༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༠༩. དུ་ཏི་ཡེ པ་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙ ‘‘པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶེ་ཡེ་ཝ པི་ཏུ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ, ‘‘མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. རཱ་ཛཱ་ནནྟི བི་མྦི་སཱ་ར་རཱ་ཛཾ, ‘‘མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ. ཨ་བྷི་མཱ་རེཏི ཨ་བྷི་ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏེ དྷ་ནུ་དྷ་རེ. གཱུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི གུ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ. པ་རི་ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པ་རི་གུ་ཧ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ. ‘‘རཱ་ཛཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་པ་དཾ ‘‘མཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི་པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ. པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱིཏི པ་ཝ་ཊྚེ་སི. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ག་རེ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ག་རཱ. རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་རཱ་ཛཱ. སཱ་ས་ན་ཀ་ཎྚ་ཀནྟི་སཱ་ས་ན་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ སཱ་ས་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཾ. ཏ་ཏོཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི རཱ་ཛ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི. ཨ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ. ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ‘‘དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩི ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་སྶ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པོ་སེ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༡༡. བྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༡༢. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟེ་ན ཀ་སྨཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༡༥. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ, ཝི་ས་དི་སཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ར་ཛྫཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫཾ. ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ར་ཛྫེ་ཧི. ར་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ར་ཉྫནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཉྫ་ཀེ་ཨི་ཏི་པི པཱ་ཋོ’’ཏི.
༢༡༨. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༠; མ. ནི. ༡.༢༩༣) ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན་ནུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཝི་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ག་ཎོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ག་ཎོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན དྭེ ཏ་ཡོ ག་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ག་ཎོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ས་དྡོ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རོ དྭཱི་སུ ས་བྦ་ནཱ་མེ་སུ པུ་བྦ་སྶེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱཏི ‘‘བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝཱ. བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱཏི མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. པ་མཱ་ཎནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི པ་དཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ཨེ་ཀོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པ་ཏི་ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ, ཝི་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཚ་ཝི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཙ་མྨ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཙ་མྨ་སྶ ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཙ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཕཱ་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ པཱ་དཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ནྟི ཕཱ་ལི་ཏཱ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལེ་སེ་ན ཀ་པྤ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ལེ་ས་ཀ་པྤི་ཡཾ.
སུ་ཏྟ་ཉྩཱཏི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་པ་ཝེ་ས་ན་སུ་ཏྟ་ཉྩ. ན་ནུ ཝི་སུཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ་པི ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ‘‘ཡ་དཱ ཏ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཝི་སུཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་དཱ ཏ་དཱ’’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱུ་ཙི་ཝེ་ཋ་ན་ཀོཏི སི་བྦ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྭེ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ. ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜ་ས་ཏྟ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི. མོ་གྷ་སུ་ཏྟནྟི མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ མོ་གྷོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཚ་ཊྚེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཚི་ནྡ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟི མོ་གྷ་སུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚནྟི དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རེ མཱུ་ལ་པ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏ་པ་ཊྚཾ. པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ. བ་ནྡྷ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཡ་ཏི བ་ནྡྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ, ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏི. གྷ་ཊྚེ་ཏཱིཏི དྭེ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཙཱི་ཝ་རེ. སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་པ་ཝེ་ས་ན་སུ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་ལེ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཝེ་ཋ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀནྟི ས་ཏྠ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི པི་ཡ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི པི་པྥ་ལི, སཱ་ཡེ་ཝ པི་པྥ་ལི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པི་པྥ་ལི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ནི་སེ་ཏི ནི་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་སྶ དྭི་གཱ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ གཱ་ཝུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, པ་བྦ་ཛྫ་ཝེ་སཾ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཛ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ས་མཱ་པ་ནྣོ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ‘‘ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི་པ་དཾ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི་པ་དེ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ.
༢༢༠. ཡེ་པི བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ན ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ནི་མ་ནྟེ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. སོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. ཨ་ཉྙནྟི ནཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ, ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཝཱ. ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཏྟནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་ཙྪ་ན་ཀ་ཐ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཏྟཾ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, གེ་ཧེ ཝཱ. ཏེ་ཧཱིཏི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི.
སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ. ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤཱིཏི ས་ཡཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི. ལ་ཙྪ་ཐཱཏི ལ་བྷི་སྶ་ཐ.
སོ་པཱིཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི, ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠེ, ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ. གི་ལཱ་ནོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་སྶ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི. པུ་རི་མེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི ཏཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ, ག་ཏེ་སུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏེ་སུ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ན་ནུ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ན ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཏཱ་ནི ཙཱཏི ཡེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏཱ་ནི ཙ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཏེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཏཱ་ནཱིཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི. ཨི་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀོ་ཙི པེ་སི་ཏོ ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝཱཏི ཝཱ་ས་དྡོ ‘‘ཨོ་ད་ནཾ ག་ཎྷ་ཐ, བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ནྣཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཀུ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ དྷུ་ཏ་ངྒེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཝ་ད་ན་ཏོ པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཀྑེ་པནྟི ཝི་ཝི་དྷཾ ཁེ་པཾ. ཏེཏི ཨ་སུ་ཀཱ ཙ ཨ་སུ་ཀཱ ཙ གཱ་མི་ཀཱ. བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ་པཱིཏི ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ་པི, ན གཱ་མི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མི བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ གཱ་མོ. ཏནྟི བྷཱུ་མ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཙ་ར་ཐཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་ཙྪ་ནེ་ན ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི པུ་ཙྪ་ནེ. མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ནི་མ་ནྟ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. དྷུ་ར་གཱ་མེཏི པ་དྷཱ་ན་གཱ་མེ, ཨ་ནྟི་ཀ་གཱ་མེ ཝཱ. བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན དུ་བྦ་ཙེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་སཱུཏི གཱ་མི་ཀེ་སུ བྷོ་ཛེ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. སཱ ཧི ཨ་ས་ཏི བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ས་ནཱ, ས་ལ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨ་སྶ་ནྟི སཱ་ལཱ, ཨ་ས་ནཱ ཙ སཱ སཱ་ལཱ་ཙེ་ཏི ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན. ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཏྠོ ཧི ཨ་ཐ་ས་དྡོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. བྷི་ཀྑཱུ་སུ གཱ་མ་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ. ཡ་སྶ་ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ནི་སཱི་ད་ཐ བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱཏི བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི་པ་དེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.