༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད-ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ
༢༠༣. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ པ་ཉྙ་ཏྟོ པི་ཎྜོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཀྑི་ཏྟནྟི པ་རི་ཝུ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དྡྷཾ པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྡྷི་ཀཱ. གི་ལཱ་ཡ་ནྟི རུ་ཛ་ནྟཱི་ཏི གི་ལཱ་ནཱ. ག་བྦྷོ ཀུ་ཙྪི་ཊྛ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ག་བྦྷི་ནི་ཡོ. མ་ལཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋོ, ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ག་བྦྷ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་མུ་ཁ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི ཨ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཧི་ཡྻོ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཧ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཧ་སྶ ཙ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཧ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སྭེ་པཱི’’ཏི. ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ’’ཏི་པ་ད་སྶ ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི.
༢༠༦. ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཀྐ་མི་ཏུ’’ནྟི་པ་ད་སྶ ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ག་ནྟུ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཀ་མུ་ས་དྡ་སྶ པ་ད་ཝི་ཀྑེ་པ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ནོ་དི་སྶཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་སཾ ཌེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ས་ཎྜོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་སུ དི་ཊྛི་པཱ་སཾ ཁི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་པཱ་སཾ, དི་ཊྛི་པཱ་ས་ཉྩ ཌེ་ཏི ཨུ་ཌྜེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ས་ཎྜོ, ཏཾ པཱ་ས་ཎྜཾ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏྠོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ས་ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ་པི པི་ཎྜོ ཚི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨ་ས་དྡྷི་ཡཱ་དི་པཱ་པ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ.
༢༠༨. ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སི་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ག་ཙྪ་ནྟ་ཏྟཱ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏུ, ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ག་མི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ? པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་མཱི་པོ་པི ཨ་ཏཱི་ཏོ ཏེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༠) ཝི་ཡ. ཏཾ་ས་མཱི་པོ་པི ཧི ཏཱ་དི་སོ. ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཝི་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨོ་དི་སྶཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༠༩. དུ་ཏི་ཡེ པ་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙ ‘‘པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶེ་ཡེ་ཝ པི་ཏུ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ, ‘‘མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. རཱ་ཛཱ་ནནྟི བི་མྦི་སཱ་ར་རཱ་ཛཾ, ‘‘མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ. ཨ་བྷི་མཱ་རེཏི ཨ་བྷི་ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏེ དྷ་ནུ་དྷ་རེ. གཱུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི གུ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ. པ་རི་ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པ་རི་གུ་ཧ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ. ‘‘རཱ་ཛཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་པ་དཾ ‘‘མཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི་པ་དེ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ. པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱིཏི པ་ཝ་ཊྚེ་སི. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ག་རེ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ག་རཱ. རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་རཱ་ཛཱ. སཱ་ས་ན་ཀ་ཎྚ་ཀནྟི་སཱ་ས་ན་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ སཱ་ས་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཾ. ཏ་ཏོཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི རཱ་ཛ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི. ཨ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ. ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ‘‘དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩི ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་སྶ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པོ་སེ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༡༡. བྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༡༢. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟེ་ན ཀ་སྨཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༡༥. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ, ཝི་ས་དི་སཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ར་ཛྫཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫཾ. ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ར་ཛྫེ་ཧི. ར་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ར་ཉྫནྟི ཝུ་ཏྟེ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཉྫ་ཀེ་ཨི་ཏི་པི པཱ་ཋོ’’ཏི.
༢༡༨. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༠; མ. ནི. ༡.༢༩༣) ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན་ནུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཝི་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ག་ཎོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ག་ཎོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན དྭེ ཏ་ཡོ ག་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ག་ཎོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ས་དྡོ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རོ དྭཱི་སུ ས་བྦ་ནཱ་མེ་སུ པུ་བྦ་སྶེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱཏི ‘‘བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝཱ. བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱཏི མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. པ་མཱ་ཎནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི པ་དཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ཨེ་ཀོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཊེ་ཀྐནྟི པ་ཏི་ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ, ཝི་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཚ་ཝི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཙ་མྨ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཙ་མྨ་སྶ ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཙ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཕཱ་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ པཱ་དཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ནྟི ཕཱ་ལི་ཏཱ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ལེ་སེ་ན ཀ་པྤ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ལེ་ས་ཀ་པྤི་ཡཾ.
སུ་ཏྟ་ཉྩཱཏི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་པ་ཝེ་ས་ན་སུ་ཏྟ་ཉྩ. ན་ནུ ཝི་སུཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ་པི ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ‘‘ཡ་དཱ ཏ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཝི་སུཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་དཱ ཏ་དཱ’’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱུ་ཙི་ཝེ་ཋ་ན་ཀོཏི སི་བྦ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྭེ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ. ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜ་ས་ཏྟ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི. མོ་གྷ་སུ་ཏྟནྟི མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ མོ་གྷོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཚ་ཊྚེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཚི་ནྡ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟི མོ་གྷ་སུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚནྟི དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རེ མཱུ་ལ་པ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏ་པ་ཊྚཾ. པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ. བ་ནྡྷ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཡ་ཏི བ་ནྡྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ, ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏི. གྷ་ཊྚེ་ཏཱིཏི དྭེ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཙཱི་ཝ་རེ. སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སཱུ་ཙི་པཱ་ས་པ་ཝེ་ས་ན་སུ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་ལེ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཝེ་ཋ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀནྟི ས་ཏྠ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི པི་ཡ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི པི་པྥ་ལི, སཱ་ཡེ་ཝ པི་པྥ་ལི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པི་པྥ་ལི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ནི་སེ་ཏི ནི་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་སྶ དྭི་གཱ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ གཱ་ཝུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, པ་བྦ་ཛྫ་ཝེ་སཾ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཛ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ས་མཱ་པ་ནྣོ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ‘‘ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི་པ་དཾ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི་པ་དེ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ.
༢༢༠. ཡེ་པི བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ན ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ནི་མ་ནྟེ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. སོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ. ཨ་ཉྙནྟི ནཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ, ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཝཱ. ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཏྟནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་ཙྪ་ན་ཀ་ཐ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཏྟཾ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, གེ་ཧེ ཝཱ. ཏེ་ཧཱིཏི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི.
སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ. ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤཱིཏི ས་ཡཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི. ལ་ཙྪ་ཐཱཏི ལ་བྷི་སྶ་ཐ.
