༦. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡༦༠. པ་ཉྩ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༦༠. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ སཱ་ར་དི་ཀོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘པི་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཏེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཀོ་ཊྛ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏནྟི ཀོ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ག་ཏཾ. ཨ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཀི་ཙྩཾ, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ.
༢༦༡. ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཛཱི་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱི་ར་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཙྪཱ་ད་ཏྟཱ ན ཝཱ་ཏ་རོ་གཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན ཛཱི་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན ཝཱ་ཏ…པེ… ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘སི་ནི་དྡྷཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་ནི་ཧ་ནྟཱི་ཏི སེ་ནེ་ཧི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ཏྟ་ཙྪ་ནྣ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྪ་ནྣ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་རོ་ཙི་ཀཾ བྷ་ཏྟ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
༢༦༢. ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་པྤ་ཀྐཾ སཾ་ས་ཊྛ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལ’’ནྟི.
༡༦༡. མཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ཐཱ
༢༦༣. མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཨ་ཙྪ་ཝ་ས་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་དྷཱཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཡཾ ཡནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. པི་ས་ན་སི་ལཱཏི པི་ས་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པི་ས་ནཱ, སཱ་ཡེ་ཝ སི་ལཱ་ཏི པི་ས་ན་སི་ལཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ནི་ས་དོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པི་ས་ན་པོ་ཏ་ཀོཏི པི་ས་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པི་ས་ནོ, སོ་ཡེ་ཝ པོ་ཏ་ཀོ་ཏི པི་ས་ན་པོ་ཏ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ ནི་ས་ད་ཏོ པོ་ཏ་ཀོ་ཏི ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧི་ངྒུ་ཛཱ་ཏི་ཡོཏི ཧི་ངྒུ་ཀུ་ལཱ་ནི.
སཱ་མུ་དྡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དྡེ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི སཱ་མུ་དྡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏཱི་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མུ་དྡེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ལོ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ལོ་ཎཾ, ན ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་བྦ་ཏེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་ནྡྷུ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི སི་ནྡྷ་ཝནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྦི་ཏོ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨཱི་ར་ཏི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྦི་རནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཨོ་ཊྛ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རོ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྦྷི་ད’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. བི་ལནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཏ་སྨཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི བི་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏཾ བི་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏ’’ནྟི. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ པ་ན (ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ ༤༦༡ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ‘‘བི་ལཱ་ལ’’ནྟི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. ཏནྟི བི་ལཾ.
༢༦༤. ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི. པི་ས་དྡེ་ན ཀ་ཎྜུ་ཝཱ་བཱ་དྷ་བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཚ་ཀ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ མ་ལེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གོ་མ་ཡ’’ནྟི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མྤཱིཏི ཨ་པ་ཀྐ་ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞ་མྤི. ཨེ་ཏ་མྤཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མྤི.
ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ, ན ཁཱ་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ, ན པི་ཝཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་མ་ནུ་སྶོཏི མ་ནུ་སྶ་ས་དི་སོ བྷཱུ་ཏོ. ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ.
༢༦༥. ‘‘ཨ་ཉྫ་ན’’ནྟི ནཱ་མཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྫ་ན་ནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྫ་ཏི ཙ་ཀྑུཾ མ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྫ་ནཾ, ཨ་ཉྫ་ཏི ཙ་ཀྑུཾ བྱ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྫ་ནཾ, ཏཱ་ལུ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ. ཀ་པ་ལླནྟི ཀ་པ་ལླེ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཀ་པཱ་ལ་ཉྷི དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཾ མ་སི ‘‘ཀ་པ་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་པ་སི་ཁ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་མ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ནེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ པི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པི་སི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་དྡྷི’’ནྟི པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ནཾ ཙུ་ཎྞཾ ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ན་ཡེ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ཀི་རི་ཡཱ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཁྱཱ་ཏེ་སུ་པི ཧི ཀ་ཏྟུ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙ་ནྡ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཊྛི་མ་ཡནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཊྛིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ལཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ལཱ་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ལཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ སུ་སི་ར་ད་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཀེ. ས་ལཱ་ཀནྟི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཾ. ཨོ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ནྟི. ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོཏི ཨཾ་སེ བ་དྡྷ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ. ཡ་མ་ཀ་ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎིནྟི ན་ཏྠུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི, ཡ་མ་ཀཱ ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི ཡ་མ་ཀ་ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི.
