བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ;
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ, ཀ་རི་སྶཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ.
ཡོཏི ཝི་བྷ་ངྒོ. ཝི་བྷ་ངྒ་སྶཱཏི ཝི་བྷ་ངྒོ ཨ་སྶ. ཨ་སྶཱཏི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡོ ཝི་བྷ་ངྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་སྶ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ པ་ཏྟོ ཡ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཏཱ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པུ་བྦཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཏཾ.
༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༥༦. ‘‘ཏེ་ན…པེ… སཱ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ད་བྦ་གུ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ས་དྡེ་སུ སཱ་ལ༹ྷ་ས་དྡ་སྶ ནཱ་མ་ས་དྡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ལ༹ྷོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ. སཱ ཧི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ. ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི. ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ཎྜཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, སཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨི་མི་སྶཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀེ་ནཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཉྫ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ་ཏྟོ, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀཾ, ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན. ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ག་ཧ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི ས་ཏི་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ. ‘‘ཀ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཙ་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝི་ས་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ. ནི་ཀཱུ་ཊེཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱུ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏ་སི་ཁ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཎ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ག་མྦྷཱི་རེ’’ཏི. ཝི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཝི་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ས་ར་ས་དྡོ ས་དྡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ’’ཏི. ཙ་ར་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཙ་ར་ཎཾ པཱ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཊྛི་ཏོ གི་ལཱ་ནོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ར་ཎ་གི་ལཱ་ནཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་རོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
༦༥༧. ‘‘ཏི་ནྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏས་དྡོ ཨི་དྷ ཀི་ལི་ནྣ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཝ་ཏྠཾ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ར་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏི་སྶ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མི་སྶ་ནྟི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི. པུ་གྒ་ལ་ས་དྡ་སྶ ས་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨ་དྷོ་ཨུ་བྦྷཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་དྷོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀ’’ནྟི ཙ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀ་ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི. ནཱ་མ་མ་ཏྟནྟི ནཱ་མ་མེ་ཝ.
༦༥༩. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི པཱ་ཋོ མཱུ་ལ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝི་སེ་ས་མ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཏོ་ས་དྡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ཧི ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས’’ཨི་ཏི ཙ དྭཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ, ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཏ་སྶ ཝཱཏི པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ་པི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ. ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་ཙཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི, པིས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི པ་ན. ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༠༡; ༣.༡༣༣), ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༠༨) ཝི་ཡ ཏ་སྶཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ བ་ཧུ་ལ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན. སཱཏི ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ.
༦༦༠. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀ་ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ.
༦༦༢. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ.
༦༦༣. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་ཏི ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༦༤. དུ་ཏི་ཡེ ཀ་ཙྩི ནོ སཱཏི ཨེ་ཏྠ ནོས་དྡོ ནུ་ས་དྡ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ སཱ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི པ་རི་ཛ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ. ‘‘ཨ་ཀི་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ ནི་ནྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་སོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ནི་ནྡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁ་ག་ར་ཧཱ ཝཱ’’ཏི.
༦༦༦. ‘‘ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘སཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཏཱུ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱཏི ས་བྦ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེཏི པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ. ཋ་པི་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཏ་ཏྲཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༦༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་སྶཱཏི ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི…པེ… ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཙ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཡ. ཀ་མྨནྟི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷེ. ‘‘ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ངྒྷཾ ཝཱ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝཱ་སོཏི ས་ཧ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཾ་ཝཱ་སོཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི བྷི་ཀྑཱུ. ཡེ་ཧི ཙཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༧༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི་པ་དཾ ན ཧ་ཏྠ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ག་ཧ་ཎ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ག་ཧ་ཎཾ, ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་མྤི. ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེཏི ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀེ ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི་པ་ད་སྶ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དེ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎེ. སཱ་དྷ་ཀནྟི ཉཱ་པ་ཀཾ.
