༧༦. གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༡༤༧. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཏཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ གོ་བ་ལི་བ་དྡ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པཱ་རི་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ. ཏནྟི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐ་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཋ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋེ, གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྠཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་རེ་སུ, ན་ག་ར་མྤཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་རེ་སུ. གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱཏི གཱ་མཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ. བ་ལིནྟི ཀ་རཾ. སོ ཧི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ བ་ལ་ནྟི ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི བ་ལཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་མྤི ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ ཁི་པི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཁེ་ཏྟཾ, གཱ་མོ་ཡེ་ཝ ཁེ་ཏྟཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ་པི. སོ་པཱིཏི པ་དེ་སོ་པི. ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ་པི ཝི་སུཾ་གཱ་མོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སུཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣོ གཱ་མོ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝི་སུཾ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. སཱ ཙཱཏི ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙ. ཨི་ཏ་རཱཏི ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ན་ག་ར་ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཋེ་ན. ཏནྟི སཱི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ. ‘‘ཨ་ཊ་ཝི་པ་དེ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཏྠི གཱ་མོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་གཱ་མ་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེཏི ཝི་ག་ཏཾ ཨ་གྒི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ན་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ, ཙོ་རཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་བྷུ་སོ ཊ་ཝ་ནྟི པཱི་ལ༹་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཊ་ཝི. ཝི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ སཱ ཨཱ་ཊ་ཝི ཙེ་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཊ་ཝི, ཏཱ་ཡ ས་དི་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེ. ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ གཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ས་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ནཱ་ས་ནྣོ ཝཱ ཏེ་ཧི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ཊ་ཝི་པ་དེ་སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ དཱུ་རོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ ཨཱ་ཊ་ཝི་པ་དེ་སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. ས་མ་ནྟཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཨ་ཡཾ སཱི་མཱཏི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཏྟ་སུ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་སུ. ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ནྟོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཧ་ཏྠ་པ་མཱ་ཎཾ.
ཡཱ ཀཱ་ཙི ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་དཱི་སཱི་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཏྟཱཏི ན་དཱི་སཱི་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ སཱི་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པ་ཏྟཱ ན་དཱི བ་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནཱ སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་དི་ཡཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ས་མུ་དྡེ་སུ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏོ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏོ’’ཏི. སོ་བྦྷོཏི སཾ ཨུ་བྷོ་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཾ་ས་དྡོ ས་མ་ནྟ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཨུ་བྷ་ས་དྡོ པཱུ་ར་ཎ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་བྷ་ཏི པཱུ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སོ་བྦྷོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན པཱུ་རི་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ, ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ. ཡཾས་དྡོ ཋཱ་ན་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶཱཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ནྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ. ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཋ་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀྑོཏི པཱ་ས་ཀོ. སོ ཧི ཨ་ཀ་ཏི ཀུ་ཊི་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, དྷ་ཝ་ནྟི མ་རི་ཡཱ་ད་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཀཱི་ལཱ༹་དི་པ་སུ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི དྷུ་ཏྟཱ, ཨ་ཀྑེ་སུ དྷུ་ཏྟཱ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱ. དཱ་རུ་གུ་ལ༹ནྟི སཱ་ར་དཱ་རུ་མ་ཡཾ གུ་ལ༹ཾ. ‘‘ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ. ཨ་ཡནྟི པ་དེ་སོ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ. མུ་ཁ་དྭཱ་རནྟི ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྭཱ་རཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦཱ་ཡ ན་དི་ཡཾ. ཐེ་ར་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡོ་ཛ་ནཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཡོ་ཛ་ན་ན་དི་ཡ་མྤི. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་དི་ཡཱ པ་མཱ་ཎནྟི ན་དི་ཡཱ ག་མྦྷཱི་ར་པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ, ན ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པ་མཱ་ཎཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ན ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ན་དཱི་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཱ ན་དཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶཱཏི ‘‘ཏི་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ. པ་བྷ་ཝ་ཏོཏི ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་དི་ཡཾ. ས་བྦེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཋ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ.
ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏི་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི. ཏི་ཏྠེ་ན ས་མཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཏི་ཏྠི་ཀཱ. ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ་པི ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ནཱ་ཝཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཀིཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ་པི ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཏནྟི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
རུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ. སཱ་ཁཱ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ པཱ་རོ་ཧེ ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི བ་ཧི་ན་དི་ཏཱི་རེ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཁཱ་ཎུ་ཀེ.