༢༦༧. ཏཾ ས་བྦཾ ཏེ་ལ་པཱ་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཁི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཁི་པཱི་ཡ་ནྟི པ་ཀྑི་པཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཁི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ མ་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཁི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཎྞ་སེ་དནྟི པ་ཎྞེ་ཧི སེ་དཾ. ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནནྟི ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པཾ་སུ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཝཱ་ཏ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡཱ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཎྞཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་ཎྞེ་སུ. ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་ཀུ་ཐི་ཏནྟི ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒཾ, ཏེ་ན ཀུ་ཐི་ཏཾ ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་ཀུ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ.
པ་བྦེ པ་བྦེཏི ཕ་ལུ༹་མྷི ཕ་ལུ༹་མྷི. ཡེ་ནཱཏི པ་ཛྫེ་ན. ཏཾ པ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པཱ་དཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་སྶ ཧི་ཏཾ པ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ལ་ཀ་ཀྐེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཀྐ་ས་དྡ་སྶ ཙུ་ཎྞ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘པི་ཊྛེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་བ་ལེ༹་ན པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་བ་ལི༹་ཀཾ. ས་ཏྟུ་པི་ཎྜ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀ་བ་ལ༹་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་ཏྟུ་པི་ཎྜནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎི ཝི་ཡཱཏི ཁཱི་ལཱ ཝི་ཡ. ཁཱ་རེ་ནཱཏི ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རི་ཀ་མ་ཡེ་ན ཁཱ་རེ་ན. ཝི་ཀཱ་སཾ རུ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀཱ་སི་ཀཾ, ཏེ་ལ་རུ་ནྡྷ་ན་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ. ཝ་ཎ་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཎ་སྶ, ཝ་ཎེ ཝཱ ཀ་མྨཾ.
༢༦༨. ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀིཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཾ, པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཀ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ནཱཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན. ས་ཙེ བྷཱུ་མི་པ་ཏྟོ གཱུ་ཐོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༦༩. ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོཏི ཀ་ནྟི་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་སཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎཾ, བྷེ་ས་ཛྫཾ, པི་ཝ་ཏེ པཱ་ནཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ན་ཀཾ, ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ན་ཀཾ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀཾ, ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏོ རོ་གོ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོ. ཨི་མི་ནཱ གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་ར་ཎི་ཡཱ དི་ནྣེ་ན ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷོ གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏ་བྦ་ནྟི སཱི་ཏཱ་ལོ་ལ༹ཾ, ཨུ་ད་ཀཾ. སཱི་ཏཱ་ས་དྡོ ན་ངྒ་ལ་ལེ་ཁཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕཱ་ལ་པ་དྡྷ་ཏིཾ མུ་ཁྱ་ཏོ ཝ་ད་ཏི, ཕཱ་ལ་པ་དྡྷ་ཏི་ཀ་རེ ཕཱ་ལེ ལ་གྒ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ངྒ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝི་པ་ཀྐ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཝི་སེ་སེ་ན པཱ་ཙཱ་པ་ན་ག་ཧ་ཎི་ཀོ. མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་ཏྟ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི གོ་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ མུ་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ས་ཊོཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀ་ཀ་ས་ཊོ དྷོ་ཏ་སི་ནི་དྡྷོ, སོ་ཝ མུ་གྒ་པ་ཙི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘མཾ་ས་ར་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་ས་ར་སོ མཾ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༦༣. གུ་ལཱ༹་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༧༢. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པ་ཀྐ་ཏྟཱཏི མུ་གྒཱ་ནཾ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེཏི མུ་གྒཱ.
༢༧༤. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནྟོ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མྤཱིཏི ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ཨཱ་མི་སཾ པ་ཙི་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཏྟནྟི པ་ཀྐ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཏོ ཝི་ཡོ་གོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལོ, ཨུ་ཀཱ་རོ ཧི ཝི་ཡོ་ག་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཨ་པ་ཀྐ་ཏ་ཎྜུ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཏྟཾ. ས་ཀིཾ ཀུ་ཐི་ཏེ་སུ ཁཱི་ར་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བི་ལཱ༹་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ རཱུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་པི་ཎྜ་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བི་ལཱ༹་ལ་མཱུ་སི་ཀ་གོ་དྷཱ་མ་ངྒུ་སཱ’’ཏི. ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཾ ད་མེ་ཏཱི་ཏི ད་མ་ཀོ ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ’’ཏི.