ཏི་སྶི་ཏྠི་ཡོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱི་སུ ཨི་ཏྠཱི་སཱུ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ, ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ར་ཏོ་པི. ཡཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ན སེ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན སེ་ཝེཏི ཙ ན སེ་ཝ་ཏི. ཏི་ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཨེ་ཀཱ་རོ. ཏ་ཡོ པུ་རི་སེཏི ཏཱི་སུ པུ་རི་སེ་སུ, ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ཏ་ཡོ ཙ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་ཎྜ་ཀེཏི ཏཱི་སུ ཨ་ན་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་སུ ཙ པ་ཎྜ་ཀེ་སུ ཙ, ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཙཱ་ཙ་རེ མེ་ཐུ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟ་སྨིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ན ཙ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལེ་ཧཱིཏི པ་ཉྷཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ ཚེ་ཀེ་ཧི, ཚེ་ཀ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཉྷཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ སེ་ད་མོ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘སེ་ད་མོ་ཙ་ན་གཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ‘‘ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ, ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཏ་ཏྠ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ན དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཧིས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཀྐ་ཝི་ས་ཊྛི. དྷ་ན་མ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ནནྟི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལེ་སེ་ན ས་མཱི་པཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ. ཨ་པི ཙཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཋཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་ཏྠཾ་ནཱ་མཾ ཨི་མ་སྶ ཋཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
༦༧༦. ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡེ་ན དྭ་ནྟ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡེ་ན ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ. དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པྤ་ཉྩ་ཚ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པི ཙཱཏི ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཝུ་ཏྟནྟི པ་རི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. དེ་སི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ ཝ་ཏྠུཾ ནཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡཱ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ
༡. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་ནྟ་ར་སྶཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པི་ཏ་སྶ, ས་ངྒཱི་ཏ་སྶ ཝཱ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཨཱི་དི་སཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༧༨. པ་ཋ་མེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་སི་ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཨ་ནེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨུ་དོ་སི་ཏོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱ ཨུ་དོ་སི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དོ་སི་ཏ་ནྟི བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་དས་དྡོ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. སཾ་ཡོ་གོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱཏི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཋ་པ་ན་སཱ་ལཱ. ཨ་ཙྩཱ་ཝ་ད་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠོ, ཨཱ་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི.
༦༧༩. ཨུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནཾ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་སྶ་ཡ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱཏི ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཨ་ཌྜ་ནཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཌྜོཏི ཀ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཌྜོ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཌྜོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི, མུ་དྡྷ་ཛ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ་ཡེ་ཝ. ཡནྟི ཨ་ཌྜཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨིཾ་ཙི ཋཱ་ནེ. དྭི་ནྣཾ ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ཀྑ་ད་སྶཱ, ཏེ་སཾ. དྭཱི་སུ ཛ་ནེ་སཱུཏི ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཛ་ནེ་སུ དྭཱི་སུ. ཡོ ཀོ་ཙཱིཏི ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི.
ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏེ་པཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐཱཏི པ་ཙྪཱ. སཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི. སོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ.
‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཨི་ཏ་རེ་སུ. ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཏི་ག་ཏནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཏྟཾ. སུ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ སུ་ཏཾ. ཨ་ཐཱཏི སུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཏེཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ, དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཋ་མནྟི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཏོ པུ་བྦཾ. ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཨ་ཡཾ ཧཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་ཧ, ཝཱ་ཀྱ་མེ་ཝ, ན ས་མཱ་སོ. ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནིནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་མཱ་པ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ. ས་ངྒྷ་ཏོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་མྷཱ. ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི, ནི་སྶཱ་རི་ཡ་ཏི ཝཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཡནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ. སོཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཀེ་ན་ཙཱིཏི པུ་གྒ་ལེ་ན, ན ནི་སྶཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ. སོཏི དྷ་མྨོ.
ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཡནྟི སཱ་མཾ. ཏ་ཏོཏི ག་མ་ན་ཏོ, པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
དྷ་མྨི་ཀནྟི དྷ་མྨེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཏནྟི ཨཱ་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ.
དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙོ་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སཱཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ. ཏནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. ཏེ་སནྟི གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ད་ཎྜནྟི དྷ་ན་ད་ཎྜཾ. གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶ.
ཀེ་ཝ་ལཾ ཧཱིཏི ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཝ. ཏནྟི ར་ཀྑཾ. ཀཱ་ར་ཀེཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཀེ. ཏེ་ས+?ནྟི ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ.
ཏེ་སནྟི ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཡཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ལ་དྡྷ་དོ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཾ…པེ… ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་ཎྜེ ག་ཧི་ཏེ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ ད་ཎྜ་ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. དཱ་ས་དཱ་སཱི་ཝཱ་པི་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཁེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཝ. ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ཏི. སཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ.
ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ད་ཎྜེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ད་ཎྜེ་ནྟཱིཏི ཝ་དྷ་ད་ཎྜེ་ན ཙ དྷ་ན་ད་ཎྜེ་ན ཙ ཨཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཡོ ཙཱ་ཡནྟི ཡོ ཙ ཨ་ཡཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ན་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨོ་དི་སྶཱ’’ཏི་པ་དཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏེ ཙཱཏི ཏེ ཙ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༨༢. དུ་ཏི་ཡེ ཝ་རི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་རཾ, ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཎྜ་ནྟི ཝ་ར་བྷ་ཎྜནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་གྒྷ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི. ‘‘མུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི.
༦༨༣. ཨཱ་པུ་བྦོ ལོ་ཀ་ས་དྡོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པུ་བྦོ ཨུ་དྡྷཾ ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ, ཨོ་པུ་བྦོ ཨ་དྷོ ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ, ཝི་པུ་བྦོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ, ཨ་པ་པུ་བྦོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་པ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ’’ཏི. མ་ལླ་ག་ཎ བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ ག་ཎཱ་དི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ལླ་ག་ཎོ ནཱ་མ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཎོ. བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཎོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི གཱ་མ་ནི་ག་མེ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ག་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ལླ་ག་ཎོཏི མ་ལླ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ག་ཎོ. ཏེ ཧི ག་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ལླ་ག་ཎོ’’ཏི. བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎོཏི ལི་ཙྪ་ཝི་ག་ཎོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྷི པུ་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ཊི་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ པུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཾ་སེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི བྷ་ཊི་པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཛ་ཊི་ལོ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟེ ན་དི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ན་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སྶ་མེ པུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ར་ཎ་ཏྟཱ པོ་ས་ན་ཏྟཱ བྷ་ཊཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལི་ཙྪ་ཝི་ག་ཎོ བྷ་ཊི་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་པི ག་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎོ’’ཏི. དྷ་མྨ་ག་ཎོ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཎོ. ག་ནྡྷི་ཀ་སེ་ཎཱིཏི ག་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ སི་པྤི་ཀཱ་ནཾ ག་ཎོ. དུ་སྶི་ཀ་སེ་ཎཱིཏི དུ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ག་ཎོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཏ་ཙྪ་ཀ་སེ་ཎི་ར་ཛ་ཀ་སེ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏེ ཨེ་ཝཱཏི ག་ཎཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ. པུ་ན ཏེཏི ག་ཎཱ་ད་ཡོ. ཨི་དནྟི ‘‘ག་ཎཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི རཱ་ཛཱ་དཱི་སུ. ས་ངྒྷཱ་པུ་ཙྪ་ན་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཝཱ’’ཏི. ཀ་པྤ་ག་ཏི་ཀནྟི ཀ་པྤཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤ་ག་ཏཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཀ་པྤ་ག་ཏི་ཀཱ, ཏཾ.
ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ. ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༩༢. ཏ་ཏི་ཡེ དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཋ་མ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ. ཏ་ཏོཏི གཱ་མ་ནྟ་ར་ཏོ, ཁ་ཎྜ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཚི་དྡེ་ན ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་མྦ་དྡྷཱ ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མྦ་དྡྷ་ཝ་ཏི་ཀཱ, དྭེ གཱ་མཱ. ཝི་ཧཱ་རནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཏ་ཏོ པ་ན གཱ་མ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་གཱ་མ་ཏོ པ་ན, ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ ཝཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ ཝཱ.
ཛ་ནཱཏི གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ གཱ་མནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ. ཏ་ཏོཏི གཱ་མ་ཏོ. ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་གཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཝི་ས་ཛྫ་ནེ་ན ཏཾ པུ་ཙྪཾ ཝི་ས་ཛྫེ་ཏི.
ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྶཾ ན་དི་ཡཾ. ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏི, སཱ ན་དཱི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ནི་ཝ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨིཾ་ཙི ཋཱ་ནེ. ‘‘སེ་ཏུ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ད་སཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི ན་དི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནནྟི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་མ་ནཾ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝཱཏི ཨ་པཱ་ར་ཏཱི་ར་མེ་ཝ. ཏ་མེ་ཝ ཏཱི་རནྟི ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ. པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི.
ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ནཱ་ད་རེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ པ་ནཱཏི ཨ་ཐ་ས་དྡོ ཡ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཨ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝ་ས་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཨེ་ཀཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་པ་དེ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨཱ་པ་ནྣ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ. ཡ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨོ་ཀཱ་སོ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རི་ཀཱ་པཱིཏི སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཀཱ་པི. ཡ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ…པེ… ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཨོ་ཀཱ་སོ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ནཱཏི མ་གྒེ མཱུ་ལ༹ྷཱ་ནཾ ས་དྡེ་ན. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་དྡེ་ན. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཝི་ཡ ཙ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ. ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཧེ་སཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེཏི ‘‘མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ.
ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ ཝཱཏི ཏི་ཏྠཱི་ནཾ ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ ཝཱ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀྑ་ས་དྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༩༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཾ པཱི་ཋཾ པཱ་ད་པཱི་ཋཾ. པཱ་ད་སྶ ཋ་པ་ན་ཀཱ ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཀཱ་རོ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀཱ་རི་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི. ནེ་ཏྠཱ་ར་ཝ་ཏྟེཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ ཝ་ཏྟེ. ‘‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་ཏྟ་ནྟི’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཉྩ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༠༡. པ་ཉྩ་མེ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏོ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཚ་ཊྛུ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝ་སྶུ་བྷ་པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཏནྟི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཚ་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༠༥. ཚ་ཊྛེ ཡ་ཏོ ཏྭནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི. ཀ་སྶཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་སུ ཀ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན དེ་ཏཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ཡ ན དེ་ཏི. ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧོ ཏེ་ན ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ག་རུ་ཀཾ, ན ལ་ཧུ་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ ག་རུ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ལ་ཧུ་ཀཾ. ཏ་ཉྩཱཏི ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཉྩ. པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ.
ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ནཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཉྷི ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཡུ་ག་ལ༹་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་ཏྟ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༠༩. ས་ཏྟ་མེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་པ་ད་ཏྠོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ’’ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ཊྛ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༡༥. ཨ་ཊྛ་མེ ཀི་སྨིཾ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ན་ཝ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༢༣. ན་ཝ་མེ སཾ་ས་ཊྛས་དྡོ མི་སྶ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ནུ་ལོ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཀ་ས་དྡོ སྭ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀོ་ཊྚ་ན་ཉྩ པ་ཙ་ན་ཉྩ ག་ནྡྷ་པི་ས་ན་ཉྩ མཱ་ལཱ་ག་ནྠ་ན་ཉྩ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཀཱ་ཡི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སཱ་ས་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎ་ཉྩ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ཉྩ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་སནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ. སི་ལོ་ཀོཏི ཡ་སོ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ད་ས་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༢༧. ད་ས་མེ ཨེ་ཝཱ་ཙཱ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཨཱ་ཙཱ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་དི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ (ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ༡༡༨༦ གཱ་ཐཱ་ཡཾ) ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ་ས་དྡཱ ཨེ་ཝཾ་སི་ལོ་ཀཱ’’ཏི ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ. ཨུ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨུ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ས་དྡོ ནཱི་ཙ་ཏྠོ, ཉཱ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་རི་བྷ་ཝ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་རི་བྷ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་ན་ཁ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཁ་ནྟི, ན དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝེ་བྷ་སྶི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱ་སེ་ཏི ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷཱ་སོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཝི་བྷཱ་སོ ཨི་མ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་བྷ་སྶོ ས་ངྒྷོ, བ་ཧྭ་ཏྠེ ཙ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠེ ཙ ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ནྟུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘ལོ་མ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༤.༥༧) ཝི་ཡ, བ་ཧུ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྒྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶོ. ཝི་བྷ་སྶ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་བྷ་སྶི་ཡཾ, བ་ཧུ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་བྷ་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཨི་ཏི པ་དེ་ན མ་ནྟུ་ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ བ་ཧྭ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ཨི་ཏི པ་དེ་ན ཎི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཨེ་ན་ཨི་ཏི པ་དེ་ན ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠ་མཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ. བ་ལ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན, ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ. བ་ལ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རེ་སཾ ས་མུ་ཏྲཱ་ས་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ཏྲཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཨི་ཏི་པ་དེ་ན ཎྱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཨེ་ན་ཨི་ཏི་པ་དེ་ན ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ. ཙ་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཝི་ནཱ་ས་དྡ་ཏྠོ, ཝི་ཙ་དྷཱ་ཏུ ས་ཏྟ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ཝ པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦེ་པི དྷ་མྨཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋེ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ནཱ་ཏི.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ
ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༣. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཎྜཾ
༡. པ་ཋ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ ཡེ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༧༣༣. པ་ཋ་མེ ཨཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་མ་ཏྟ་ས་དྡོ བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཧི ཨ་མ་ནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་མ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་མ་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་སནྟི ཨཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ. ཏཾ ཝཱཏི ཨཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཎཾ ཝཱ.
