༥. ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ

༡༤༧. སོ་ཎ་ཀོ་ལི༹་ཝི་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ

༢༤༢. ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་སྶ་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཉྩ, ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི. ‘‘རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཉྙོ བྷཱ་ཝོ ར་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ར་ཉྙཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཉྙོ ཨི་དཾ ར་ཛྫནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀོ་ལི༹་ཝཱི་སོ་ཏི གོ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པ་དཱ་ནེ པ་ན ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ པི་ཏ་རཱ ཀོ་ཊི་ཝཱི་ས་དྷ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ལི༹་ཝཱི་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ

‘‘ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟ་སྶ མེ སུ་ཏྭཱ, པི་ཏུ ཚ་ནྡོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཧུ;

ད་དཱ་མ་ཧཾ ཀུ་མཱ་ར་སྶ, ཝཱི་ས་ཀོ་ཊཱི ཨ་ནཱུ་ན་ཀཱ’’ཏི.

ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན ‘‘ཀོ་ཊི་ཝཱི་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཊ་ཀཱ་ར་སྶ ལ༹་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ལི༹་ཝཱི་སོཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྫ་ན་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཱ་ནི. ལོ་མཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོཏི སོ་ཎོ. ཋ་པེ་སི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པུ་རི་སེ་ཧི. པ་ཎྞ་སཱ་ལནྟི པ་ཎྞེ་ན ཚཱ་དི་ཏཾ, ཏེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སཱ་ལཾ. ཨུ་ཎྞ་པཱ་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཨུ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཀནྟི པཱ་དཾ པུ་ཉྪ་ཏི སོ་དྷེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཀཾ. ས་བྦེ་ཝཱཏི སོ་ཎེ་ན ས་ཧ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པུ་རི་སཱ ཨེ་ཝ. ཏ་སྶ ཙཱཏི སོ་ཎ་སྶ ཙ. པུ་བྦ་ཡོ་གོཏི པུ་བྦཱུ་པཱ་ཡོ.

ཨ་སཱི་ཏི་གཱ་མི་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་མེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི གཱ་མི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་གཱ་མི་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ས་ནྟྱ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཎི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡ་ནྟ་རོ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཨི་ཝཱ’’ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟོ, ཨི་ཝ་ས་དྡོ ཨུ་པ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ་ཕ་ལ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཨེ་ཝཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་སྶཱཏི བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ. ཏ་སྶཱཏི སོ་ཎ་སྶ. ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. རཱ་ཛཱཏི བི་མྦི་སཱ་རོ རཱ་ཛཱ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཏྠེཏི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་དྡོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠོ, ཨི་ཀ་ས་དྡོ ཧི་ཏ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏེ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘སོ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནོས་དྡོ ཨ་མྷ་ས་དྡ་ཀཱ་རི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཧི་ཏེ.

‘‘ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ད་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཀཱ་ཡ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཀཱ་ས་དྡོ ཨ་ཌྜྷེ་ནྡུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་པཱ་སཱ་ཎེ’’ཏི. སོ ཧི པ་ཊ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཀཱ་ས་དྡོ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་སྶ དཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ ཡཾ་ས་དྡོ ན ཏཾ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྶཱཏི ཡོ ཨ་སྶ. ཨ་སྶ ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྠ་སྶ ཡོ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀཱ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཨ་སཱི་ཏི་གཱ་མི་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཚཱ་ཡཱ་ཡ’’ནྟི. ས་མྨ་ནཱ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི སཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘པུ་ན ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ནི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.

