༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ

༦༥༦. ‘‘ཏེ་ན…པེ… སཱ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ད་བྦ་གུ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ས་དྡེ་སུ སཱ་ལ༹ྷ་ས་དྡ་སྶ ནཱ་མ་ས་དྡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ལ༹ྷོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ. སཱ ཧི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ. ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི. ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ཎྜཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, སཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨི་མི་སྶཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀེ་ནཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཉྫ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ་ཏྟོ, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀཾ, ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན. ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ག་ཧ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི ས་ཏི་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ. ‘‘ཀ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཙ་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝི་ས་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ. ནི་ཀཱུ་ཊེཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱུ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏ་སི་ཁ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཎ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ག་མྦྷཱི་རེ’’ཏི. ཝི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཝི་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ས་ར་ས་དྡོ ས་དྡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ’’ཏི. ཙ་ར་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཙ་ར་ཎཾ པཱ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཊྛི་ཏོ གི་ལཱ་ནོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ར་ཎ་གི་ལཱ་ནཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་རོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.

༦༥༧. ‘‘ཏི་ནྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏས་དྡོ ཨི་དྷ ཀི་ལི་ནྣ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཝ་ཏྠཾ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ར་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏི་སྶ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མི་སྶ་ནྟི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི. པུ་གྒ་ལ་ས་དྡ་སྶ ས་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨ་དྷོ་ཨུ་བྦྷཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་དྷོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀ’’ནྟི ཙ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀ་ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི. ནཱ་མ་མ་ཏྟནྟི ནཱ་མ་མེ་ཝ.

༦༥༩. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི པཱ་ཋོ མཱུ་ལ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝི་སེ་ས་མ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཏོ་ས་དྡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ཧི ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས’’ཨི་ཏི ཙ དྭཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ, ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཏ་སྶ ཝཱཏི པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ་པི.

ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ. ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་ཙཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི, པིས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི པ་ན. ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༠༡; ༣.༡༣༣), ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༠༨) ཝི་ཡ ཏ་སྶཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ བ་ཧུ་ལ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན. སཱཏི ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ.

༦༦༠. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀ་ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ.

༦༦༢. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ.

༦༦༣. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་ཏི ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.