༧༣༤. ‘‘ས་ནྣི་དྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཾ་ནི་པུ་བྦོ ཙི་ས་དྡོ ཨུ་ཙི་ན་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧིས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཨི་དྷཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ.
ཨི་ད་མྤཱིཏི ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི. པི་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༣༨. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཧ་ཏ་ཙོ་ལཱ༹་ན་མྤི སེ་ད་མ་ལཱ་དི་ཀི་ལི་ནྣེ ཝི་རཱུ་པ་ཏྟཱ ‘‘ཛི་ཎྞ་ཙོ་ལཱ༹’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པི ཨ་ཡྻཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་པ ཨ་ཡྻཱ་ཧཱི’’ཏི་པ་ད་ཝི་བྷཱ་གཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
༧༤༠. ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ, ཏ་སྨིཾ དཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༤༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཧ་ནྡས་དྡོ ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཏི ག་ཎྷཱ’’ཏི. བ་ཧཱུ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༤༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀི་ཎཱ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཡནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན མཱུ་ལཾ ཀ་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལེ་ནཱ’’ཏི. སཱཏི ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ, ཨཱ་ཧ ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཉཱདྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི.
༧༥༢. ཡནྟི ས་བྦི་ཏེ་ལཱ་དི. ཏ་ཉྙེ་ཝཱཏི ས་བྦི་ཏེ་ལཱ་དི་མེ་ཝ. ཡ་མ་ཀནྟི ས་བྦིཾ ས་ཧ ཏེ་ལེ་ན ཡུ་ག་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝེ་ཛྫེ་ནཱཏི བྷི་ས་ཀྐེ་ན. སོ ཧི ཨཱ་ཡུ་བྦེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ཛྫོཏི ཙ རོ་ག་ཉྩ ཏ་སྶ ནི་དཱ་ན་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩ ཝི་ད་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་པི ཝེ་ཛྫོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཝེ་ཛྫེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན, ཨཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཉྩ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༥༣. པ་ཉྩ་མེ སཱཏི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཡནྟི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ. ཨ་དྡྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ‘‘ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏི་ས་དྡོ ཛཱ་ན་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཚ་ཊྛ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༥༨. ཚ་ཊྛེ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཚ་ནྡ་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ཀི་ཙྩནྟི པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. དྷ་མྨས་དྡོ ཧེ་ཏྠ པུ་ཉྙ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཡནྟི ཝ་ཏྠུཾ. པ་རེ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ‘‘ཚ་ནྡ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠོ, ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དི་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙུ་དྡི་སི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ས་ངྒྷི་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༧༦༢. ཡ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཡ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི. ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀཾ. ཏུ་མྷེ་ཧཱིཏི དཱ་ཡ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་སཱུཏི དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དི་ཨུ་པ་ས་གྒེ་སུ. ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་ཀེ་ཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༦༤. ས་ཏྟ་མེ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡ་སྶ ས་ཡ་མ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི ‘‘ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ཊྛ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༦༩. ཨ་ཊྛ་མེ ག་ཎ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ག་ཎ་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ག་ཎོ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ན་ཝ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༧༤. ན་ཝ་མེ ཨི་ཏོཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཏོ. ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་ར་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༧༨. ད་ས་མེ ‘‘ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ན་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ. པ་རི་པ་ཏ་ཏཱིཏི པ་རི་ག་ལི་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ དྭི་པ་ད་མེ་ཝཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