སོ་ཎ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ

༢༤༣. ‘‘མ་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཕུ་ར་ཏི ཝི་པྥཱ་ར་ཏི བྱཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཕུ་ཊོཏི ཝུ་ཏྟེ ཕུ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་པྥཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཀྑི་ཏ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨི་མི་ནཱ གཱ་ཝོ ཨཱ་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ག་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ནནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་བྷི. ཏ་ནྟི་སྶ་རེཏི ཏ་ནྟི་ཡཱ གུ་ཎ་སྶ ས་རེ. ཝཱ་ད་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཝཱ་ད་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཁ་ར་མུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཁ་རེ་ན མུ་ཙྪི་ཏཱ. ‘‘ས་ར་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་རོ ཨེ་ཏི་སྶ་མ་ཏྠཱི་ཏི ས་ར་ཝ་ཏཱི, ཝཱི་ཎཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་དྡ་ཏོ ཁ་མ་ཏྠེ ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཀྑ་མཱ’’ཏི. མ་ནྡ་མུ་ཙྪ་ནཱཏི མ་ནྡེ་ན མུ་ཙྪ་ནཱ. ས་མེ གུ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ས་མོ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, གུ་ཎོ ནཱ་མ མུ་ཁྱ་ཏོ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཛི་ཡཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ས་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ས་རེ’’ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་མ་ཐོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཐ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཐཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མ་ཐེ་ན ཡོ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་པི ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ས་མ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཏ’’ནྟི་པཱ་ཋེ, ས་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཐ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཐེ ས་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་དཱ་སེ ས་ཏི མུ་ཁ་བི་མྦེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཝ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཐེ ས་ཏི ཡེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མ་ཐ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཝཱ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

༢༤༤. ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ཚ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ན་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡ་ཏྠོ པ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་ས་མྨོ་ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏིས་དྡོ པུ་བྦ་པ་དེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ཀྑ་མཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ས་མྨི་སྶ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཙ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་དྡོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྠོ, ཙི་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཌྜྷི’’ནྟི, མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ནྣི་ནྣ་མཱ་ན་སོ་ཡེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨེ་ཝ.

ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་བྷ་ནཾ ལཱ་བྷོ, སུ་ཊྛུ ཀ་ར་ཎཾ ས་ཀྐཱ་རོ, སི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ སི་ལོ་ཀོ, ལཱ་བྷོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ ཙ སི་ལོ་ཀོ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཝ. ‘‘སཱི་ལ་ཉྩ ཝ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏནྟི་པ་ད་སྶ དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི.

བྷུ་སས་དྡ་སྶ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཝ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་པུ་བྦ་ཨཱ་པུ་བྦ་དཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སནྟི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཉྫ་ནཾ ཀ་མྤ་ནཾ ཨི་ཉྫཾ, ན ཨི་ཉྫཾ ཨ་ནེ་ཉྫཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ, ཏཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙ་ལ་ན་པྤ་ཏྟ’’ནྟི. ཝ་ཡ་ཉྩཱཏི ཙས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཡ་མྤི ཨུ་པྤཱ་ད་མྤཱི’’ཏི.

ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤཱ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ས་དྡེ་ན ཝ་ཡོ་པི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨཱཏི ནི་པཱ་ཏོ ཉཱ་ཡ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ་ས་དྡ་སྶ ཁེ་དཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷེ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ན་ཡོ, རཱ་གོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་གྷོ, དོ་སོ, ཨ་ནུ་ན་ཡོ ཙ པ་ཊི་གྷོ ཙ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ, ཏེ་ཧི. ཨི་ཊྛེ ཨ་ནུ་ན་ཡོ, ཨ་ནི་ཊྛེ པ་ཊི་གྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༤༨. དི་གུ་ཎཱ་དི་ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ

༢༤༥. ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ས་དྡོ ས་བྦ་ནཱ་མ་སུ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ སུ་དྡྷ་ནཱ་མཾ, ཏཾ པ་ན བཱ་ལེ ཙ དཱ་ར་ཀེ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧཱ་ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཡ་ཏི. སོཏི ས་བྷཱ་ཝོ. སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཨེ་ཝ. ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏོཏི ན ཨུ་པ་རི ནཱི་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ས་དྡོ ཨ་ཉྙེ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, མོ་གྷ་ས་དྡོ ཏུ་ཙྪ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ པ་ན ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སཱ’’ཏི. ‘‘ཧ་ས་མཱ་ནཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧ་ས་མཱ་ན་ཀཾ མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཉྙེ་ས་དྡོ ཝི་ཡ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ས་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་པ་ལཱ་སི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ལཱ་ས་ས་དྡོ པ་ཎྞ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. པ་ཊ་ལཾ ནཱ་མ པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་པ་ཊ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཀ་ཊ་ཝཱ་ཧེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སཱི་ཏི པ་དཾ ས་ཀ་ཊ་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘དྭེ ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་རཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཧཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནཱི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ས་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་ཀཾ. ས་ཏྟ་ཨ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཧ་ཏྠི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ས་ཏྟ ཧ་ཏྠི་ནོ, དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི. དྭི་གུ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ གུ་ཎ་ས་དྡོ པ་ཊ་ལ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་པ་ཊ་ལཱ’’ཏི. གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ གུ་ཎ་ངྒུ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཊ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱཏི པ་ཊ་ལ་པ་ཊ་ལཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, བ་ཧུ་པ་ཊ་ལཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཀཱ་རོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ ཙ ལི་ཁི་ཏ་བྦོ ཙ. ཨི་དཱ་ནི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཨུ་ཀཱ་རོ ན དི་སྶ་ཏི.

