༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ;
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ, ཀ་རི་སྶཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡཾ.
ཡོཏི ཝི་བྷ་ངྒོ. ཝི་བྷ་ངྒ་སྶཱཏི ཝི་བྷ་ངྒོ ཨ་སྶ. ཨ་སྶཱཏི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡོ ཝི་བྷ་ངྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་སྶ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ པ་ཏྟོ ཡ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཏཱ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པུ་བྦཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཏཾ.
༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༥༦. ‘‘ཏེ་ན…པེ… སཱ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ད་བྦ་གུ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ས་དྡེ་སུ སཱ་ལ༹ྷ་ས་དྡ་སྶ ནཱ་མ་ས་དྡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ལ༹ྷོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ. སཱ ཧི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ. ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི. ‘‘པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ཎྜཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, སཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨི་མི་སྶཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀེ་ནཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཉྫ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ་ཏྟོ, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཀཾ, ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན. ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ག་ཧ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ ‘‘པ་ཎྜཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི ས་ཏི་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ཡ. ‘‘ཀ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཙ་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ དྭ་ནྡ་ཝཱ་ཀྱཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝི་ས་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་རི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ. ནི་ཀཱུ་ཊེཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱུ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏ་སི་ཁ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཎ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ག་མྦྷཱི་རེ’’ཏི. ཝི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒོ ཝི་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ས་ར་ས་དྡོ ས་དྡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ’’ཏི. ཙ་ར་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཙ་ར་ཎཾ པཱ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཊྛི་ཏོ གི་ལཱ་ནོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ར་ཎ་གི་ལཱ་ནཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་རོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
༦༥༧. ‘‘ཏི་ནྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏས་དྡོ ཨི་དྷ ཀི་ལི་ནྣ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཝ་ཏྠཾ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ར་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏི་སྶ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མི་སྶ་ནྟི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི. པུ་གྒ་ལ་ས་དྡ་སྶ ས་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨ་དྷོ་ཨུ་བྦྷཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་དྷོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀ’’ནྟི ཙ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀ་ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ཧི. ནཱ་མ་མ་ཏྟནྟི ནཱ་མ་མེ་ཝ.
༦༥༩. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི པཱ་ཋོ མཱུ་ལ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝི་སེ་ས་མ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཏོ་ས་དྡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པུ་རི་ས་ས་དྡེ་ཧི ཨུ་བྷ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས’’ཨི་ཏི ཙ དྭཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ, ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཏ་སྶ ཝཱཏི པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་མ་ས་ནེ་པི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ. ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་ཙཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི, པིས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི པ་ན. ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༠༡; ༣.༡༣༣), ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༠༨) ཝི་ཡ ཏ་སྶཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ བ་ཧུ་ལ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན. སཱཏི ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ.
༦༦༠. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀ་ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ.
༦༦༢. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏོ་པ་ཙྩ་ཡོ ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ.
༦༦༣. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་ཏི ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༦༤. དུ་ཏི་ཡེ ཀ་ཙྩི ནོ སཱཏི ཨེ་ཏྠ ནོས་དྡོ ནུ་ས་དྡ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ སཱ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི པ་རི་ཛ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ. ‘‘ཨ་ཀི་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ ནི་ནྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་སོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ནི་ནྡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁ་ག་ར་ཧཱ ཝཱ’’ཏི.
༦༦༦. ‘‘ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘སཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཏཱུ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱཏི ས་བྦ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེཏི པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ. ཋ་པི་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཏ་ཏྲཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༦༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་སྶཱཏི ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི…པེ… ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཙ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཡ. ཀ་མྨནྟི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷེ. ‘‘ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ངྒྷཾ ཝཱ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝཱ་སོཏི ས་ཧ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཾ་ཝཱ་སོཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེཏི བྷི་ཀྑཱུ. ཡེ་ཧི ཙཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༦༧༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི་པ་དཾ ན ཧ་ཏྠ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ག་ཧ་ཎ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ག་ཧ་ཎཾ, ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་མྤི. ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེཏི ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀེ ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི་པ་ད་སྶ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་པ་དེ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ག་ཧ་ཎེ. སཱ་དྷ་ཀནྟི ཉཱ་པ་ཀཾ.
ཏི་སྶི་ཏྠི་ཡོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱི་སུ ཨི་ཏྠཱི་སཱུ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ, ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པ་ར་ཏོ་པི. ཡཾ མེ་ཐུ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ན སེ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན སེ་ཝེཏི ཙ ན སེ་ཝ་ཏི. ཏི་ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཨེ་ཀཱ་རོ. ཏ་ཡོ པུ་རི་སེཏི ཏཱི་སུ པུ་རི་སེ་སུ, ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ཏ་ཡོ ཙ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་ཎྜ་ཀེཏི ཏཱི་སུ ཨ་ན་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་སུ ཙ པ་ཎྜ་ཀེ་སུ ཙ, ཏེ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཙཱ་ཙ་རེ མེ་ཐུ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟ་སྨིཾ མེ་ཐུ་ནཾ ན ཙ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལེ་ཧཱིཏི པ་ཉྷཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ ཚེ་ཀེ་ཧི, ཚེ་ཀ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཉྷཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ སེ་ད་མོ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘སེ་ད་མོ་ཙ་ན་གཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ‘‘ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཚེ་ཛྫཾ སི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཙེ ཝ་དེ་ཡྻ, ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཏ་ཏྠ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ན དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཧིས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཀྐ་ཝི་ས་ཊྛི. དྷ་ན་མ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ནནྟི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལེ་སེ་ན ས་མཱི་པཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ. ཨ་པི ཙཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཋཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་ཏྠཾ་ནཱ་མཾ ཨི་མ་སྶ ཋཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
༦༧༦. ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ས་དྡེ་ན དྭ་ནྟ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡེ་ན ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ. དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པྤ་ཉྩ་ཚ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝཱ་ས་དྡེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པི ཙཱཏི ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཝུ་ཏྟནྟི པ་རི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. དེ་སི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ ཝ་ཏྠུཾ ནཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡཱ པ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.