༧. ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨༧. ཨ་ཏྠ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀོཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀོ. ས་ངྑཱ་ར་ཝཱི་མཾ་ས་ཀོཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ. ས་ཏྠུ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀོཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ནཱ་མ གུ་ཎ་ཏོ ཨེ་དི་སོ ཨེ་དི་སོ ཙཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཀོ. ཝཱི་མཾ་ས་ཀོཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཀོ. ཡཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་རཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ཏཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད’’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི – ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨི་ད་མི་ཏོ པ་ར’’ནྟི པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར’’ནྟི. ཝཱ་ར་ཏྠེ་པི ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ-ས་དྡོ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༩༨). ཙི་ཏྟ་ཙཱ་ར་ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཙི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ.
༤༨༨. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཾ. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོ ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་དེ་སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏི, སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ་སི་དྡྷོ ཨེ་ཝ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི –
‘‘པཱ་དོ སི་དྡྷོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, པཱ་དོ ཧི་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ;
ཏཾ་ཝི་ཛྫཱ་སེ་ཝ་ཀཱ པཱ་དོ, པཱ་དོ ཀཱ་ལེ་ན པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎོ བྷ་དྲོ སུ་ནྡ་རོ མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་ཧེ་ཝ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ. མཱ་ཧེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ མཱ ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི མཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་མི་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ཨི-ཀཱ་ར་སྶ ཨ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ཨི་མི་ནཱ་པཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་མཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨ་ཉྙེ་སུ་པི སུ་ཏྟེ་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བཱ་ཧི་ར་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནི་ཡ་དྷ་མྨེཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ པ་རི་པཱ་ཙ་ཀ་དྷ་མྨེ. པ་ཙྩ་ཡེཏི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫེ. མ་ཧཱ་ཛ་ཙྩོཏི མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ.
ཀཱ་ཡི་ཀོ ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་དི་ཀོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཙ. ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཀ་སྶ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱཏི རཱ་གཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་བཱ་དྷི་ཏཱ, ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཝི་དཱུ་སི་ཏཱ མ་ལཱི་ནཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་དི ན ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་པི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་པི ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘སེ་མྷོ གུ་ལོ༹’’ཏི. ‘‘མཱ མེ ཨི་དཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ པ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ན ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ. ཨེ་ས ཨུ་ཏྟ་རོ མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘བུ་དྡྷ་མྤི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩི ཝ་ཛྫཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ མཱ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ པ་དཱ་པ་དཾ;
ཨོ་ཏཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༤༨);
ཀཱ་ལེ ཀ་ཎྷཱ, ཀཱ་ལེ སུ་ཀྐཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཎྷཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ, ཀ་དཱ་ཙི སུ་ཀྐཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྱཱ་མི་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀཱ. ནི་ཀྐི་ལེ་སཱཏི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ.
ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ས་མྨཱ ཨཱ་པ་ནྣོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རནྟི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ. ཨ་ཏི་ད་པྤི་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ཏྟོ ག་བྦི་ཏོ.
ན ཨི་ཏྟ་ར་ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སཱི་ལཾ ནཱ་མ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ན ཨི་ཏྟ་རེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་མཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ར་ཉྙ་གཱ་མ་ཀེཏི ཨ་ར་ཉྙ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁུ་དྡ་ཀ་གཱ་མེ. ཏ་ཏྠ ནེ་སཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཝ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་ལླ་བྷ་ལོ་ཎོ ཧོ་ཏི ས་མུ་དྡ་སྶ དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ.
ཏ་དཱ ཀི་ར ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛེ སོ་ལ༹་ས གཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཧི་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི སོ་ལ༹་སཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ནྣི་དྷིཾ དཱ་ནི ཀུ་བྦ་སཱི’’ཏི མཾ གྷ་ཊྚེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཎ…པེ… ན ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ནྡྷཱ་རོ ཏ་སྶཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀིཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཝེ་དེ་ཧཱི་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཧི་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ‘‘དྷ་མྨཾ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི གཱ་ཐ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་པི ནེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ པ་སཱ་ས་སཱིཏི གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ས་སི. ན པཱ་པ་མུ་པ་ལི་མྤ་ཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ཧ་ཏྠི་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ. ནོ ཙེ ཨ་སྶ ས་ཀཱ བུ་དྡྷཱིཏི་ཨཱ་དི ཝེ་དེ་ཧ་ཨི་སི་ནོ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མ་མ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཝ བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘ཉ་ཏྟཱ’’ཏི ལོ་ཀེ ཉཱ་ཡ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ་ཏི ཉཱ་ཏོ, ཉཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཉ་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོཏི ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཉ་ཏྟ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ས་ཉྩ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི’’ནྟི. ཀིནྟི ཀིཾ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀོ ཨེ་ཏྠ དོ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི ཡ་ས་མ་དེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་མ་དེ་ན ཙ མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མེ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟེ་པི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མ པཱ་དཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པཱ་ད་ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཨོ་ན་མ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ན་མ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྠ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝནྟི ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ནཱ་མ ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ལེ ལཱ་བྷ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཏཱ་དཱི ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ. ཡ་སེ ས་ཏི་པི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཀཱ་ལེ་པི.