སོ་པཱིཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི, ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠེ, ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ. གི་ལཱ་ནོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་སྶ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི. པུ་རི་མེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི ཏཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ, ག་ཏེ་སུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏེ་སུ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ན་ནུ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ན ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཏཱ་ནི ཙཱཏི ཡེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏཱ་ནི ཙ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཏེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཏཱ་ནཱིཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི. ཨི་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀོ་ཙི པེ་སི་ཏོ ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝཱཏི ཝཱ་ས་དྡོ ‘‘ཨོ་ད་ནཾ ག་ཎྷ་ཐ, བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ནྣཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཀུ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ དྷུ་ཏ་ངྒེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཝ་ད་ན་ཏོ པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཀྑེ་པནྟི ཝི་ཝི་དྷཾ ཁེ་པཾ. ཏེཏི ཨ་སུ་ཀཱ ཙ ཨ་སུ་ཀཱ ཙ གཱ་མི་ཀཱ. བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ་པཱིཏི ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ་པི, ན གཱ་མི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མི བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ གཱ་མོ. ཏནྟི བྷཱུ་མ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཙ་ར་ཐཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་ཙྪ་ནེ་ན ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི པུ་ཙྪ་ནེ. མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ནི་མ་ནྟ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. དྷུ་ར་གཱ་མེཏི པ་དྷཱ་ན་གཱ་མེ, ཨ་ནྟི་ཀ་གཱ་མེ ཝཱ. བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝཱ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན དུ་བྦ་ཙེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་སཱུཏི གཱ་མི་ཀེ་སུ བྷོ་ཛེ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. སཱ ཧི ཨ་ས་ཏི བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ས་ནཱ, ས་ལ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟི ཨ་སྶ་ནྟི སཱ་ལཱ, ཨ་ས་ནཱ ཙ སཱ སཱ་ལཱ་ཙེ་ཏི ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན. ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཏྠོ ཧི ཨ་ཐ་ས་དྡོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. བྷི་ཀྑཱུ་སུ གཱ་མ་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ. ཡ་སྶ་ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ནི་སཱི་ད་ཐ བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱཏི བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི་པ་དེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ནྟེ་ས་དྡེ་ན བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༢༡. ཏ་ཏི་ཡེ ‘‘ན ཁོ…པེ… ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡ་ཐ་ཡི་མེ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་དྡ་སྶ ཡཾ་ས་དྡ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་དྡ་སྶ ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ཋ་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སཱ་ས་ནཾ ཝཱ དཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་པ་དེ་ཧི ཨི་དཾ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁེ ས་ངྒྷེཏི ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ ཙེ་ཏཱ་ནི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་རི་ཏྟ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ར་ཀ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ལཱ་མ་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཀི་རོ ཨེ་ཝ པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཀི་ར་པ་ཏི་ཀོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ར་པ་ཏི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་དི. སོཏི ཀི་ར་པ་ཏི་ཀོ. ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ད་རཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་པི པ་ན བ་ཧཱུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བ་ད་རེ་ན མི་སྶོ བ་ད་ར་མི་སྶོ, བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝེ་ནཱ’’ཏི. བ་ད་ར་ཙུ་ཎྞེ་ན མི་སྶོ མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དི ‘‘བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༢༢. ཨུ་དྡྷཾ སཱུ་རོ ཨུ་གྒ་ཏོ ཨ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨུ་སྶཱུ་རོཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏི་དི་ཝཱ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་དི་ཝཱ’’ཏི.
༢༢༦. ཨ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་དི པ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་པི ཝི་ཀ་པྤི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཋི་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཙཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༢༩. ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ’’ཏི་པ་དཱ་ནི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ཏཱི་ཎི ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནནྟི སཱུ་པོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ཏོ མི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱུ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ནྟོཏི ཧེ་ཊྛཱ. ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་བ་ལ༹ནྟི ཨེ་ཀ་མྤི ཨཱ་ལོ་པཾ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷོ་ཛ་ནེ. ར་སཾ ཝཱཏི ཁཱི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ར་སཾ ཝཱ. ཡེ་ན ཁཱི་ར་ར་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཁཱི་རཾ ཝཱ ཏཾ ར་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཾ་ས་དྡོ ཧི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ ཋི་ཏོ པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ ཏཾ་ས་དྡཾ ཨ་ཝ་ག་མ་ཡ་ཏི. ཁཱི་རེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ བྷ་ཏྟཾ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ར་ས་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟ་ར་ས་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་མི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི་པ་དེ བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ. ས་པྤི་པཱ་ཡཱ་སེ་པཱིཏི ས་པྤི་ནཱ ཙ པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཙ ཀ་ཏེ བྷ་ཏྟེ་པི.
ཏ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. དྭེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཱ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀོ་ཝཱཏི ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨེ་ཀོ་ཝ. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནནྟི པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ. ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷཱཏི ཨ་ཧཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཨ་མྷི ན་ནཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པཱིཏི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི.
སོཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཏནྟི བྷི་ཀྑུཾ. ཨ་ཉྙོཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཀིནྟི ཀ་སྨཱ. ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱཏི ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཀ་པྤ་ཏི, ན ཝི་སུཾ ཝི་སུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. པཱུ་གེ་པཱིཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧེ་པི. ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི་པ་ད་སྶ ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཡཾ ཨ་གྒེ་ན ཡེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭཱི་སུ ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་སུ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ་ཝ ཡུ་ཏྟོ་ཏི སོ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༣༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ‘‘ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཏི’’ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༢༦༦; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༦) ན་ཀུ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏཱ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱཏི ཙ ན་ཀུ་ལ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ མཱ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ་ཏི’’ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏེ་སུ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་སྶེ་ཝ ‘‘ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ ཀཱ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱཏི ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ དྷཱི་ཏུ་ཡཱ ‘‘ཀཱ་ཎཱ’’ཏི་ནཱ་མེ་ན ཝི་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱཏི དཱ་རི་ཀཱ ཝི་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ. ཡེ ཡེཏི པུ་རི་སཱ. ‘‘རཱ་གེ་ན ཀཱ་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཎ་ནྟི ནི་མི་ལ་ནྟི རཱ་གེ་ན པུ་རི་སཱ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀཱ་ཎཱཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་ཎཱ་ཡ. ཨཱ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན’’ནྟི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ‘‘ཀི་སྨིཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་པ་ད་སྶ, ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རི་ཏྟཱཏི ཏུ་ཙྪཱ, སུ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་སྨིཾ ག་མ་ནེ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀི་ཉྩི པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི. ཀཱ་ཎཱ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ མཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཎཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ་པི པུ་རི་སོཏི ཀཱ་ཎཱ་ཡ པ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ སོ་པི པུ་རི་སོ. པ་ཀ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝཱཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ.
༢༣༡. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱུ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཨེ་ཏནྟི པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༢༣༣. པ་ཧེ་ཎ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ‘‘པཱུ་ཝེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་པ་དེ, སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝཱ. བ་དྡྷ་ས་ཏྟཱུཏི མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ. ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏནྟི ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ.
‘‘དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ’’ཏི་པ་ད་སྶ ཝི་སེ་ས་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱུ་རེ པ་ཏྟེ’’ཏི. དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པ་ཏྟཱ་ཏི དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟཱ, ཝཱ་ས་དྡ་ཏྠེ ས་ངྑྱོ་བྷ་ཡ་བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ, ཏི་ས་དྡ་པ་ར་ཏྟཱ དྭི་སྶ ཙ ཨ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟཱ ཙ ཏེ པཱུ་རཱ ཙཱ་ཏི དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ, ཏེ དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྲ མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱ་པཱིཏི དུ་ཏི་ཡེ་ནཱ་པི. པ་ཋ་མ་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཉྩ ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི བྷུ་ཉྫཱི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ན་སཱ་ལ’’ནྟི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྶཾ ཨ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ.
‘‘སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ ཏ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟནྟི ཡ་སྶ ཡ་སྶ མི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཀཱ་མཱཏི ན ཀཱ་མེ་ན. ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ.
༢༣༥. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེཏི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟ་རོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒོ, སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱི་གྷོ, ཏ་སྨིཾ. བ་ཧུ་མྤི དེ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༣༦. པ་ཉྩ་མེ པ་ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་སུ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི དྭེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཡནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་ནི་པཱ་ཏོ ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཙཱ་ཏི. པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཝི་ས་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནྣ་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ནྟ་གྷ་ར་ཝཱ་སི་ཀེ’’ཏི.