༢༧༦. ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ནཱི་ཧ་ཊནྟི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཾ.
༢༧༨. ཝ་ན་ཊྛཾ པོ་ཀྑ་ར་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝ་ན་ཊྛོ, པོ་ཀྑ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཊྛོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ནེ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་དུ་མི་ནི་ག་ཙྪེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པོ་ཀྑ་ར་ས་དྡོ པ་དུ་མ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྶ བཱི་ཛཾ ཨ་ངྐུ་རཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཏཾ ཕ་ལཾ ཨ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༦༧. ས་ཏྠ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༢༧༩. དུ་ཀྑེ་ན རུ་པ་ཏཱི་ཏི དུ་རོ་པ་ཡོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑེ་ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཏྠི་པཱི་ལ༹་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྠ’’ནྟི པ་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཏྠེ་ན ཝཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཚི་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཕཱ་ལ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་པ་དཱ་ནི ‘‘ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཝཱ’’ཏི པ་དཱ་ནི ‘‘ལེ་ཁ་ནཾ ཝཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏནྟི ས་ཏྠེ་ན ཚི་ནྡ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི ས་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨེ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་ནཱཏི ས་མྦཱ་དྷེ པ་ན. ཏེ་ནཱཏི ཁཱ་རཱ་དི་ནཱ. ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཡཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཀྑི་ཏཱ་དཱ་ན་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཁཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཡཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ ཏེ་ལཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟི, སཱ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཀྑི་ཏཱ་དཱ་ན་ཝ་ཊྚི ཝཱ སཱ ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༠. ཏཾ དི་ཝ་སནྟི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ. ཀི་ཉྩི ས་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མཱ་ཡཱཏི སུ་པྤི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་དེ་ཡྻཾ ཀི་མྤི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཏྲ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏྲ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཝཱི་མཾ་སཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་ཀྑཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཨ་ཝ་པུ་བྦོ ཨི་ཀྑ་དྷཱ་ཏུ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སུ་ཀ་མཾ་སནྟི ཨ་སུ་ཀཾ མཾ་སཾ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ཏྟ་སྶ མཾ་སཾ.
༡༦༩. ཧ་ཏྠི་མཾ་སཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༢༨༡. ཨ་ར་ཉྙ་ཀོ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ས་ས་བི་ལཱ༹་ལཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟེ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ཀ་ཏི ཨཱ་ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཛཱ་ཏོ ཀོ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཀོ་ཀོ, སུ་ན་ཁ་ས་དི་སཱཏི གཱ་མ་སུ་ན་ཁེ་ན ས་དི་སཱ. ཏེ་སནྟི ཨ་ར་ཉྙ་ཀོ་ཀཱ་ནཾ. ཡོ པ་ནཱཏི སུ་ན་ཁོ པ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱ་མ་སུ་ན་ཁི་ཡཱཏི སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀོ་ཀེ་ནཱཏི ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ‘‘སཾ་ཡོ་གེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྶཱཏི སུ་ན་ཁ་སྶ.
ཨེ་ཏྠཱཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཱ་དཱི་སུ. ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཾ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན, སེ་སེ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་མཾ་སཾ པ་ན.
༡༧༠. ཡཱ་གུ་མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༨༢. ཨེ་ཀ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠེ ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི མེ དུ་ཏི་ཡོ’’ཏི. སོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཝ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་རི་བྦ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི ཀི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་པ་ཀཱ་ས་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ. ‘‘པ་ཏྠ་ཡ་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་པ་ཡོ་གེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཝ དཱ་ཏུ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི. སོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘དཱ་ཏུ’’ནྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ ཨེ་ཝ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༣. ཡཱ ཡཱ་གུ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི, སཱ ཡཱ་གུ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི ཀཱ་ལཾ. ‘‘ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་གྒ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་པུ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་གྒཱཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. སོཏི གུ་ལོ༹.