༡༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༨༤. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ག་རུ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ ནཱ་མ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཝུ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཝུ་ར་ཎ’’ནྟི. སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཐཱུ་ལ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ པཱ་རུ་པ་ནྟི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་པ་ར་མ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཾ་སས་དྡོ བྷུ་ཉྫ་ན་པ་ཏྟེ ཙ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ལོ་ཧ་ཝི་སེ་སེ ཙ ཙ་ཏུ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཙཱ་ཏི ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཾ་སོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ར་མཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་པ་ར་མཾ, སོ་ལ༹་ས་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀཾ པཱ་ཝུ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. དྭཱ་ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༨༩. དྭཱ་ད་ས་མེ ལ་ཧུ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཝུ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཝུ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ཧི མ་ནུ་སྶཱ སུ་ཁུ་མ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ པཱ་རུ་པ་ནྟཱི་ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠི་ཀ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཏི.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ
ཏིཾ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༤. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཎྜཾ
༡. ལ་སུ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཏིཾ་ས་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏིཾ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཀཱ་ལེ ཚ་ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ངྒ་ཧཱ ཚ་ཨུ་ཏྟ་ར་ས་ཊྛི་ཨ་དྷི་ཀ་ས་ཏེ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏཱ, དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ་ས་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༧༩༣. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཚ་ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ངྒ་ཧེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ’’ཏི. ཕོ་ཊ་ལ་ཀེཏི ཀ་ནྡེ, མི་ཉྫེ ཝཱ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ག་ཎྜི་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ‘‘པ་མཱ་ཎ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ མ་ཏྟས་དྡོ པ་མཱ་ཎ་ཏྠོ་ཝ, ན ཨ་པྤ་ཏྠོ, ནཱ་པི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལ་སུ་ཎནྟི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་ཀ་ནྡཾ. མ་ཧཱ་ཀ་ནྡོ ཧི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤཱ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྟཱ ལ་སཱི་ཡ་ཏི ཀ་ནྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་སུ་ཎནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཡོ་ནིནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཧཾ་ས་ཡོ་ནིཾ. ཛཱ་ཏི་སྶ་རོཏི ཛཱ་ཏིཾ བྷ་ཝཾ ས་ར་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་སྶ་རོ. ཨ་ཐཱཏི ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ. ནི་པྥ་ནྣ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཐ་ས་དྡོ. པུ་བྦ་སི་ནེ་ཧེ་ནཱཏི པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཝེ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ན. ཏཱ་སནྟི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཙ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱི་ཏ་རཱ་ན་ཉྩ. ཏཾ པ་ནཱཏི པ་ཏྟཾ པ་ན.
༧༩༥. མ་ག་དྷེ་སཱུཏི མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཋི་ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི་པ་དེ. ཏ་མྤཱིཏི མཱ་ག་དྷ་ཀ་མྤི. ག་ཎྜི་ཀ་ལ་སུ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ག་ཎྜོ ཕོ་ཊོ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྜི་ཀཾ. ག་ཎྜ་ས་དྡོ ཧི ཕོ་ཊ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, བ་ཧུ་ཏྠེ ཨི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ. བ་ཧུ་ག་ཎྜི་ཀ་ལ་སུ་ཎ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ག་ཎྜ་ས་དྡོ ཧི ཕོ་ཊེ ཙ ཀ་པོ་ལེ ཙཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཕོ་ཊེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཨོ་ཊྛ་ཛེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རེ་ན པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. བ་ཧཱུ་སུ ཧི པུ་བྦ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཀ་ཎྛ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ ཙ ཨོ་ཊྛ་ཛོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀྑ་རོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་ཀྑ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ན ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་མི་ཉྫ་ཀནྟི ཨེ་ཀ་མི་ཉྫོ པ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, དྭི་མི་ཉྫོ བྷ་ཉྫ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཏི་མི་ཉྫོ ཧ་རི་ཏ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱཏི ད་ནྟེ་ཧི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ.