༢༣༧. ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མོ ར་ཝོ ཨོ་ར་ཝོ, སོ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡོ, ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡོ ཀ་ཀོ་ར་ཝ་ས་དྡོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༣༩. ཏ་ཝ་ནྟུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘བྷུ་ཏྟ་ཝཱ’’ཏི་པ་དེ. ཡ་སྨཱ ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱཏི ད་ནྟེ་ཧི ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི་པ་ད་སྶ. པ་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི པ་ཝཱ་རི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎོ’’ཏི. སོ་པི ཙཱཏི སོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི་པ་ད་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཡ་སྨཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ཏི་པི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན པ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཱ ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་སྶ ཨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཉྩཱཏི ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ. དི་ར་ཏྟཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པ་ཉྩཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི་པ་དཾ.
‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ’’ཏི་པ་ད་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ’’ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཎཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧ་ར་ཏི. ཏནྟི བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི པ་ཉྩ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘པ་ཉྩ་ཧི…པེ… པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ‘‘ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་སྣཱ་ཏཱིཏི ཀཱི་ཡཱ་དི་ག་ཎ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་ན་ཀཱ་རཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏནྟི བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨུ་ནྡ་ཏི པ་ས་ཝ་ཏི བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་བ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ད་ནོ. ཡ་ཝཱ་ད་ཡོ པཱུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན མ་སཱི་ཡ་ཏི ཨཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་མཱ་སོ. ས་ཙ་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟུ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི མ་ཙྪོ. མཱ་ནཱི་ཡ་ཏི བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ཧཱི་ཏི མཾ་སཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ བྷོ་ཛ་ནེ་སུ. སཱ་རོ ཨ་སྶ་ཏྠི ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷ་ཉྙཱ་ན་ནྟི སཱ་ལཱི. ཝ་ཧ་ཏི བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཝཱི་ཧི. ཡ་ཝ་ཏི ཨ་མི་སྶི་ཏོ་པི མི་སྶི་ཏོ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཝོ. གུ་དྷ་ཏི པ་རི་ཝེ་ཋ་ཏི མི་ལ་ཀྑ་བྷོ་ཛ་ན་ཏྟཱ་ཏི གོ་དྷུ་མོ. སོ་བྷ་ན་སཱི་ས་ཏྟཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀ་ངྒུ. མ་ཧ་ནྟ་སཱི་ས་ཏྟཱ, མ་དྷུ་ར་ར་ས་ནཱ་ལ༹་ཏྟཱ ཙ ཝ་རཱི་ཡ་ཏི པ་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཛ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ར་ཀོ. ཀོ་རཾ རུ་དྷི་རཾ དཱུ་ས་ཏི བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ. ནི་བྦ་ཏྟོ ཨོ་ད་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཏྟ་སུ དྷ་ཉྙེ་སུ. སཱ་ལཱི་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ནཱ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. སཱ་ལཱི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘ཝཱི་ཧཱི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཏི་ཎ་དྷ་ཉྙ་ཛཱ་ཏཱི་སུ. ནཱི་ཝཱ་རོ སཱ་ལི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མོ, ཝ་ར་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ ཝ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མོ. ཨ་མྦི་ལ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. ཨོ་དྷཱིཏི ཨ་ཝ་དྷི, མ་རི་ཡཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཨ་ཝ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཙ་ཛཱི་ཡ་ཏི ཨ་སྨཱ་ཏི ཨོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡོ་པི པཱ་ཡཱ་སོ ཝཱ ཡཱ་པི ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུ ཝཱ ཨོ་དྷིཾ ན ད་སྶེ་ཏི, སོ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཡེ་ན ཁཱི་རེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཡཱ་སོ. པཱ་ཏ་བྦ་སྶ, ཨ་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཙཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ བྱུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ པཱ་ཡཱ་སོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ན་ཏོཏི ཙུ་ལླི་ཏོ. སཱ ཧི ཨུ་པ་རི དྷཱི་ཡ་ནྟི ཋ་པི་ཡ་ནྟི ཐཱ་ལྱཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ. གྷ་ན་བྷཱ་ཝནྟི ཀ་ཐི་ན་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝཱ་ཀྱེ ‘‘ཡོ སོ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. པུ་བྦེཏི ཨ་བྦྷུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ. ནི་མ་ནྟ་ནེཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ. བྷ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་པ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཡཱ་གུ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཀི་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡཱ་གུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨིཾ ཝཱཏི ས་བྷ་ཏྟེ, པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཀེ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱཏི པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཀེ ཝཱ. ཡ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཀེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
སུ་དྡྷ་ར་ས་ཀོཏི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜ་ནྷཱ་རཱུ་ཧི ཨ་མི་སྶོ སུ་དྡྷོ མ་ཙྪཱ་དི་ར་ས་ཀོ. ར་ས་ཀ་ཡཱ་གཱུཏི ར་ས་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ དྲ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཡཱ་གུ. གྷ་ན་ཡཱ་གཱུཏི ཀ་ཐི་ན་ཡཱ་གུ. ཨེ་ཏྠཱཏི གྷ་ན་ཡཱ་གུ་ཡཾ. པུ་པྥི་ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པུ་པྥཾ ཕུ་ལླཾ ཨི་མ་སྶ ཁ་ཛྫ་ཀ་སྶཱ་ཏི པུ་པྥཱི, པུ་པྥི་ནོ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པུ་པྥི་ཨ་ཏྠོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ ཏ་ཎྜུ་ལེཏི ཏེ སེ་དི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལེ. ཨ་ཙུ་ཎྞ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ས་ཏྟུ་ས་ངྑྱཾ, ཨ་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན བྷ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ཧཱིཏི སེ་དི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི. ཏེ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་ཙ་ནྟི, ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཡ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཐུ་སེཏི དྷ་ཉྙ་ཏ་ཙེ. པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏནྟི ཙུ་ཎྞཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ་ནནྟི ཁ་རོ པཱ་ཀོ ཁ་ར་པཱ་ཀོ, ཁ་ར་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཛྫི་ཏཱ ཁ་ར་པཱ་ཀ་བྷ་ཛྫི་ཏཱ, ཏེ་སཾ. ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི ཨ་ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀུ་ཎྜ་ཀ་མྤཱིཏི ཀ་ཎ་མྤི. པ་ཝཱ་རེ་ཏི ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ཧཱིཏི ལཱ་ཛེ་ཧི. སུ་དྡྷ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི པི་ཊྛེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏཾ སུ་དྡྷཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དི་ཁ་ཛྫ་ཀཾ. ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ དེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱ་ནཱིཏི དྭེ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཱ་ནི. ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི དྭི་ནྣཾ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོཏི དྭེ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏེ་སུ ཝཱ. སོཏི ཁཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཉྙནྟི དྭཱི་ཧི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་པ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ.
ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཧཱི’’ཏི. ཧིས་དྡོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཡནྟི མཾ་སཾ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི ཨི་དཾ མཾ་སཾ པ་ན. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མཾ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མྤི མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཛ་ཧཱ་ཏི. ན་ནུ ཁཱ་དི་ཏ་མཾ་སཾ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་མྤི མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཉྩ སཱ་དི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ ཀུ་ལ…པེ… རཱུ་པི་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱི་ནི ཡེ་སཾ ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ན་ནྟི ཀུ་ལ…པེ… རཱུ་པི་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ཧི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཝཱ་རེ་སུ.
ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏནྟི བྷོ་ཛ་ནཾ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཏྟཱ་དི་ཀེ. ཏ་སྨིཾ ཙེ ཨ་ནྟ་རེཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙེ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. པ་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀུ་རུ་ནྡཱི་ཡཾ. ཨཱ་ནི་ས་ད་སྶཱཏི ཨཱ་ག་མྨ ནི་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ནི་ས་དོ, ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ནྟ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཎྷི་ཨ་ནྟ་ཏོཏི པ་ས་ཏི ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི པ་ཎྷཱི, ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་ཏོ. ‘‘དཱ་ཡ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠ’’ནྟི པ་དེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ངྒ’’ནྟི པ་དེ་ན ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སོཏི ཧ་ཏྠ་སྶ པཱ་སོ ས་མཱི་པོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ, ཧ་ཏྠོ པ་ས་ཏི ཕུ་ས་ཏི ཨ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ་ཏི ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ པ་དེ་སོ. ཏ་སྨིནྟི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ.
ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི ས་མཱི་པཾ ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ནི་སི་ནྣོ་པཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪིནྟི བྷ་ཏྟེ་ན པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཙྪིཾ. ཨཱི་ས་ཀནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. དཱུ་རེཏི ན་ཝཱ་ས་ནེ. ཨི་ཏོཏི པ་ཏྟ་ཏོ. ག་ཏོ དཱུ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་སྨིཾ པ་རི་ཝེ་ས་ནེ. ཏནྟི བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪིཾ. ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཝཱཏི ཕུ་སི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཝ. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷ་ཏྟེ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་སྶཱཏི པ་རི་ཝེ་ས་ཀ་སྶ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་སུ. མ་ཙྪི་ཀ་བཱི་ཛ་ནིནྟི མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ས་ནིཾ བཱི་ཛ་ནིཾ. ཁ་ཀཱ་ར་སྶ ཧི ཚ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཙྪི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ (ཨ. ནི. ༣.༡༠༣). ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ས་ཀྑི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཁ་ཀཱ་ར་སྶ ཚ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི པ་ཏྟ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝ་ཙ་ནེ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ད་ནྟ་སྶ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་ས་དྡོ ག་ར་ཧ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི ནཱ་མཱཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏོ་པཱིཏི པ་ཏྟ་ཏོ་པི. ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ་པི.
ས་མཾ་ས་ཀནྟི མཾ་སེ་ན ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟཾ. ར་སནྟི དྲ་ཝཾ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ཙྪོ ཙ ར་སོ ཙ མ་ཙྪེ་ན མི་སྶོ ར་སོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨི་དནྟི ཝ་ཏྠུཾ. མཾ་སཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘མཾ་ས་སྶ ར་སཾ མཾ་ས་ར་ས’’ནྟི མཾ་ས་པ་ད་ཏྠ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ར་ས་པ་ད་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟནྟི ‘‘མཾ་ས་ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟཾ. ཏནྟི མཾ་སཾ. ཀ་ར་མྦ་ཀོཏི མི་སྶ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཡ་ཉྷི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ‘‘ཀ་ར་མྦ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཀ་རོ་ཏི ས་མཱུ་ཧཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ནྟི ཀ་རོ, ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ས་མཱུ་ཧེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ནཱ་ཏི ཀ་རོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ, ཏཾ ཝ་ཀ་ཏི ཨཱ་ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་མྦ་ཀོ, ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ཀ་ད་མྦ་ཀོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་མ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. ཨ་བྷི་དྷཱ་ནེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི. ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྠེ ར་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. མཾ་སེ་ན མི་སྶོ, ལ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀ་ར་མྦ་ཀོ མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀོ. ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱིཏི ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. པ་ཝཱ་རེ་ཏཱིཏི མཾ་སེ་ན མི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི.
ཡོ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་མ་ནྟ་ནེཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. དུ་དྡ་སནྟི དུ་ཀྐ་རཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ན ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦནྟི ས་མཾ ན ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ས་མཱ་ནཾ ཝཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི མི་སྶ་ཀཾ པ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི མི་སྶ་ཀེ. ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ར་ས་ཁཱི་ར་ས་པྤཱི་ནི ཨཱ་ཝེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏནྟི ར་སཱ་དིཾ.
ཀ་དྡཱི་ཡ་ཏི མ་དྡཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་དྡ་མོ. ཨུ་ནྡ་ཏི པ་ས་ཝ་ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ. ཨུ་ནྡ་ཏི ཝཱ ཀླེ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ནི་ལཱི་ནེ ས་ཏྟེ གུ་པ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གུ་མྦོ, གུ་ཧ་ཏི སཾ་ཝ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ གུ་མྦོ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ནྟེ་ན. ཏནྟི ནཱ་ཝཾ ཝཱ སེ་ཏུཾ ཝཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀནྟི ཨ་ཧ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཾ, ཨ་ཧ་ས་དྡ་སྶ ནྷཱ་དེ་སོ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཾ ཨེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ནྟི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. ཡོ ཋི་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ནི་ས་དནྟི པཱི་ཋེ ཕུ་ཊྛ་ཨཱ་ནི་ས་ད་མཾ་སཾ. ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨུ་པ་རི ཙ པ་སྶེ་སུ ཙ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཾ་ས་རི་ཏུནྟི སཾ་ས་བྦི་ཏུཾ. ནནྟི བྷི་ཀྑུཾ.
ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ རི་ཙ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨ་དྷི་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏི་སུ་ཉྙ་ཏྠཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་དྷི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀཾ. ཏཾ པ་ནཱཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཡཾ ཕ་ལཾ ཝཱ ཡཾ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དི ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ ཨ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ པཱ་ཏོ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨི་ཏ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ས་བྦ’’ནྟི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ཡནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་སྶེ་ཝ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཝཱ. ཨ་ན་ནྟ་རེཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ས་ནེ. པ་ཏྟ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶཱཏི ནི་སི་ནྣ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ནི་སི་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ ‘‘ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི. ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ་ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶཱཏི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ནྟ་སྶ. ཡེ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན. པུ་ན ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཡ་ཉྩཱཏི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ. ཡེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏ་ཉྙེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཛ་ནཾ སུ་དྡྷཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མྤི ནི་དྡོ་ས་མེ་ཝ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ.
ཀུ་ཎྜེ་པཱིཏི ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡ་མྤི. སཱ ཧི ཀུ་ཌ་ཏི ཨོ་ད་ནཱ་དིཾ དཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཎྜོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཡེ་ན པ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན པ་ན. བྷི་ཀྑུཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ངྒ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནེཏི མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ནི་མ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་ངྒ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནེ. ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱཏི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན.
གི་ལཱ་ནེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ ན ཀེ་ཝ་ལཾ གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ, གི་ལཱ་ནཾ པ་ན ཨུ་དྡི་སྶ ཨཱ་བྷ་ཏཾ གི་ལཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ནཾ. ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི པི་པཱ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ.