༢༨༤. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. གུ་ལ༹་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༧༣. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༨༥. ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ས་ནྠ་རི་ས་ནྠ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༦. སུ་ནི་དྷོ ཙ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀཱ་རེ་ཧི དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠནྟི སུ་ངྐ་མུ་ཁ་སྶ པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ. ‘‘གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་བྦ་ཏྠེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་བྷེ་ད་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མེ་ནྟི ཀི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཡཾ བྷོ་ག་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ས་དྡོཏི ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་ན ས་དྡ་སྶ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་དྡོ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ…པེ… ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཎི་ཛཱ པ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཎི་པྤ་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝ་ཎི་ཛ་པ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཛ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝཱ་ཎི་ཛ་པ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་སནྟི ཙ སཱ་མྱ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཏྠེ ཝཱ. ཨི་དནྟི པུ་རཾ. པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཊཾ བྷི་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷེ་ད་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ་ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ, ཏཱི་སུ ཝཱ ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་མི་ཐུ་བྷེ་དེ་སུ. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ མི་ཐུ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ལུ༹་མྤ་ཀུ་ལླ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ས་མཱ་ནེ་པི ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ལུ༹་མྤ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་ལུ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏ་ཏོ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ལུ༹་མྤོ. ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལློ.
ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཎྞ་ཝོ ནཱ་མ ཀིཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ནཱ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎྞ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཎྞ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཎྞོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཎྞ་ཝོ. ས་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་མྷི ཙ ཀ་ཎྜེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ར་ནྟི ཨི་དྷ ན་དཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ཨི་དནྟི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ.
ཡེཏི ཨ་རི་ཡཱ. ཏེཏི ཨ་རི་ཡཱ, ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་ཛྫ་པ་ལླ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ས་ཛྫ་ས་དྡོ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟོ, པ་ལླ་ལ་ས་དྡོ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་ཛྫ…པེ… ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཛ་ནོ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏི་ཎྞཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༧. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་སི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ར་ཀཱ་རོ ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ས་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ནེ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༨༩. ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ལཱ་ཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཏེ་སནྟི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ནཱི་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱ་རེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཛ་ན་པ་ད’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཛ་ན་པ་དོ ཧི ཡ་སྨཱ ན་ག་ར་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, ཨི་མ་སྨཱ ཙ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ལིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཛ་ན་པ་དཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུནྟི ཨེ་ཏྠ ཕུ་ཊ་དྷཱ་ཏུ ས་ཉྩ་ལ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་སུ’’ནྟི. ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠཱི་ཡེ་ཝ པུ་རི་ས་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨི་ཏྠི་ཀཱ, ཏཱ་ཡ.
༡༧༨. སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༩༠. དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘པ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ཨི་ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ས་ཀཱ་ར་ཎོ’’ཏི་པ་དེ ཀ་ར་ཎཾ. ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི པ་དཾ ‘‘ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ’’ཨི་ཏི པ་དེ ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པ་དཾ ‘‘ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ. ཨ་ན་བྦྷ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ཨཱ་པུ་བྦོ ཁཱ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀ་ཐ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི.
༢༩༣. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ས་དྡོ ཝི་ཙ་དྷཱ་ཏུ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཙི་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀཱ་རནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊཱ་ཀནྟི དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ. ‘‘ཨཱ་ཧི་ཎྜེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་པུ་བྦ་ཨཱ་པུ་བྦ ཡཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཏྱ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨཱ་ཧི་ཎྜེ་ཡྻུནྟི ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. མུ་དྡྷ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨོ་པཱ་ནོ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཝི་ཡ ཋི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨུ་ད་པཱ་ནོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་པཱ་ན་ས་དྡོ ཨུ་ད་པཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཧི ས་བྦེ ཛ་ནཱ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨོ་པཱ་ནོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མེ་སནྟི ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ མཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྠཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་དྡི་སྶཱཏི ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ས་དྡོ ‘‘ཀ་ཏ’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་མཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི.
༢༩༤. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཛ་ནོ. ཝ་དྷ་ཀ་སྶ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཡ, ཏ་སྶཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཛཱི་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ར་དྷཱ་ཏུ ག་ཏྱ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི.