ཏ་སྶཱཏི པཱ་སཱ་ཎ་དཱི་པ་ཀ་སྶ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེཏི པུ་བྦེ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ. སོཏི པཱ་སཱ་ཎ་དཱི་པ་ཀོ. པུ་ན སོཏི པཱ་སཱ་ཎ་དཱི་པ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ.
ཨཱ་ཝ་ར་ཎནྟི པཱ་ལི༹ཾ. ཏནྟི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཀོ་ཊྛ་ཀ་བ་ནྡྷེ་ན ཝཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀོ་ཙི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ ན་དིཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་དི་ཡཾ, ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝཱ. ཚ་ཌྜི་ཏ་མོ་ད་ཀནྟི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་རི་མ་གྒེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ. དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེཏི དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ ཝ་སྶ་ནྟ་ཀཱ་ལེ་པི དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ. སཱཏི ན་དི་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་མཱ་ཏི་ཀཱ. ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ལེ་ན. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏྭཱ. པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་རེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་བྦྷོ་ཙྪི་ནྣཱ ས་ནྡ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི ཝི་ཧཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ.
ས་མུ་དྡེ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན་དི་མ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་དེ་སེ. ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཏ་རི་ཏྭཱ. ‘‘ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི. སོཏི པ་དེ་སོ. ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊི་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་མུ་དྡེ. བཱ་དྷ་ཏཱིཏི པཱི་ལ༹་ཡ་ཏི. ཏེ་སཱུཏི ནཱ་ཝཱ་ཨ་ཊྚ་ཀེ་སུ. ཏནྟི པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ. ཨཱུ་མི་ཡོཏི ཝཱི་ཙི་ཡོ. ཏཱ ཧི པ་རཾ་པ་རཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ མི་ཡ་ནྟི ཧིཾ་ས་ནྟི, ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨུ་ད་ཀེ་ནེ་ཝ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ ཨོ་ཏྠ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོཏི དཱི་པ་ཀ་པ་བྦ་ཏོ. ‘‘དཱུ་རེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཙྪ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པ་ཐེ’’ཏི. མ་ཙྪ་ཝ་དྷཱ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ. ཏེ ཧི ཡ་སྨཱ མ་ཙྪེ ཧ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ཙྪ་ཝ་དྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. མ་ཙྪེ བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ན ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐི་ཀེ དེ་སེ. ན་ཏྠི ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ, དེ་སོ. ཏ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐ་སྶ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ག་ནྟྭཱ ཧི པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ་ཡེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་སནྟི མ་ཙྪ་ཝ་དྷཱ་ནཾ. ག་མ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི ག་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཨོ་ར་ཏོཏི ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ དཱི་པ་ཀོ ཝཱ པ་བྦ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཋི་ཏེ་སུ དཱི་པ་ཀ་པ་བྦ་ཏེ་སུ. ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ས་མུ་དྡེ.
ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི་པི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་རེ. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ས་རོ, ན ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་རོ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་རེ. ཡ་ཏྠ པ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་རེ པ་ན. ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་དེ་སེ. ས་ཙེ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཊྚ་ཀེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ, ཋི་ཏེ་སུ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་དཱི་པ་ཀེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཧོ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རོཏི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ. ‘‘སུ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་ད་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ. ས་ཙེ ནི་རུ་ད་ཀ་མ་ཏྟེ་ན གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་དཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ. པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་དཱ ཁ་ཎ་ནྟི, ཏ་དཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཁ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ནནྟི ཛཱ་ཏ་སྶ་རཾ. པཱུ་རེ་ཏྭཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ. པཱ་ལི༹ནྟི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ས་བྦ་མེ་ཝ ནནྟི ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཏཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རཾ. ལོ་ཎཱི་པཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ སོ་བྦྷོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ལོ་ཎཱི་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སེཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཀཱ་སེ.
༡༤༨. སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས’’ནྟི. ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘སཱི་མ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སེ་ས་ཏོ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཊ་པོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱ. ‘‘སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, མཱུ་ལཱ་ནི་པི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་སཱུཏི དྭཱི་སུ རུ་ཀྑེ་སུ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཙཱཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཙ. ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱཏི སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཐ་ས་དྡ་སྶ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀེ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཀ་ར་ཎེ་ན.
ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱཏི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ. པ་དེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ པ་དེ་སཾ. ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་པ་དེ་སཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོཏི པ་ཙྪཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སཱི་མཱ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ པཱ་སཱ་ཎོ ཧོ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི སཱི་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.