༢༤༡. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པི་པཱ་སཱ་ཡ ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཏེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཙ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀེ་ན ཙ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་བཱ་དྷ་སྶ. ཨི་དཾ པ་དཾ ‘‘ཨུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷེ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཡུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་མྨ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༤༢. ཚ་ཊྛེ ན ཨཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ’’ནྟི. ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཙ་ར་ས་དྡོ ཀ་ར་ས་དྡ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ན་ནྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ཏྠོ, ན་ཧ་དྷཱ་ཏུ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཛ་ནི་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཡེ་ནཱ་ཏི ཛ་ནི་ཏ་ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨུ་པ་ན་ནྡྷོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨུ་པ་ན་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ན་ནྡྷོ་ཏི ཀ་ཏྠུ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༤༣. ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུནྟི ཨེ་ཏྠ ཏུཾ་པ་ཙྩ་ཡོ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི སཱ་མཾ ཛཱ་ན་ནེ་ན ཙ ཨ་ཉྙེ་ས་མཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན ཙ ཏ་སྶཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨཱ་སཱ་དཱི་ཡ་ཏེ མ་ངྐུཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ ཨཱ་སཱ་ད་ནཾ, ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑོ ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་སཱ་ད་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༤༧. ས་ཏྟ་མེ གི་རི་མྷཱིཏི པ་བྦ་ཏ་མྷི. སོ ཧི ཧི་མ་ཝ་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛ་ལཾ, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི གི་ར་ཏི ནི་གྒི་ར་ཏཱི་ཏི གི་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མ་ཛྫོ. ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་གྒོ ས་མ་ཛྫོ ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོ, གི་རི་མྷི པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མ་ཛྫོཏི ཙ ས་བྷཱ. སཱ ཧི ས་མཱ་ག་མཾ ཨ་ཛ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཛ་ནཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མ་ཛྫོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘གི་རི་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གི་རི་སྶ ཨ་གྒོ ཀོ་ཊི གི་ར་གྒོ, ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མ་ཛྫོ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. སོཏི གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོ. བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀི་རཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ཨཱ་དྷཱ་རོ, ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ཊ་ཉྩ ནཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི. ‘‘ན་ཙྩཾ གཱི་ཏཾ ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ‘‘ནཱ་ཊ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སནྟི ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ. ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ. ས་ཝ་ན་མྤི ཧི ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེཏི ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ. ཏ་ཏྠཱཏི གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ. ཨ་ཐཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ནེ་སནྟི ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱཏི ཝི་ལེ་པ་ནེ་ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ལི་མྤེ་ཏྭཱ.
༢༤༩. ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ལོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོ ཙཱཏི བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོ ཙ. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ’’ཏི་པ་ད་སྶ. ‘‘ཝི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ…པེ… ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ ཀཱ་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ན་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཏོ. སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་སཱི་གྷ་ཏྟཱ ཝེ་གེ་ན ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀེ་ན པ་ན ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོཏི ཀཱ་ལ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ ཐཱུ་ཎོ. ཀཱ་ལ་ནྟ་རེཏི ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ.
ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ན་མཱུ་ལཱ་དི་པ་བྷེ་དཾ ཡ་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ཨི་དཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤཱིཏི ཨི་དཾ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི. པི་ས་དྡེ་ན ན པཱུ་ཝཱ་དི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི དྭཱ་ད་ས་སུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ, ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ. མཱུ་ལ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ མཱུ་ལཾ. ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. མཱུ་ལ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏོ པ་དེ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཾ ཏ་ཉྷི ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ས་ཧ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཀྑཱ་མ. སཱུ་པ་སྶ ཧི་ཏཾ སཱུ་པེ་ཡྻཾ, སཱུ་པེ་ཡྻཾ པ་ཎྞཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞཱ, ཏེ་སཾ མཱུ་ལཱ་ནི སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཨཱ་མཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་མི་སོ, ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཨཱ་མི་ས་སྶ ག་ཏི ཝི་ཡ ག་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཱ་ནི . ཨེ་ཏྠཱཏི མཱུ་ལེ་སུ. ཛ་ར་ཌྜྷནྟི ཛ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ. ཨ་ཉྙ་མྤཱིཏི ཝ་ཛ་ཀ་ལི་མཱུ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི.
ཡཱ་ནི པ་ན མཱུ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ. ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་པ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ. ཡ་ཉྷི པཱུ་ཝཱ་དི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀི་ཙྩཾ, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ནེ་ཝ ཕ་ར་ནྟི, ནེ་ཝ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨེ་ཏྠཱ་པི.
ཏེ་སནྟི མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠེ་སུ ཕ་ར་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཕ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སཱུ’’ཏི ཝི་ཙྪཱ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི བ་ཧཱུ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཨཱ་པོ་ར་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་མཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཨཱ་པོ་ར་ས་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཕ་ར་མཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ པ་མཱ་ཎཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་མཱ་ན་མྤི ན པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏནྟི མཱུ་ལཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་སཱུཏི ནཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ས་ཉྙཱ་སུ.
ཡ་ཐཱ མཱུ་ལེ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ནྡཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཧ་ལི་དྡཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཙཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེཏི ཀཾ སུ་ཁཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ནྡོ, པ་དུ་མཱ་དི་ཀ་ནྡོ, སུ་ཁ་སྶ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཱ པ་ན ཀ་ནྡཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཀ་ནྡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཀ་ནྡོ ཨེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨུ་པ་རི་པི. ཡནྟི ཀ་ནྡཾ. ཨི་མི་ནཱ ཏཾ་ས་དྡཱ་ན་པེ་ཀྑོ ཡཾ་ས་དྡོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཉཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ. ཏ་རུ་ཎོ, སུ་ཁ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་པ་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་རི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཕ་ར་ཎ་ཀ་ཀ་ནྡཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་དྷོ་ཏོཏི ཝི་ས་ར་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་དྷཱུ་ནི་ཏོ. ཏེཏི ཀ་ནྡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
མཱུ་ལེ ཨ་ལ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མུ་ལཱ༹་ལོ, ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟེ མི་ལ་ཏི ནི་མི་ལ་ཏཱི་ཏི མུ་ལཱ༹་ལཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཕ་ར་ཎ་ཀ་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ས་བྦ་མྤི ཏཾ མུ་ལཱ༹་ལཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
མ་ས་ཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མ་ཏྠ་ཀོ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི མ་ཏྠ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛ་ར་ཌྜྷ་བུ་ནྡོཏི ཛ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ཌྜྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ པཱ་དོ.
ཁ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཝ་དཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྡྷོ, ཁཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཁ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏོ’’ཏི་པ་དཾ ‘‘སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཁ་ནྡྷོ’’ཏི་པ་དེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི. ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཁ་ནྡྷོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ཏཱི་ཧི ད་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ.
ཏ་ཙ་ཏི སཾ་ཝ་ར་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཙོ. ས་ར་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ས་ར་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཏནྟི ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫཾ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི …པེ… བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀ་སཱ་ཝ་བྷེ་ས་ཛྫེ. ཨེ་ཏེ་ས་མྤཱིཏི མ་ཏྠ་ཀ་ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཙཱ་ན་མྤི.
པ་ཏ་ཏཱི་ཏི པ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་སནྟི མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཱ ལོ་ཎཱི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ ལོ་ཎི་ཡཱ པ་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོཏི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ, ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ. ཡཱ་ནི ཝཱ ཕ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སནྟི ནི་མྦཱ་དཱི་ནཾ. ཨི་དཾ པ་དཾ པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པུ་པྥ་ཏི ཝི་ཀ་ས་ཏཱི་ཏི པུ་པྥཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི པུ་པྥཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི པུ་པྥ་སྶ. ཨ་སྶཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ.
ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི ཕ་ལཾ. ཡཱ་ནཱིཏི ཕ་ལཱ་ནི. ཕ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནེ་སནྟི ཕ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཕ་ལཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་སཱི་ཡ་ཏི ཁི་པཱི་ཡ་ཏི, ཚ་ཌྜཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཊྛི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཊྛཱི་ནཾ.
པི་སཱི་ཡ་ཏི ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པི་ཊྛཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པི་ཊྛཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྷོ་ཏ་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་དྷཱུ་ནི་ཏཾ. ཏེ་སནྟི པི་ཊྛཱ་ནཾ.
ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ས་ཏི ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་སོ. སེ་སཱཏི ཨུ་ཙྪུ་ནི་ཡྻཱ་ས་ཏོ སེ་སཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡྻཱ་སཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ. ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ.
ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༥༢. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ. མ་ཧཱ་ཐེ་རོཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཐི་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘བེ་ལ་ཊྛོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཉྙི་ནཱ་མིཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་གྷ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ. སུ་ཀྑ་ཀུ་རནྟི ཨེ་ཏྠ སོ་ས་ན་ཀུ་ར་ཏྟཱ ན སུ་ཀྑ་ཀུ་རཾ ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨོ་ད་ན’’ནྟི. སོ་ས་ན་ཀུ་ར་མྤི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨོ་ད་ན’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨོ་ད་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་ད་ན་ཉྷི ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ་ཏི ‘‘ཀུ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོཏི བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་སོ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཏ་ཉྩ སུ་ཀྑ་ཀུ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྩ་ཡ་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ལུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ. ཐེ་རོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོཏི བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ པ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏྟཱ་རི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡེ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
༢༥༣. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ. ‘‘ས་ནྣི་དྷི ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ’’ཏི ས་མཱ་སོ ཝི་སེ་ས་ན་པ་ར་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀི་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་རོཏི ཀ་མྨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟནྟི ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ད་དྷི་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི པ་ད་སྶ.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ས་མཱ་ན་མྤི སུ་དྡྷ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ག་ཧ་ཎེ ཙ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་ཙེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝཱ་ཀྱེ ཡཾ་ས་དྡཾ དི་སྭཱ པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ ཏཾ་ས་དྡ་སྶ ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཏྟ་སྶཱཏི བ་ནྡྷ་ན་པ་ཏྟ་སྶ. སོཏི སྣེ་ཧོ. པ་གྒྷ་ར་ཏི ས་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཱ་དི་སེཏི དུ་དྡྷོ་ཏེ, ག་ཎྛི་ཀེ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི དྷོ་ཝི་ཏ་པ་ཏྟེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ, ཝོ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་ཏོཏི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེཏི པི་པཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི. ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཀ་ཏནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེཏི སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ. ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སཱུཏི ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ནྣི་དྷི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སུ.
༢༥༥. ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛནྟི ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
༢༥༦. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ…པེ… ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷིཾ…པེ… པཱ་ན’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ…པེ… ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་བྦི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ…པེ… ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ས་བྦ་མྤཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ལ་ཧུ་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ག་རུ་ཀོ པ་ནེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ ཀཱ་ལོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལོ, སོ ཨ་སྶ་ཏྠཱི, ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཡཱ་མོ ཀཱ་ལོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལོ, སོ ཨ་སྶ་ཏྠི, ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ས་ཏྟཱ་ཧོ ཀཱ་ལོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལོ, སོ ཨ་སྶ་ཏྠི, ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀོ ཛཱི་ཝོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝོ, སོ ཨ་སྶ་ཏྠི, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཝཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀནྟི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ. ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༥༧. ན་ཝ་མེ པ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ནྟི པ་ཎཱི་ཏནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཎཱི་ཏ་ས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ ན མ་དྷུ་ར་གུ་ཎོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་དྷུ་ར་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀེ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ར་ས’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ སཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱ་དཱུཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི.
༢༥༩. ‘‘ཡོ པ་ན…པེ… བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སུ་དྡྷཱ་ནཱིཏི ཨོ་ད་ནེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི. ཨོ་ད་ན་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་བྦི་ཨཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི ས་བྦི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ས་བྦི་ནཱ བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏཱི་སུ་པི ཝི་ཀ་པྤེ་སུ ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦི་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཏོཏི གཱ་ཝི་ཏོ ལ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་ངྐེ་ཏནྟི ས་ངྐེ་ཏ་ཏོ ཉཱ་པི་ཏ་ཏོ ཝི་ག་ཏཾ ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་སྶ གུ་ཎ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡ་ས་བྦི་ནཱ དེ་ཧཱིཏི ཀ་པྤི་ཡ་ས་བྦི་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཡེ་ན ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཡེ་ན ས་བྦི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏས་བྦི ནཱ་མ གོ་ས་བྦི, ཨ་ཛི་ཀཱ་ས་བྦི, མ་ཧིཾ་ས་ས་བྦི, ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་བྦི ཙ. ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏེ་ལཾ ནཱ་མ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ, སཱ་ས་པ་ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལཾ, ཨེ་ར་ཎྜ་ཏེ་ལཾ, ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ཉྩ. མ་དྷུ ནཱ་མ མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷུ. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ. མ་ཙྪོ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་ཙ་རོ. པཱ་ལི༹་ཨ་ནཱ་ག་ཏོ མ་ཙྪོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མཾ་སཾ ནཱ་མ ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ མཾ་སཾ. ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ས་བྦི་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. སོ ཙཱཏི སོ ཙ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ. ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ན་ཏྠེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ར་སནྟི ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ. ཏ་ཏོཏི ན་ཝ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་བྦཱ་ནཱིཏི ན་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༦༡. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི. ས་བྦཱི་ཏི ཙེ་ཏྠ ཡོ ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ བ་ལཱ་ཡུ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་བྦི, གྷ་ཏཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ལི་ཁི་ཏ་བྦ་ཉྩ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ ག་ཏི་ཡ་ནྟི ག་ཏི་ཨ་ཏྠ་སྶ ས་བྦ་དྷཱ་ཏུ་སྶ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༢༦༣. ད་ས་མེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛནྟི ད་ནྟ་པོ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ད་ནྟོ ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ཝི་ལེ་ཁཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ས་བྦ’’ནྟི ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་མེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ས་བྦ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཏ་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ས་བྦ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. སོཏི བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་སཱ་ནེཏི ཨཱ་ལ༹་ཧ་ནེ. ཏ་ཉྷི ཚ་ཝཱ་ནཾ ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘སུ་སཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི སུ་སཱ་ནེ. པུ་ན ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨ་ཡྻ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀ་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡྻ་ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡྻཱ…པེ… པི་ཏཱ་མ་ཧཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡྻ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝོ…པེ… བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀ་ས་རཱུ་པཾ. ཨ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པི་ཏི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཏེ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནི ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཨ་ཡྻ་ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ཝི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. མ་ནུ་སྶཱ ཋ་པེ་ནྟི ཀི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཏེ་སནྟི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ. པི་ཎྜཾ པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙནྟི ཝུ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཨུ་མྨཱ་རེ་པཱིཏི སུ་སཱ་ན་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ་པི. སོ ཧི ཨུ་དྡྷ་ཊོ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘ཨུ་མྨཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ཏྟཾ ཙུ་མྦི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨོ་ཝ་ར་ཀ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཏྟ་སྶ ན་ལཱ་ཊེ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཾ, མཱ་ཏཱ ཏ་སྶ པ་བུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན པུ་ཏྟ་དཱ་རེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མཱ་ར་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ སོ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨུ་མྨཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཉྙེ པ་ན རཱུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན. ཐི་རོཏི ཐ་དྡྷོ. གྷ་ན་བ་དྡྷོཏི གྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ. ཀ་ཐི་ནེ་ན མཾ་སེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཋ་ཏི ཐཱུ་ལོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཋོ, མུ་དྡྷ་ཛ་དུ་ཏི་ཡོ་ཡཾ, སོ ཨ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཋ་རོཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཋ་རོ་ཏི ཐཱུ་ལོ’’ཏི. ‘‘ས་ལླ་ཀྑེ་མཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ‘‘མ་ཉྙེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ མ་ན་དྷཱ་ཏུ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ, མ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏེ་སནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.