༡༧༩. ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༩༥. བ་ཧཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ས་མཱི་པེ་ཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ བ་ཧི ས་མཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཝ་ས་ནྟི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘པ་ཙྩ་ནྟི་མ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རོ་པཱིཏི པ་དྷཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རོ་པི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨ་ནུ་པ་གེ་ཡེ་ཝཱཏི པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡནྟི ཨུ་ཙྩ་ར་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་དྡཾ. ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་རི་སཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷཱུ་མི་ཡཱ ག་ཏི ཝི་ཡ ག་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ. ཏཾ པ་ནཱཏི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན. ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ ཏ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ‘‘ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཙ་ནེཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཏ་སྨིནྟི ཐ་མྦྷེ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི བ་ཧཱུ་སུ.
ཡ་ཏོཏི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ. ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཉྩ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ.
ཏཱ་སཱུཏི དྭཱི་སུ གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ་སུ. ཡ་ཏྠཱཏི ཀུ་ཊི་ཡཾ. ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མོ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན ཡ་ཏྠཱཏི ཀུ་ཊི་ཡཾ. ཨ་ཡནྟི ཀུ་ཊི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ་སུ དྭཱི་སུ་པི. བ་ཧུ་ཏ་རཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་བ་ཧུ་ཏ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཨཱ་རཱ་མེ. གཱ་ཝོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ནི་སཱ་དཱ གོ་སཱ་ལཱ. གོ་ནི་སཱ་དཱ ཝི་ཡཱ་ཏི གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ ཀུ་ཊི.
མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་སཱཏི ཀུ་ཊི. ཝུ་ཏྟེ་པཱིཏི པིས་དྡེ, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི སེ་ས་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཏེ་ཧཱིཏི སེ་ས་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི. པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པཱིཏི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཀུ་ཊི. ‘‘ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་མ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྨུ་ཏི ཀུ་ཊི. ཨི་ཏི་ས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ.
ཡཾ ཨཱ་མི་སཾ ཝུ་ཏྠཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་མི་ས་ནྟི་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་པ་ཧོ་ན་ཀེ གེ་ཧེ ཝུ་ཏྠཾ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ས་ངྒྷི་ཀཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་པ་ཧོ་ན་ཀ་གེ་ཧེ. ཨེ་ཏནྟི ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ‘‘ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྲཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཙ་ནེ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཁོ ཨུ་པཱ་ཡོ ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ, མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷི་ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠེ་སུ ཝཱ. བྷི་ཀྑུ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛནྟི ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་གྒཾ.
ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཛ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ. ཡོ ཡོཏི ཐ་མྦྷོ ཝཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་དོ ཝཱ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཡ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཡེ་ཧི པ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཐ་མྦྷ་སི་ལཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ད་ཉྙེ་སཱུཏི ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ.
པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑེ་པེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཀ་ཏེ. པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝ་ཏིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་སཱ་སུ ཏཱི་སུ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ནཱཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀ་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ་ཧི ཨ་ཉྙཱ. དྭེཏི ཨུ་བྷོ ག་ཧ་པ་ཏི་ས་མྨུ་ཏི་ཡོ, ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་མ་ཎྜ་ལནྟི དྭེ པ་ཀྑེ ཨ་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ས་ཏི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀོ, མ་ཎྜ་ལནྟི ཚ་ད་ན་ཀོ་ཊི་གོ་པཱ་ན་སཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཝི་སེ་སོ, པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀོ ཙ མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ.
ཡ་ཏྲཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྲཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. སོཏི ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ, པ་སྶི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐེ་རོཏི མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རོ. ལཱུ་ཁ་དི་ཝ་སེཏི ཨ་སི་ནི་དྡྷ་དི་ཝ་སེ. ཏ་ཏོཏི བྲ་ཝ་ན་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནནྟི མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རཾ. པ་མུ་ཁེཏི ག་བྦྷ་སྶ པ་མུ་ཁེ. ཏནྟི ས་བྦི་ཀུ་མྦྷིཾ. བ་ཧཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧི. སོཏི མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རོ.