༧༩༧. པ་ལ་ཎྜུ་ཀོཏི སུ་ཀ་ནྡ་ཀོ ཨེ་ཀོ ལ་སུ་ཎ་ཝི་སེ་སོ. བྷ་ཉྫ་ན་ཀཱདཱི་ནི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏོ་པ་དེ་ས་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏ་སྶཱཏི ཙཱ་པ་ལ་སུ་ཎ་སྶ. ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱཏི སཱུ་པ་ས་མྤཱ་ཀཱ་དིཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏནྟི མཱ་ག་དྷ་ཀཾ, པ་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡེ་སུ ཀེ་སུ་ཙཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༧༩༩. དུ་ཏི་ཡེ སཾ་ད་སྶ་ནཾ བཱ་དྷ་ཏི ནི་སེ་དྷེ་ཏི ཨ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ་ཏི ས་མྦཱ་དྷནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སེ’’ཏི. ཨུ་བྷོ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱཏི དྭེ བཱ་ཧུ་མཱུ་ལཱ. ཏེ ཧི ཨུ་པ་རི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཙ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎནྟི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ. སོ ཧི མུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་མོ ཀ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི ཚི་ནྡཱི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྟ་རི, ཏཱ་ཡ ཝཱ, སུ་ཊྛུ ད་ལ༹ྷཾ ལོ་མཾ ཌཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཎྜཱ་སོ, སོ་ཡེ་ཝ ས་ཎྜཱ་ས་ཀོ, ཏེ་ན ཝཱ, ཁུ་ར་ཏི ལོ་མཾ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཁུ་རོ, ཏེ་ན ཝཱ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་པ་ནེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༠༣. ཏ་ཏི་ཡེ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ནེཏི མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ལཾ ཧ་ན་ནཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ. ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ. ཀེ་ས་རེ་ནཱ་པཱིཏི ཀི་ཉྫ་ཀྑེ་ནཱ་པི. སོ ཧི ཀེ ཛ་ལེ ས་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ས་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༨༠༥. ག་ཎྜཾ ཝཱཏི པཱི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ. ཝ་ཎཾ ཝཱཏི ཨ་རུཾ ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༠༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ར་ཉྙོ ཨོ་རོ་དྷཱ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ, པུ་རཱ་ཎེ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ པུ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རཱ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རཱ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙི་རཱ་ཙི་རནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་རེ་ན ཙི་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐོ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཧ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཐ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པཱིཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི.
༨༠༧. ཛ་ཏུ་ནཱཏི ལཱ་ཁཱ་ཡ. པ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀེཏི པ་ཊུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛོ, སོ་ཡེ་ཝ ད་ཎྜོ པ་ཊྛ་ད་ཎྜོ, ཏ་སྶ པ་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཛ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༡༠. པ་ཉྩ་མེ ‘‘ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར’’ནྟི་པ་དཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀ’’ནྟི་པ་ད་སྶ ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༨༡༢. དྭ་ངྒུ་ལ་པ་བྦ་པ་ར་མནྟི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒུ་ལཱ་ནི ཙ དྭེ པ་བྦཱ་ནི ཙ དྭ་ངྒུ་ལ་པ་བྦཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ པུ་བྦ་པ་ད་ལོ་པོ. དྭ་ངྒུ་ལ་པ་བྦཾ པ་ར་མཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀ་སྶཱ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་པ་བྦ་པ་ར་མཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དྭ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ དྭི་པ་བྦ་པ་ར་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ངྒུ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏི་ཎྞ་མྤི པ་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ན པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཚ་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༡༥. ཚ་ཊྛེ བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒོཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་དྡེ་ན པཱ་ནཱི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ས་དྡེ་ན བཱི་ཛ་ནཱི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་པས་དྡོ ས་མཱི་པ་ཏྠོ་ཏི ས་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཙྩཱ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པུ་བྦེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
༨༡༧. ‘‘སུ་དྡྷ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ད་དྷི་མ་ཏྠཱུཏི ད་དྷི་མ་ཎྜཾ ད་དྷི་ནོ སཱ་རོ, ད་དྷི་མྷི པ་ས་ནྣོ་ད་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ར་སོཏི མ་ཙྪ་ར་སོ མཾ་ས་ར་སོ. ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞོ་པཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝི་དྷཱུ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༨༡༩. དེ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ དེ་ཏི. དཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན དཱ་པེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི པཱ་ནཱི་ཡ་ཝི་དྷཱུ་པ་ན་དྭ་ཡ་མྤཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༢༢. ས་ཏྟ་མེ ‘‘པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་མྤི བ་ཧུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་སུ་པཱིཏི ཝི་ལོ་ལ༹་ནེ་སུ་པི. ད་ནྟེ་ཧི ས་ངྑཱ་ད་ཏཱིཏི ད་ནྟེ་ཧི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ, ཨ་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. མཱ་ཏ་ར་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི་ཡཱ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ. ཏནྟི ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙཾ. ཏནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷནྟི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ ཝི་རུ་དྡྷཾ. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཡ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི པུ་བྦ་ཝ་ཙ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཡ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཙ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཙ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ.
