༤. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡༢༠. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༢༠༩. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ལླཱ་པོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ, ལ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ལ་པ་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ, ལ་པ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ལླཱ་པོ སཾ་ཡོ་གེ པ་རེ ར་སྶོ. སཾ པུ་ན ལ་པ་ནཾ, ལ་པ་ཏི ཝཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ལླཱ་པོ. ཧ་ཏྠ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པུ་བྦོ ལ་གྷི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠུ་ཀྑེ་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་སཱུཏི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ས་ནྟི བཱ་དྷ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་སཱི་ཡ་ནྟི བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་ས་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་སཱུ་ནཾ ཝི་ཡ སཾ་ཝཱ་སནྟི པ་སཱུ་ནཾ སཾ་ཝཱ་སོ ཝི་ཡ སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སོ, ཏཾ པ་སུ་སཾ་ཝཱ་སཾ. ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཝོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་པཱིཏི བྷི་ཀྑ་ཝོ་པི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཀཾ་སུ, ཏ་སྨཱ. ནེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨེ་ལ༹་ཀ་སཾ་ཝཱ་ས་ས་པ་ཏྟ་སཾ་ཝཱ་སེ་སུ. མཱུ་ག་བྦ་ཏནྟི མཱུ་ག་སྶ ཝ་ཏཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏ་ནྟི མཱུ་ག་བྦ་ཏཾ, སུ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.ཨ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ སྭ་ཏྠཾ ‘‘ཛ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པེ. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༤༦༠) ཝི་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠ་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ད་ནྟུ མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝ་ད་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི པ་ད་སྶ པ་ཉྩ་མཱི་ས་མཱ་ས་ཉྩ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝི་ན་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཝི་ན་ཡཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ར་ཏྟཾ ས་དྡ་ས་ཏྠེ་སུ (མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ༥.༡༣༤ སུ་ཏྟེ) ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ད་ནྟུ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ༥.༡༣༤ སུ་ཏྟེ).
༢༡༠. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱཏི ‘‘ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦེ་སཾ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ. ཉ་ཏྟཱིཏི ཉཱ་པེ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཉ་ཏྟི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀནྟི ཏི་སྶོ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ, ཏཱི་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝཱ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀནྟི ས་མཱ་ནཾ ཝ་སྶཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶཱ, ཏེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ. ཨ་ཉྙནྟི དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ.
༢༡༡. ཨ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་མ་ནྟ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝཱ་ཙཱ་སི་ལི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན མ་ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ. ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི. ཡཱ་ཝཱཏི ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ད་མ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཝ་དྷྱ་ཏྠེ པ་ཉྩ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༢༡. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ
༢༡༢. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་མ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ག་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་མ་ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ.
ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ.
དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ག་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝ་གྒཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་ཏིས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ.
༢༡༣. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དི་ནྣཱ་ཡ. པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏི་སྶོཏི ཏི་སྶ་ནཱ་མ་ཀོ. དི་ཊྛེ་ན ཝཱ ཝ་ད་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཏི་སྶ་ནཱ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ. ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ད་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀོ ཏཾ་ཧཱ་ར་ཀ་ཏོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ. ཧཱིཏི ལ་དྡྷ་གུ་ཎོ. ཏེ་ནཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན. ཏ་སྶཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ.
ཨི་དྷཱ་པི ཙཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པི ཙ. ཨ་པི་ས་དྡོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཙཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ. ས་བྦེ་སནྟི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱ་ཏི ས་བྦེ་སཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་མྨནྟི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ པ་ན. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ས་ཙེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཚ་ནྡོ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་དི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ ཚ་ནྡོ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ད་ཧུ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡༣). ཏེ་ནཱཏི དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ.
༢༡༨. ཨ་ཛྫ མེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༡༩. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༢༢༢. པུ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༢༨. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ. ཉ་ཏྟིནྟི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཉ་ཏྟིཾ. པ་ཙྪི་མེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ག་ཎྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ གེ་ཧེ. དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟི ཙ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉ་ཏྟི ཙཱ་ཏི དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མི་ཀ་པ་ཙྪི་མི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་ཊྛཱ་ནེ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གོ ཝཱ, ས་མ་ས་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ས་མཱཏི ས་མེ་ན, ས་མ་ཏོ ཝཱ ས་མཱ ས་མ་ས་མཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ.
སོཏི པ་ཙྪི་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ན. ཏེ་སནྟི པུ་རི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི པུ་རི་མི་ཀེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀ་སྶ. པུ་ན ཨེ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, པུ་རི་མི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ. ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ས་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ཧི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི པུ་རི་མི་ཀེ་ཧི. ཏེ་སནྟི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱཏི ཨེ་ཀཱ་དི་ནཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ. ཏེ་སནྟི པུ་རི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ཧི.
༢༣༣. ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱི་དི་སཱི ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སཱ་མ་གྒཱི་ས་དི་སཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ ཝི་ཝཱ་དེ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་མེ་ཝཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎནྟི པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མིཾ. ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནཱི པུ་ཎྞ་མཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝ་དྷི ཨ་ན་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཝ་དྷི ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཏྟི་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པུ་ཎྞ་མིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ དྭི་ནྣཾ པུ་ཎྞ་མི་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་མཱ་ཎེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་དི་ཝ་ས་ཏོ.
