ཏཾ པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སཾ. ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཝོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་པཱིཏི བྷི་ཀྑ་ཝོ་པི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཀཾ་སུ, ཏ་སྨཱ. ནེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ལ༹་ཀ་སཾ་ཝཱ་ས་ས་པ་ཏྟ་སཾ་ཝཱ་སེ་སུ. མཱུ་ག་བྦ་ཏནྟི མཱུ་ག་སྶ ཝ་ཏཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏ་ནྟི མཱུ་ག་བྦ་ཏཾ, སུ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.ཨ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ སྭ་ཏྠཾ ‘‘ཛ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པེ. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༤༦༠) ཝི་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠ་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ད་ནྟུ མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝ་ད་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི པ་ད་སྶ པ་ཉྩ་མཱི་ས་མཱ་ས་ཉྩ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝི་ན་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཝི་ན་ཡཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ར་ཏྟཾ ས་དྡ་ས་ཏྠེ་སུ (མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ༥.༡༣༤ སུ་ཏྟེ) ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ད་ནྟུ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ༥.༡༣༤ སུ་ཏྟེ).
༢༡༠. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱཏི ‘‘ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦེ་སཾ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ. ཉ་ཏྟཱིཏི ཉཱ་པེ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཉ་ཏྟི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀནྟི ཏི་སྶོ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ, ཏཱི་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀནྟི ས་མཱ་ནཾ ཝ་སྶཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶཱ, ཏེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ. ཨ་ཉྙནྟི དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ.
༢༡༡. ཨ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་མ་ནྟ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝཱ་ཙཱ་སི་ལི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན མ་ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ. ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི. ཡཱ་ཝཱཏི ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ད་མ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཝ་དྷྱ་ཏྠེ པ་ཉྩ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.