༡༤༩. ས་བྦ་ནཱི་ལི་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ

༢༤༦. ས་བྦཱ་ཝ ནཱི་ལི་ཀཱཏི ས་བྦཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡོ ནཱི་ལི་ཀཱ, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནཱི་ལ་མེ་ཏཱ་ས་ནྟི ས་བྦ་ནཱི་ལི་ཀཱཏི་པི ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ཏེ་སུ ནཱི་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ. ཨུ་མྨཱ་ར་པུ་པྥ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨུ་མྨཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྡོཏི ཨ་ལློ. ཨ་རི་ཊྛོཏི ཕེ་ཎི་ལ་རུ་ཀྑོ ཝཱ ཀཱ་ཀོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྡོ ཨ་ལློ ཨ་རི་ཊྛོ ཕེ་ཎི་ལ་རུ་ཀྑོ, ཀཱ་ཀོ ཝཱ་ཏི ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛོ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀོ, ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ. ཨེ་ཏཱ་སཱུཏི ས་བྦ་ནཱི་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ. པུ་ཉྪི་ཏྭཱཏི པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ. ས་བྦ་ནཱི་ལཱ་དི་ཀེ བྷི་ནྣེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

‘‘ཡཱ་སཾ ཝ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ནཱི་ལཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ལ་ཀཱ ཝ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ནཱི་ལ་ཀ་ཝ་དྡྷི་ཀཱཏི ཚ་ཊྛཱི་བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་དྡྷི་ཀཱཏི ཙ ན་དྡྷི. སཱ ཧི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏ་ལ་ཏོ ཝ་དྡྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་དྡྷི་ཀཱ་ཏི ཙ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏ་ལཾ བ་ནྡྷ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་དྡྷི་ཀཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པཱི་ཏ་ཀ་ཝ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཏཱ་ཡོ་པཱིཏི ནཱི་ལ་ཀ་ཝ་དྡྷི་ཀཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡོ་པི. ཏ་ལེཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡ ཏ་ལེ. ‘‘ཁ་ལླ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ལླ་ཀེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཁ་ལླ་ཀ་བ་དྡྷཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡོ་ན་ཀ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱཏི ཡོ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ. པ་ལི་གུ་ཎྛེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨུ་པ་རི…པེ… ཛ་ངྒྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་ཊ་བ་དྡྷ་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནཱཏི ཏཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པི་ཙུ་ནཱ. ‘‘ཏི་ཏྟི་ར་པ་ཏྟ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཏྟི་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏི་ཏྟི་ར་པ་ཏྟི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ཏྟི་རོཏི ཙ ཨེ་ཀོ ས་ཀུ་ཎ་ཝི་སེ་སོ. ཀ་ཎྞི་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི དྭི་ནྣཾ ཝ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘མེ་ཎྜ…པེ… ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མེ་ཎྜ་སྶ ཝི་སཱ་ཎེ་ན ས་དི་སཱ ཝ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི མེ་ཎྜ་ཝི་སཱ་ཎ་ཝ་དྡྷི་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ མེ་ཎྜ་ཨ་ཛ་སི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ ཝ་དྡྷེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ཙྪི་ཀཱ…པེ… ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ཡ ཨ་ལོ༹ ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ལོ༹, སོ ཝི་ཡ ཝ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ལི༹་ཀཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལ༹་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ལ༹་ཙྪི་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༩) ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཨི་དྷ པ་ན ན་ངྒུ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ངྒུ་ཊྛ་ས་ཎྛཱ་ནེ’’ཏི. ཏ་ལེ་སཱུཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡ ཏ་ལེ་སུ. ‘‘མོ་ར…པེ… སི་བྦི་ཀཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མོ་ར་པི་ཉྪེ་ཧི པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ, པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ སི་བྦི་ཏཱ མོ་ར་པི་ཉྪ་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྲཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྲ་ས་དྡོ ཝི་ཙི་ཏྲ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྲཱ’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་སཱུཏི ཁ་ལླ་ཀ་བ་དྡྷཱ་དཱི་སུ. ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦཱཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ལ༹་ཛི པ་རི་བྷོ་གེ་ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋོ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༥ ཛ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ). ཏཱ་ལུ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡོ. ཏེ་སུ པ་ནཱཏི ཁ་ལླ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན. ས་ཏི ས་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱི་ཧ་ཙ་མྨེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡ་ནྟེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀྑི་བི་ལཱ༹་ལོཏི ཏུ་ལི་ཡོ. སོ ཧི པ་ཀྑ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ བི་ལཱ༹་ལ་མུ་ཁ་ས་དི་ས་མུ་ཁ་ཏྟཱ ཙ པ་ཀྑི་བི་ལཱ༹་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ལུ་ཝ་ཀ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ལུ་ཝ་ཀ་ས་དྡོ པ་ཀྑི་བི་ལཱ༹་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ལཱུ་ཀ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏཱ་སུ་པཱིཏི སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༢༤༧. ཨོ་མུ་ཀྐནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཝི་ཡོ་ག་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏ’’ནྟི. པུ་རཱ་ཎཾ གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