༢༦༤. ས་མྨཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ. ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡ་སྶ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་རཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཋ་པེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ. པི་ཏཱ པུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ དཱ་ར་ཀེ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༦༥. ཨེ་ཏ་དེ་ཝཱཏི ཏི་ཎྞ་མཱ་ཀཱ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘དི་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ནྣ་ནྟི ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘དི་ནྣ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘དི་ནྣ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ནི་དྡེ་སེ ཙ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན…པེ… དེ་ནྟེ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ད་མཱ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨཱ་དཱི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ར་ཐ་རེ་ཎུ་མྤཱིཏི ར་ཐི་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་པཾ་སུ་མྤི. པུ་བྦེཏི པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནི་སྶ་ཊྛཾ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ན་ཏྠུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཱི, ཏཱ་ཡ. ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཀ་ལླ་ཀོཏི གི་ལཱ་ནོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནནྟི པཱ་ཏཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ‘‘པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི དཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ. ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. བྷཱུ་མ་ཊྛ་སྶཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སྶཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶ. ‘‘ཧ་ཏྠཾ ཨ་ངྒ’’ནྟི པ་དེ་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘བྷཱུ་མ་ཊྛ་སྶ ཙ སཱི་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. པ་ཀྑཱིཏི ས་ཀུ་ཎོ. སོ ཧི པ་ཀྑ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀྑཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧ་ཏྠཱིཏི ཀུ་ཉྫ་རོ. སོ ཧི སོ་ཎྜ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཧ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྡྷེ་ན ཨ་ཊྛ་མཾ ར་ཏ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྡྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནོ, ཧ་ཏྠཱི, ཏ་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ.
ཨེ་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨོ་ཎ་མ་ཏཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ན་མ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཏ་ཏོཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏོ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ཀཱ་ཛེ་ནཱཏི བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡཱ. སཱ ཧི ཀ་ཙ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཝི་ཝི་དྷཾ བྷཱ་རཾ ཨ་སྨི་ནྟི ཀཱ་ཙོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཙ་ཀཱ་ར་སྶ ཛ་ཀཱ་རེ ཀ་ཏེ ཀཱ་ཛོ་པི ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏིཾ་ས ཧ་ཏྠཱ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠོ, ཝེ་ཎུ. གུ་ལ༹་ཀུ་མྦྷོཏི ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན པཱུ་རི་ཏོ གྷ་ཊོ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཀུ་མྦྷེ་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏེ་སུ་པི ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟ་དོ་ཎི་ཏོཏི ཨུ་ཙྪུཾ པཱི་ལ༹་ན་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་མྦ་ཎ་ཏོ.
བ་ཧཱུ པ་ཏྟཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཋི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋ་ཏྭཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏེ་ན ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་ན ཝཱ ནི་པ་ནྣེ་ན ཝཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ན དི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ཡནྟི ཡཾ ཡཾ པ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡེ་སུ ཀེ་སུ་ཙཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཛཱ་ཏོ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏོ, ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, སོ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ན རུ་ཧ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ན རུ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི སཾ་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཡ་ཀཱ་ར་སྶ མ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ན སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མཾ, ཏ་སྨིཾ. ཏེ་པཱིཏི ཏེ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མཱ་པི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ངྑེ་པཱུ་པ་གཱཏི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཁེ་པཾ པ་ཀྑེ་པཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཨི་ད་ཉྷི ཝཱ་ཀྱ་ནྟ་ར་ཏྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱ་ནཱིཏི ཏི་ནྟི་ཎི་ཀཱ་དི་པ་ཎྞཱ་ནི. ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུནྟི ས་མྨཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ. ཋི་ཏོ དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ལ་དྡྷ་སྶ ལ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ས་ནྣི་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ, པ་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ ཐ་ཝཱི་ཡ་ཏི པ་སཾ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཐ་ཝི་ཀཱ, ཏ་ཏོ. པུ་ཉྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ ཝཱ་ས་དྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ར་ཉྫ་ཏི ལ་གྒ་ཏཱི་ཏི ར་ཛོ, ཏཾ. ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཾ པ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཾ པ་ན. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱཏི མཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་མ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཏ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི བྷི་ཀྑཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ.
སོ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི སོ དི་ཡྻ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ དཱ་ཡ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མནྟི ས་ར་ཛ་པ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱཏི དི་ཡྻ་མཱ་ན་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པླ་ཝ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ཏི, པླུ ག་ཏི་ཡ་ནྟི ཧི དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སུ (ས་དྡ་ནཱི་ཏི་དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཡཾ ༡༦ ལ༹་ཀཱ་ར་ནྟ་དྷཱ་ཏུ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཨི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཀཱ་ར་ལ་ཀཱ་ར་སཾ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ. ཀ་ཉྫི་ཀནྟི བི་ལ་ངྒཾ. ཏ་ཉྷི ཀེ་ན ཛ་ལེ་ན ཨ་ཉྫི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ‘‘ཀ་ཉྫི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཉྫི་ཀཾ ཡ་ཀཱ་ར་སྶ ཀ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. སུ་ཀྑ་མེ་ཝ བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི སུ་ཀྑ་བྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ. པུ་ར་ཏོཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ པུ་ར་ཏོ, པུ་བྦེ ཝཱ. ཕུ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི བི་ནྡཱུ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཕུ་ས་ནྟཱི་ཏི ཕུ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཨུ་ལུ༹་ངྐོཏི ཀོ་སི་ཡ་ས་ཀུ་ཎ་ནཱ་མོ དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀོ ཨེ་ཀོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ, ཏེ་ན. ཐེ་ཝཱཏི ཕུ་སི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཕུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཐ་ཝཱི་ཡ་ནྟི པ་སཾ་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཙ་རུ་ཀེ་ནཱཏི ཙ་རཱི་ཡ་ཏི བྷ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙ་རུ, ཧ་བྱ་པཱ་ཀོ, ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཙ་རུ་ཀཾ, ཐཱ་ལྱཱ་དི་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཨཱ་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མེ་ཧི མཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་སི. ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ཚཱ་རོ ཁ་ཀཱ་ར་སྶ ཚ་ཀཱ་རཾ, ད་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ར་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཁཱ་ར་ར་སོ, སོ ཨི་མི་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཚཱ་རི་ཀཱ. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ག་ནྟྭཱ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ.
ཕཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. དེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཡཱ་ས་སྶཱཏི པཱ་ཡཱ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ་པཱིཏི ཏེ་ན མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི.
ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. སོཏི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ. ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་བྷོ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ད་རནྟི ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ད་རཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ, ཏེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ, ཏེ་ན. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ‘‘པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་མྤཱིཏི ཡ་མྤི ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཊྚ་ནེ. ཏནྟི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ.
ནེ་ཡྻོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟེ, སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ. ཡནྟི ཝ་ཏྠུ པ་ཏ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ག་ལི༹་ཏྭཱཏི བྷ་སྶི་ཏྭཱ. སུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི ནི་ར་ཛཱ་ཡ. སཱ་མནྟི ས་ཡཾ. པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཡོ ཝཱ་ས་དྡཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠཱ. པུ་ཉྪི་ཏཱ་དཱི་སུ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ཙྩེ ཀ་ཏེ ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ་མྤཱི’’ཏི་པ་དེ ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ‘‘ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ. ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཏཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ནཱི་ཏ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏྠ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནེ་ཡྻ་ཏྠ, མ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་དི. ཏནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པཱིཏི པིས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཨ་པ་ར་དི་ཝ་སེ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ནེ་ཡྻ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནེ་ཏྭཱ ཨི་ཡྻ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ད་ནྟཱཏི ད་ས་ནཱ. ཏེ ཧི དཾ་སཱི་ཡ་ནྟི བྷ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ‘‘ད་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛེ་ན, ཏེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྠ་ཀེ་ན. ཨེ་ཏནྟི མ་ལཾ. ཏནྟི ལོ་ཧ་ག་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ. པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏཾ ས་ཏྠ་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཡ་སྨཱ ན པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཏ་ཀྐ་ཁཱི་རེ་སུ. ནཱི་ལི་ཀཱཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ སྣེ་ཧཱ. ཨཱ་མ་ཀ་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་པ་ཀྐེ་སུ ཏ་ཀྐ་ཁཱི་རེ་སུ.