༨༢༣. ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏི་ལཱ་དིཾ ཝཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༢༤. ཨ་ཊྛ་མེ ནི་བྦི་ཊྛ་རཱ་ཛ་བྷ་ཊོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་སྶ ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་ས་ཉྩ པུ་བྦ་པ་དེ་ན བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦི་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ར་ཉྙོ བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ར་ཉྙོ བྷ་ཊོ རཱ་ཛ་བྷ་ཊོཏི ཚ་ཊྛཱི་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ. ནི་བྦི་ཊྛོཏི ནི་ཝི་ཊྛོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཎཱིཏི ར་ཉྙོ དཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྶེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན. ཏ་ཏོཏི ཋཱ་ན་ནྟ་ར་ཏོ. བྷ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ཎི་ཡཱ པ་ཐ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཊ་པ་ཐནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི.
༨༢༦. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་ནི. པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པ་ཊི་ཝི་སུཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ད་ཡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༣༠. ན་ཝ་མེ རོ་པི་མ་ཧ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི རོ་པི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཧ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ. རོ་པི་ཡ་ཏི ཨ་སྨི་ནྟི རོ་པི་ཡཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ རོ་པི་མཾ ཡ་ཀཱ་ར་སྶ མ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་ནི. ས་བྦེ་སནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ. ཡ་ཏྠ པ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ད་ས་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༣༥. ད་ས་མེ སོ་ཎྜཱ ཝཱཏི སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ ཝཱ. མོ་རོཏི མ་ཡཱུ་རོ. སུ་ཝོཏི སུ་ཀོ. མ་ཀྐ་ཊོཏི ཝཱ་ན་རོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་པྤཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, མ་ཀྐ་ཊཱ་ད་ཡོ་པི ན་ཙྩ་ནྟཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཀ་མྨེ ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་གཱི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ནྟི་ཡཱ གུ་ཎེ་ན བ་དྡྷཱ ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ. ‘‘བྷི’’ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ རཱ་ས་དྡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི བྷེ་རི. ཀུ་ཊེ་ན ཀ་ཏཱ བྷེ་རི ཀུ་ཊ་བྷེ་རི, ཏཱ་ཡ ཝཱ་དི་ཏཾ ཀུ་ཊ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏཾ, ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ད་ཀ་བྷེ་རཱིཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཀྑི་ཏྟཱ བྷེ་རི, ཏཱ་ཡ ཝཱ་དི་ཏ་མྤི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༨༣༦. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཡེ་སཾ ན་ཙྩཾ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་སྶ་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི, པཱ་ཊེ་ཀྐཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ཉྙ་ཏོ དེ་ས་ཏོ, པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་དེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏོ ཝཱ་དེ་ནྟེ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙེ ཝ་ཏྟུ་མྤཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཧཱ་རནྟི པཱུ་ཛཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ས་ཡཾ ན་ཙྩཱ་དཱི་སུ.
༨༣༧. ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ ཝཱཏི ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ. བ་ཧི་ཨཱ་རཱ་མེ ཝཱཏི ཨཱ་རཱ་མ་སྶ བ་ཧི ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱཏི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ. ཏཱ་དི་སེ་ནཱཏི ཡཱ་དི་སོ ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཏཱ་དི་སེ་ནཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
ལ་སུ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
༨༣༩. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་པྤ་དཱི་པེཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཨཱ་ལོ་ཀཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་དཱི་པ་ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ཨ་གྒཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་པྤ་དཱི་པེ’’ཏི་པ་ད་སྶ.
༨༤༡. ན་ར་ཧོ་ཨ་སྶཱ་དཱ་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ ར་སྶཱ་ད་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ས་ལླ་པ་ཏི ཝཱ’’ཏི པ་དེ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ནེ་ན ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ན, པཱུ་ཛཱ་ཡ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མ་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༨༤༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨི་ད་མེ་ཝ པ་དཾ ནཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.