༡༢༡. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ
༢༡༢. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་མ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ག་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་མ་ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ.
ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ.
དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ, ག་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝ་གྒཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་ཏིས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ.
༢༡༣. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དི་ནྣཱ་ཡ. པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏི་སྶོཏི ཏི་སྶ་ནཱ་མ་ཀོ. དི་ཊྛེ་ན ཝཱ ཝ་ད་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཏི་སྶ་ནཱ་མ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ. ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ད་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀོ ཏཾ་ཧཱ་ར་ཀ་ཏོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ. ཧཱིཏི ལ་དྡྷ་གུ་ཎོ. ཏེ་ནཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན. ཏ་སྶཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ.
ཨི་དྷཱ་པི ཙཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པི ཙ. ཨ་པི་ས་དྡོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶ ཙཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ. ས་བྦེ་སནྟི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱ་ཏི ས་བྦེ་སཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་མྨནྟི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ པ་ན. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ས་ཙེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཚ་ནྡོ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་དི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ ཚ་ནྡོ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ད་ཧུ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡༣). ཏེ་ནཱཏི དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ.
༢༡༨. ཨ་ཛྫ མེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༡༩. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༢༢༢. པུ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༢༨. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ. ཉ་ཏྟིནྟི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཉ་ཏྟིཾ. པ་ཙྪི་མེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ག་ཎྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ གེ་ཧེ. དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟི ཙ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉ་ཏྟི ཙཱ་ཏི དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི པུ་རི་མི་ཀ་པ་ཙྪི་མི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་ཊྛཱ་ནེ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མེ་ཡྻ་ཝི་ས་ཡ་ཨ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་ཧཱ་དི་ཡོ་གོ ཝཱ, ས་མ་ས་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ས་མཱཏི ས་མེ་ན, ས་མ་ཏོ ཝཱ ས་མཱ ས་མ་ས་མཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ.
སོཏི པ་ཙྪི་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ན. ཏེ་སནྟི པུ་རི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི པུ་རི་མི་ཀེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀ་སྶ. པུ་ན ཨེ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, པུ་རི་མི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ. ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ས་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ཧི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི པུ་རི་མི་ཀེ་ཧི. ཏེ་སནྟི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱཏི ཨེ་ཀཱ་དི་ནཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ. ཏེ་སནྟི པུ་རི་མི་ཀཱ་ནཾ. ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀེ་ཧི.
༢༣༣. ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱི་དི་སཱི ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སཱ་མ་གྒཱི་ས་དི་སཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ ཝི་ཝཱ་དེ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་མེ་ཝཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎནྟི པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མིཾ. ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནཱི པུ་ཎྞ་མཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝ་དྷི ཨ་ན་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཝ་དྷི ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཏྟི་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པུ་ཎྞ་མིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ དྭི་ནྣཾ པུ་ཎྞ་མི་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་མཱ་ཎེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་དི་ཝ་ས་ཏོ.