ཀི་ལི་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀནྟི ས་མ་ལཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ཏ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨོ་ད་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོཏི ཨ་ཝ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ. ‘‘ཨུ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༡༢) ཝི་ཡ ཨུ་ཀཱ་རོ ཨོ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨོ་ད་ནེ་ན. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ སཱ་པེ་ཀྑེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྟོཏི ཨི་ཏོ པ་ཏྟ་ཏོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོཏི པ་ཏྟ་ཏོ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཏནྟི ‘‘པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི པཱུ་ཝ་བྷ་ཏྟཱ་དི.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝཱ. སཱ་མ་ཎེ་རཱཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. བྷཱ་ཛ་ནེཏི ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ན་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཡཱ་གུ་ཀུ་ཊནྟི ཡཱ་གུ་ཡཱ པཱུ་རི་ཏཾ ཀུ་ཊཾ. ཏནྟི ཡཱ་གུ་ཀུ་ཊཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. གཱི་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་གཾ བྷཱ་རནྟི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཾ་ཧཱ་རི་མཾ བྷཱ་རཾ. བ་ལ་ཝ་ཏཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ལ་གྷ་ཊཾ ཝཱཏི ཏེ་ལེ་ན པ་ཀྑི་ཏྟཾ གྷ་ཊཾ ཝཱ. ལ་གྒེ་ནྟཱིཏི ལ་མྦེ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
ནཱ་ག་སྶ ད་ནྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀོ, ས་དི་ས་ཏྠེ ཀོ. ཨ་ངྐཱི་ཡ་ཏེ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ངྐུ་སོ, ག་ཛ་མ་ཏྠ་ཀ་མྷི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཎྜ་ཀོ. ཨ་ངྐུ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ངྐུ་ས་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ ཝཱ ལ་གྒི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ཎྷ་ཏོཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ. མ་ཉྩ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩོ, ཏ་སྨིཾ. ཏནྟི ཏེ་ལ་ཐཱ་ལ་ཀཾ.
ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཙ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཙ ནི་ཙྩཾ སེ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶེ་ཎཱི, ཏ་སྶཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནི་སྶེ་ཎི་མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཏ་སྨིཾ. ཀ་ཎྞེ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཎྞི་ཀཾ, ཀ་ཎྞ་མ་ལཾ, ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཾ, ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་ཎྞ་མ་ལཾ ཀ་ཎྞ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ལཱ་དི་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. གྷ་ན་ཙུ་ཎྞནྟི ཀ་ཐི་ན་ཙུ་ཎྞཾ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མཱཏི ཏ་ཏོ ཏེ་ལཱ་དི་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏནྟི ཀ་ཎྞི་ཀཱ་དི. ཨི་དཾ པ་དཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ.
ཡོ་ཏྟེ་ནཱཏི ར་ཛྫུ་ནཱ. ཨ་ཉྙོ དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཝི་ས་ནྟེ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཙ ཝ་ར་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏི, ཏཾ. ཨུ་ཙྪཱུཏི ར་སཱ་ལོ. སོ ཧི ཨུ་ས་ཏི ཝི་སཾ དཱ་ཧེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཙྪཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ. ཏི་མྦ་རུ་ས་ཀནྟི ཏི་ནྡུ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི ཏེ་མེ་ཏི བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡེ་ཏི ར་སེ་ནཱ་ཏི ཏི་མྦོ, རུ་ས་ཏི ཁུ་དྡི་ཏཾ ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི རུ་ས་ཀོ, ཏི་མྦོ ཙ སོ རུ་ས་ཀོ ཙཱ་ཏི ‘‘ཏི་མྦ་རུ་ས་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ. ཝ་ཏི་ད་ཎྜ་ཀེ་སཱུཏི ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ཎི་ཏེ་སུ ད་ཎྜ་ཀེ་སུ. མ་ཡཾ པ་ནཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་རཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ བུ་དྡྷ་གྷོ་ས་ནཱ་མ་ཀཱ མ་ཡཾ པ་ན, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན པུ་ཐུ་ལོ པཱ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་ས་ཏ་མྤཱིཏི ར་ཏ་ན་ས་ཏ་མྤི.
སོཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ. བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པ་རོཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ.
ཕ་ལཾ ཨི་མི་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཕ་ལི་ནཱི, ཨི་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨཱི, ཏཾ སཱ་ཁ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཕ་ལི་ནི་སཱ་ཁ་ནྟི ས་མཱ་ས་ཏོ་པི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི. མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠནྟི མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཀྑ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་ལཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི མ་ཀྑི་ཀཱ, ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་ཙྪི་ཀཱ ཁ་ཀཱ་ར་སྶ ཚ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏཱ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་མེ་ཝཱཏི མཱུ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ, པ་ཋ་མ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་རི་ཏྟེ་ནཱཏི ཀེ་ནི་པཱ་ཏེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨ་ར་ཏི ནཱ་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་རི་ཏྟཾ, ཏེ་ན. ཏནྟི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ར་ཧཾ བྷ་ཎྜཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱཏི ཀཱ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི ཙཱ་ཊི་ཀུ་ཎྜ་ཀེ་པི. ཏནྟི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ.
པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏ་ཎྜུ་ལེཏི པ་ཐ་སྶ ཧི་ཏེ ཏ་ཎྜུ་ལེ. ཏེ་སནྟི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི. ས་བྦེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ནེ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ར་ཎནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ.
བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མོ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི མཱུ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. ཏ་ཏོཏི ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་ན་ཏོ.
ཏ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀེཏི ཨུ་ད་ཀེ ཏཱ་པེ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་ཀྑི་པ་ན་ཏོ.
པི་དྷཱ་ནནྟི ཨུ་ཀྑ་ལི་པི་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ. ད་བྦིཾ ཝཱཏི ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ཝཱ. སོ ཧི ད་རཱི་ཡ་ཏི ཝི་ལོ་ལཱི༹་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི ད་བྦཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཋ་པ་ནེ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ. ཏ་ཏོཏི པ་ཏྟ་ཏོ. པུ་ན ཏ་ཏོཏི སཱ་ཁཱ་དི་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཕ་ལ་རུ་ཀྑེ.
ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུནྟི ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ. ཏ་ཏོཏི ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དི་ཏོ.
པུ་ན ཏ་ཏོཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏེ་ལཱ་དི་ཏོ. ཏེཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝཱཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཏཱ་པི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ. ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ངྒ་ནྟི ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ. ད་རཱི་ཡ་ནྟི ཕ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དཱ་རཱུ་ནི.
ཝུ་ཏྟོ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ག་ཝ་ཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛཾ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི གུ་ལོ༹, གུ་ལ༹་ཏི ཝི་ས་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝཱ གུ་ལོ༹, ཏཾ བྷཱ་ཛེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ལོ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ.
དྷཱུ་མ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དྷཱུ་མ་ཝ་ཊྚི, ཏཾ. མུ་ཁཱི་ཡ་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མུ་ཁཾ. ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱི་སཾ, ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ཎྛོ.
བྷ་ཏྟུ་གྒཱ་རོཏི ཨུ་དྡྷཾ གི་ར་ཏི ནི་གྒི་ར་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒཱ་རོ, བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་གྒཱ་རོ བྷ་ཏྟུ་གྒཱ་རོ, ཨུ་གྒཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟ་ནྟ་རེཏི ད་ནྟ་ཝི་ཝ་རེ.