༡༨༠. མེ་ཎྜ་ཀ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༩༦. ‘‘བ་ཧི་དྭཱ་རེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྶ བ་ཧི་དྭཱ་རེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་ཉྙཱ་གཱ་ར་སྶ བ་ཧི་དྭཱ་རེ’’ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལ༹་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཙ་ན་ཀཾ ག་ཎྷ་ཀ་ཐཱ་ལི ཨཱ་ལ༹་ཀ་ཐཱ་ལི, ཏཱ་ཡ པ་ཙི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ལ༹་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལ༹་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀ’’ནྟི. བྱ་ཉྫ་ན་བྷ་ཎྜི་ཀནྟི བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ སཱུ་པ་བྷི་ཉྫ་ན་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ སཱུ་པ་ས་དྡོ བྱ་ཉྫ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ, བྷི་ཉྫ་ན་ཀ་ས་དྡོ བྷ་ཎྜི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སནྟི ཨེ་ཏྠ དཱ་ས་པོ་རི་སཱ ཙ ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སཱ ཙ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སཾ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡོ པུ་བྦ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་ལོ་པོ, ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ས་པུ་རི་སེ ཙ ཀ་མྨ་ཀ་ར་པུ་རི་སེ ཙཱ’’ཏི. པོ་རི་ས་ས་དྡོ་པི པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ནོ ‘‘པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ པོ་རི་སོ’’ཏི ཨ་ཏྠེ་ན. དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷུ་ཝས་དྡོ ནི་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ’’ནྟི. དུ་ཡ྄ཧེ་ན ཁཱི་རེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མེ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ དུ་ཡ྄ཧེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋཱ ཀེ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཏྠཱཏི མེ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི. གོ་ར་སེཏི ག་ཝ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ས་བྦི་ས་ངྑཱ་ཏེ ར་སེ. པཱ་ཐེ་ཡྻནྟི པ་ཐ་སྶ ཧི་ཏཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ. ཉ་ཏྭཱཏི པཱ་ཐེ་ཡྻ་མི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པཱིཏི པིས་དྡོ པ་གེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༨༢. ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༠༠. ཀཱ་ཛེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཛ་སྶ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ཛ་ས་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ཛེ་ན དྭི་ནྣཾ ཀུ་ཊཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀུ་ཊ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི. ཝོཏི ཏུ་མྷེ. སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ཋེ, ཨ་ཊྛ་སུ པཱ་ནེ་སུ ཝཱ. ‘‘ཨ་མྦེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ལོ་པ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་མ་པ་ཀྐེ་སུ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ནཱཏི ཨཱ་དི་ཙྩ་ཧེ་ཏུ་ནཱ པ་ཙ་ནེ་ན. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཡཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏཾ ཨ་མྦ་པཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་པཱ་ནེ་སཱུཏི ཛ་མྦུ་པཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ པཱ་ནེ་སུ.
ཏེ་སཱུཏི ཛ་མྦུ་པཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ པཱ་ནེ་སུ. པ་ནས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཛ་མྦུ་ཕ་ལེ་ཧཱིཏི ཨཱ་མེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐེ་ཧི ཝཱ ཛ་མྦུ་ཕ་ལེ་ཧི. ཨ་ཊྛི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛི ཨ་སྨི་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛི་ཀཾ ཕ་ལཾ. ཛཱ་ཏི་ར་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏེ་ན ར་སེ་ན. ཨི་མི་ནཱ མ་དྷུ་ས་ཀྑ་ར་ཀ་པྤུ་རཱ་དཱི་ཧི ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ནཱཏི མ་དྷུ་ཀ་པཱ་ནཾ པ་ན. མུ་དྡི་ཀཱཏི མུ་དྡི་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི. སཱ་ལུ་ཀེཏི ཀ་ནྡེ. ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཕ་ལ་ར་སནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ. ‘‘པ་ཀྐ་ཌཱ་ཀ་ར་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་ཌཱ་ཀ་ར་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝཱ. ར་སོཏི པ་ཀྐ་ར་སོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ས་བྦི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ར་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཀྐཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ར་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཱ་ན་མྤཱིཏི པིས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པཱ་ནནྟི ཡཾ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་ས་པཱ་ནཾ. སོཏི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་སོ. ཏེ་ནཱཏི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥེ་ན. ཡ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ར་སཱཏི ཕ་ལ་པ་ཏྟ་པུ་པྥ་ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ར་སཱ. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱཏི ཡ་ཉྙཱ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏ་མུ་ཁཱ, ཨ་གྒི་ཧུ་ཏ་སེ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༣. རོ་ཛ་མ་ལླཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༠༡. ས་ངྐ་ར་མ་ཀཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྐ་ར་ས་དྡ་སྶ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏི་ཀ་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ཀ་ཏི་ཀནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཏི་ཀཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་དྡོ སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. སེ་ཊྛནྟི ཙ སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ནྡ་རཾ ཁོ ཏེ ཨི་ད’’ནྟི. ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ. ‘‘བ་ཧུ་ཀ་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཀ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘པི་ཊྛ་མ་ཡཾ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཡ་ས་དྡ་ལོ་པཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༠༣. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ཡྻ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ཡྻ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི. ‘‘ནི་དྡོ་ས་སི་པྤཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏཾ སི་པྤཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སི་པྤ་ཏྠི་ཀེ་ཧི སི་ཡ་ཏི སེ་ཝི་ཡ་ཏཱི་ཏི སི་པྤཾ, སི་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སི་པྤཾ, ཨོ་ཊྛ་ཛོ པ་ཋ་མ་ཀྑ་རོ. ནཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ནཱཏི པ་ད་སྶ དྭ་ནྡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཝཱ པ་སི་བྦ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. ཀོ ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཐ་ཝི་ཀེ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཝ་པ་ནྟི པ་ཀྑི་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་པ བཱི་ཛ་ནི་ཀྑེ་པེ་ཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༥ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཀྑི་པ་ནེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི. པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མེ་ཝཱཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུ་མེ་ཝ. ཝེ་ཏ་ནནྟི བྷ་ཏིཾ. ཡོཏི བྷི་ཀྑུ. ཏཾ ཝཱཏི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་ཁུ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཝཱ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ.
༣༠༤. ཨི་དནྟི ད་ས་མ་བྷཱ་ག་དཱ་ནཾ. ད་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེཏི ད་ས པ་ཊི་ཝཱི་སེ.
༡༨༥. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཀ་ཐཱ
༣༠༥. ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་སི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པ་དེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཱ, ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་སི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ ཨ་པ་དེ་སཱ ཀཱ་ར་ཎཱ, ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་པ་དེ་སཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ. ཏ་ཉྩཱཏི མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་མ་དྡ་ནྟཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་དྡ་ནྟཱ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏནྟི ན་ཝ་མ་ཧཱ་ཕ་ལ་ཨ་པ་ར་ཎྞཾ. ཏཱ་ནཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཕ་ལ་པཱ་ནཱ་ནི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ.
ཏེ་སནྟི ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཚ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ‘‘པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དྭེ པ་ཊཱཏི ཙཱི་ན་པ་ཊ་སོ་མཱ་ར་པ་ཊཱ. དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི དྭི་ནྣཾ པ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཏུ་མྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི དྭི་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ན་མེ་ཝ. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟནྟི སེ་ཏེ་ཧི ཝ་ཏྠེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཚ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སནྟི སཾ་ས་གྒ་ར་སཾ. ཨེ་ཏྠ བྷི་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི བྷི་ནྣོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན བྷི་དི་དྷཱ་ཏུ དྭི་དྷཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷེ་ད་ཏྠོ ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏྭ་ཏྠ་བཱ་དྷ་ཀེ་ན སཾ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒེ་ན བྷི་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷེ་ད་ཏྠཾ བཱ་དྷེ་ཏྭཱ སཾ་ས་གྒ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཚ་ལླི་མྤཱིཏི ཏ་ཙ་མྤི. ས་ཀ་ལེ་ནེ་ཝཱཏི ཚ་ལླི་ཡཱ ཨེ་ཝ. པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཡཾ ས་བྦཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཀྐོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི. ཡ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི མ་དྷུ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི. ‘‘ལ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. ཡཾ ཡནྟི ཝ་ཏྠུ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, དྷོ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ས་ཊྛ’’ནྟི. ས་བྷཱ་ཝནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལཾ ཀ་པྤི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན. ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ད་ཧེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ལི་ཀ་སཾ་ས་གྒེ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.
ཨི་ཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.