༡༥༡. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མེ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ

༢༤༨. ‘‘ཡེ་ན སི་པྤེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི ཨ་དྷི་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛཱི་ཝ་ནཾ, ཀིཾ་ཏཾ? སི་པྤ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི སི་པྤ་སྶ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཡཾ་ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཏུ་མྷེ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡཾ་ནི་པཱ་ཏོཏི ཡཾ་ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏོ ཡ་དི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. སོཏི ཨ་ཝ་སྶི་ཀོ. ཏནྟི ཚ་བྦ་སྶཾ. ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཚ་བྦ་སྶ་སྶ ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ མ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཏྟཱ.

༢༤༩. པཱ་ད་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཁཱི་ལ་ས་དི་སེ་ན མཾ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པཱ་ད་ཁཱི་ལཱ་བཱ་དྷོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་ད་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༢༥༡. ཏི་ཎ་པཱ་དུ་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ཎེ་ན ཀ་ཏཱ པཱ་དུ་ཀཱ ཏི་ཎ་པཱ་དུ་ཀཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་དིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཏི་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི’’ཨཱ་དི་ནཱ ན ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ས་ངྐ་མ་ནཱི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.

༢༥༢. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཝ. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏནྟི གཱ་ཝཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ད་ལ༹ྷ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི.

༡༥༣. ཡཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ

༢༥༣. ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱུ་ལཱི༹་ཝ་སེ་ན དྷེ་ནུ་པི ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷེ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. པུ་རི་ས་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་རོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པུ་རི་ས་ནྟ་རཾ ཡཱ་ནཾ. པུ་རི་ས་ནྟ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ སཱ་ར་ཐཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་ས་སཱ་ར་ཐི་ནཱ’’ཏི, ཡཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་ངྒཱ ཙ མ་ཧཱི ཙ ག་ངྒཱ་མ་ཧཱི, ཏ་ཏྠ ཀཱི་ལི༹་ཀཱ ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ངྒཱ་མ་ཧཱི་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཡཱ་ནེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟནྟི པུ་རི་སེ་ན ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཡཱ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀནྟི ཧ་ཏྠེ་ན ཝ་ཊྚེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀཾ ཡཱ་ནཾ. ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡཱ་ན་སྶ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ་ན. ཧ་ན་དྷཱ་ཏུ ཧི ག་ཏྱ་ཏྠོ. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པཱི་ཋ་ཀ་སི་ཝི་ཀ་ནྟི པཱི་ཋེ་ན ས་ཧ ཀ་ཏཾ སི་ཝི་ཀཾ. པ་ཊ་པོ་ཊ་ལི་ཀནྟི པ་ཊ་མ་ཡཾ པོ་ཊ་ལི་ཀཾ.