༡༤༠. དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་དི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་ཐཱ
༢༣༤. ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ནཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཝ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ནཱ་པི དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཉ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི པཱ་ཋེ ཙ. ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱཏི ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ནཾ ཝ་སྶཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ, ས་མཱ་ནེ ཝ་སྶེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ, ཨེ་ཀ་པ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ.
༡༤༡. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཊྛ་པ་ན་ཀ་ཐཱ
༢༣༦. ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཋ་པ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཊྛ་པ་ནེ་སུ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀེ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ རེ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷཱ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི བྷཱ་སི་ཏཱ. ལ་པི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ལ་པི་ཏཱ. ན པ་རི་ཡོ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཀཱ་ར་རེ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ. ཨེ་ཀ་པ་དེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་རེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཋ་པི་ཏཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ པུ་གྒ་ལོ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཏ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་མཱི’’ཏི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཡྻ་ཀཱ་རེཏི ‘‘པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡྻ་ཀཱ་རེ. ཏ་ཏོཏི ཡྻ་ཀཱ་ར་ཏོ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཊྛ་པ་ནེ པ་ན ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཾ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ‘‘ས་ངྒྷཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཀཱ་ར་ཏོ. ས་བྦ་པ་ཙྪི་མོཏི ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མོ ཊི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཾ་ཀཱ་ར་ཊི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་རི་ཡོ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཱ་སུ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་སུ་པཱིཏི དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ་སུ་པི. པི་ས་དྡོ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་མ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཋ་པ་ན་ཁེ་ཏྟནྟི ཋ་པ་ན་སྶ བྷཱུ་མི. ཨི་ཏིས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ.
༢༣༧. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ས་དྡོ པུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀེ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༣༧) ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལཾ བྷི་ཀྑུ མཱ བྷ་ཎྜ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘‘མཱ ཀ་ལ་ཧཾ, མཱ ཝི་ཝཱ་ད’’ནྟི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་མ་དྡི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཙ་ནོ་མ་དྡ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨོ་མ་དྡ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏོ ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
༢༣༨. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧ་སྶ མུ་ཁནྟི ཀ་ལ་ཧ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ.
༡༤༣. ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་པ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༣༩. ཙོ་རཱ ཨ་ག་མཾ་སུ ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝུ་ཏྠེ་ནཱཏི ཝ་ས་ནྟེ་ན, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ པུ་གྒ་ལནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི པཱ་ཋེ. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་པ་དི་སཱ་ཧཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནནྟི པུ་གྒ་ལཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པཱུ་ཛེ་སི, པི་ཝཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པོཏི ཏེ་སཾ པཱུ་ཛ་ན་པི་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ. སོཏི ཙོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཏཾ ག་ནྡྷནྟི ཏཾ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ. ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋ་པེ་སཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཡ་མ་སྶཱཏི ཨ་ཡཾ དོ་སོ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ.
ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ན’’ནྟི པ་དཾ ‘‘པུ་གྒ་ལ’’ནྟི པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནཾ པུ་གྒ་ལ་ནྟི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་ཉྩ པུ་གྒ་ལ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ. ཀ་ལླཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ ཀ་ལླཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ ཀ་ལླཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྷི ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡཾ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པུ་བྦེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ནྟ་སྶཱཏི ཙཱ་ལེ་ནྟ་སྶ.
༡༤༤. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༤༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱཏི ཚ་སུ པ་ཀྑེ་སུ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ. ཏ་ཏི་ཡོཏི སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑོ ཏ་ཏི་ཡོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡོཏི སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑོ. ཙ་ཏུ་ཏྠོཏི པོ་ཊྛ་པཱ་ད་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑོ. པ་ཉྩ་མོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑོ. ‘‘ཏ་ཏི་ཡ…པེ… པ་ཉྩ་མཱ ཝཱ’’ཏི པ་དཱ་ནི ‘‘དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ’’ཏི པ་དེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ཏེཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཀྑེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏེ. དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑེ ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ. ཨི་མེཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཏེཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ.
ཨ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཀཱ་ར་སྶ ཝི་ར་ཧ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་ར་ཀྑ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཨཱ་ག་མ་ན་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀི་ལ་ནྟ་ཏྠཱཏི ཏུ་མྷེ ཀི་ལ་ནྟཱ བྷ་ཝ་ཐ. ‘‘ས་མྨོ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཀྑི་ཏྭཱཏི པ་ད་སྶ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ན ལ་བྷེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧི་སཱི་མཾ ག་ནྟུ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལ་བྷ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡནྟི ཨཱ་ག་མཾ ཛུ་ཎྷཾ. ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ. སཱ ཧི ཀུ་མུ་དཱ་ན་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀོ་མུ་དཱི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཾ མཱ་སཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ཀུ་མུ་དཱ་ནི སུ་པུ་པྥི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀུ་མུ་དཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧཱ, ཀུ་མུ་དཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝཱ ཀོ་མུ་དཱ, ཏེ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀོ་མུ་དཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀུ་མུ་ད་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི དྷུ་ཝཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏནྟི ཀོ་མུ་དིཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནིཾ.
༡༤༥. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ
༢༤༡. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐོ ཝཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ཨི་མ་མྷཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ན དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཀ་སྶ དི་ནྣོ་པི ས་བྦེ་སཾ དི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧེ དི་ནྣེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱཏི ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ. ཏེ་སནྟི དི་ནྣ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་པཱིཏི ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པི.
ཨི་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.