༡༥༤. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ

༢༥༤. ཨུ་ཙྩཾ ཨཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ. མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ས་ཡ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ. ཨཱ་ས་ནྡི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ས་ནནྟི དཱི་གྷཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ས་ད་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ སུ་ཊྛུཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ནྡཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. པཱ་དེ་སུ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ངྐཱི་ཡ་ཏི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ལླ་ངྐོ. གོ་ན་ཀོཏི ག་ཝ་ཏི དཱི་གྷ་ལོ་མེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ན་ཀོ. ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཀུ་ཡཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛ་ཝ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ཛ་ཝོ. ཏ་སྶཱཏི གོ་ན་ཀ་སྶ. ལོ་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཀི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲ་ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི ཝཱ་ནེ་ན སི་བྦ་ནེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཙི་ཏྲ་རཱུ་པ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲཾ, ཨུ་ཎྞཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ར་ཎོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ, ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ ཙེ་ཏི ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲ་ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ. སེ་ཏ་ཏྠ་ར་ཎོཏི སེ་ཏ་ཏྠི་ཀེ་ཧི སེ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ར་ཎོ སེ་ཏ་ཏྠ་ར་ཎོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་ཊ་ཏི སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀཱཏི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཀཱ་ས་དྡོ་ཡཾ ཨ་ཌྜྷེ་ནྡུ་པཱ་སཱ་ཎེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོཏི གྷ་ནཾ ཀ་ཐི་ནཾ པུ་པྥ་མེ་ཏྠཱ་ཏི གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོ. ཨི་མི་ནཱ གྷ་ན་པུ་པྥ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊ་ལ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊ་ལི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ཏི. སོཏི ཨ་ཏྠ་ར་ཎོ. ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པ་ཊོཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པུ་པྥཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ པ་ཊོ. ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི ཏཱུ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ. ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་རཱུ་པེ་ཧི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥) ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ དྭེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་ཊྛི་ཏཾ དྭཱི་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི, དྭཱི་སུ ཝཱ ད་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་མ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་དྡ་ལོ་མཱི. ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ནྡ་ལོ་མཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ ད་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་མ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ཀོ་སི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཀ་ཊྚི་སྶནྟི ཀ་ཊྚི་སྶ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ་ཀཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཉྩ ཀ་ཊྚི་སྶ་ཉྩ ཀ་ཊྚི་སྶཱ་ནཱིཏི ཝི་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཊྚི་སྶེ་ཧི པ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཊྚི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་ཨ་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻཾ. ཨི་མི་ནཱ སུ་དྡྷ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

སོ་ལ༹་ས ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི, ཀ་ཏ་ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཝེ་ཎཱིཏི དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི པ་རཾ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཱ་ནི ཧི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི, ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཙ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ཙ་མྨཾ ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཨི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཝ་རས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི. ཏནྟི ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཀཱ་རོ ས་ཧ་ས་དྡ་ཀཱ་རི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ས་དྡ་སྶ སེ་ཊྛཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ་ས་དྡ་སྶ ཏུ་ལྱ་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘སེ་ཏ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ཏི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ན་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི. སཱི་སོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ, ཨུ་པ བྷུ་སཾ ཝཱ སུ་ཁཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ, བི་བྦོ་ཧ་ནཾ. ས་ཙེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༡༥༥. ས་བྦ་ཙ་མྨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ

༢༥༥. དཱི་པི་པོ་ཏ་ཀོཏི དཱི་པི་པོ་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི དཱི་པི་པོ་ཏ་ཀོ ཝ་ཙྪོ. བྷི་ཏྟི་ད་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི བྷི་ཏྟི་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ད་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན བྷི་ཏྟི་ཐ་མྦྷཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

༢༥༦. ཡོ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཧ་ནོ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ, སོ གི་ལཱ་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༡༥༧. སོ་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ

༢༥༧. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཀུ་ར་ར་གྷ་རེ’’ཏི པཱ་ཋེ་ན. ཨ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ. པ་པཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀེཏི ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཏ་ཊོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་པཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘པ་པཱ་ཏ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི པཱ་ཋེ་ན. ཨ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ. ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཎྞེ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པི་ལ༹་ནྡྷ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ. ད་ནྟ་ཛོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རོ. ‘‘པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི པཱ་སཱ་དི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི པ་སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, པ་སཱ་དི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ ན་ཏྠི. ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀ’’ནྟི་པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ‘‘ད་སྶ་ནཱི་ཡ’’ནྟི པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠི. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐནྟི་ཨེ་ཏྠ ད་མ་ཐ་ས་དྡ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཏྠ་ཉྩ ས་མ་ཐ་ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་དྷ་ཏྠ་ཉྩ ཙི་ཏྟཱུ་པ་ས་མ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མཾ ད་མ་ཐ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ས་དྡེ་ན དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནནྟི ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཙ་ལ་ནཱ་ནཾ. ‘‘ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཏས་དྡོ ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་གུ པཱ་པ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནཱ་གོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་གུ་ཝི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི ཀིཾ དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་མ པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀ་ཎྷཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ཎྷུ་ཏྟ་རཱཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཎྷ་མ་ཏྟི་ཀུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘གུ་ནྣཾ ཁུ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གུ་ནྣཾ ཁུ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ གོ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ གོ་ཀ་ཎྚ་ཀེ ར་ཀྑི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ཁ་རཱ བྷཱུ་མི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ར་གཱུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏི་ཎེ་ཧི. ཏནྟི ཨེ་ར་གཱུ་ཏི་ཎཾ. ཏེ་ནཱཏི མོ་ར་གཱུ་ཏི་ཎེ་ན. ཛ་ནྟུ་སྶ ཝ་ཎྞོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་སིཾ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་སཱི’’ཏི. པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན སོ་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཀིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏྠཱ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༢༥༨. ‘‘ཏ་སྶ སོ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ’’ནྟི་པ་དཾ སཱ་མྱ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏནྟི ཏ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཊྛ་པ་མཱ་ཎོ, ཨ་ཊྛ་ས་མཱུ་ཧོ ཝཱ ཝ་གྒོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནི. ཀཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི (སུ. ནི. ༧༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) སོ་ལ༹་ས སུ་ཏྟཱ་ནི. ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་རི་ཡོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཙི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ པཱ་པེ ན ར་མ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་རི་ཡོ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏ’’ནྟི པཱ་ཋ་ཏོ ཡཱ་ཝ ‘‘སུ་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཋཱ ཀེ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ཁྭ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶས་དྡོ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. པ་རི་ད་སྶེ་སཱིཏི པ་ཉྩ ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༢༥༩. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཀོ་ས་ཀོཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནོ་ཀཱ་སོ ཀོ་ས་ཀོ. ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨ་ཨ་ཛ་ཙ་མྨེ་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མི་ག་ཙ་མྨེ པ་ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ག་ཙ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཎི་མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣ་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ནཱཏི ཚ་ཧི མི་གེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ པ་ན. ཏེ་སཾ ཙ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

གཱ་ཐཱ་ཡཾ མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཙ ས་ར་བྷོ ཙ ཀ་ད་ལི་མི་གོ ཙ ཀེ་ཙི ཡེ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ནཾ.

ཏ་ཏྠཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ, མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝཱ. ‘‘སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪཱ་ན་མེ་ཝ. ན ཙ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སནྟི ཚ་ནྣཾ ཨེ་ཎི་མི་གཱ་དཱི་ནཾ. ཏེཏི ཚ ཨེ་ཎི་མི་གཱ་དི་ཀེ. ཧི ས་ཙྩཾ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ ཙ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ན དི་ནྣནྟི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན དི་ནྣཾ. ‘‘ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ག་ཎ་ནཱུ་པ་གནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ པ་ན. ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཏོཏི ཀཱ་ལ་ཏོ.

ཨི་ཏི ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.