ཨ་བྷ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ར་ཏོཏི ནི་བྦྷ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨོ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ར་ཏོ བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀཱ་ལཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ར་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བྷ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ར་ཏོ. ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་བྷ་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱཏི ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ་པི བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏཱ, པ་གེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཐ་ཎྜི་ལ་པཱི་ཋ་ཀནྟི ཐ་ཎྜི་ལ་མ་ཉྩ་ས་དི་སཾ པཱི་ཋ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨ་པ་སྶཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. དྭི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཐ་ཎྜི་ལ་པཱི་ཋ་ཀཱ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ན པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ན ས་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘མཾ བྷཱ་ཡ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩཾ པ་ཝི་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. ཨུ་ཀྐཱ་སི ‘‘བ་ཧི ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ མཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝཱི’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུནྟི ཏཱ་དི་སཾ ཨི་དྡྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ་པི པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་དྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ.
ཁ་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི རཱ་ག་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ. ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཝཱ་རེ་ཏྭཱཏི ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཝོ་དཱ་ནཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་སྶ ས་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ནྣེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ནུ་མ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀེ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཀེ ཨ་ནྭ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཨ་ནྭ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་བུ་དྡྷི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀེ དི་ཊྛེ་ན དྷཱུ་མེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏ་ཏཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨ་ནུ་སྶཱ་ད་ནཱ་ན་པ་སཱ་ད་ན་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏྠུ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ ཨ་བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་དྷི ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ, ཡོ ཡ་ཏྠ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ན སོ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྲ་ཧྨཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ, སྭཱ་ཁཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡཾ གུ་ཎ་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ‘‘མ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ མ་མ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎེ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ‘‘སུ་ག་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཨུ་སྶཱ་ད་ནཱཏི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ. ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱཏི ཧཱི་ལ༹་ནཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་སཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠཾ – ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༠༥; ༣.༢༨༥, ༣༢༢) གུ་ཎ་ཏོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ན་མྤི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཾ ག་ར་ཧ་ཎ་མྤི ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏི.
༤༨༩. ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སྶ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ. མཱུ་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ. ག་ཎྛི་ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་སྶེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘པ་ར་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཙ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷོ ཧི ཨ་ཏྠོ, ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷོ, ཡོ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ. ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷོ, ཡོ གྷ་ཊཱ་དཱི་སུ པ་སི་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནོ ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཀོ་ཙི ཨོ་ཀ་པྤ་ན་སི་དྡྷོ, ཡོ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་དི་ཊྛོ ས་དྡྷཱ་ཝི་ས་ཡོ པ་ར་ལོ་ཀ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷེ ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷེ ཙ ཨ་ཏྠེ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ས་དྡྷེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྠུ་གུ་ཎཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཨེ་ས མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཐོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ གུ་ཎོ, ཨེ་ས ཨ་པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་མ ཛཱ་ན་ན་པ་ཐོ ཛཱ་ན་ན་མ་གྒོ. ཨེ་ས གོ་ཙ་རོཏི ཨེ་སོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ མ་ཡི གོ་ཙ་རོ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ་པི (དཱི. ནི. ༡.༧) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལ་མེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཨེ་ཏཱ་པཱ་ཐོཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་པཱ་ཐོ. ཡོ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སོ ཏ་མྨ་ཡོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏ་མྨ་ཡོ ན ས་ཏ་ཎྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སུ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་ར་ཉྩེ་ཝ ཏ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི. ས་ཝི་པ་ཀྑ་ནྟི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ. ཀ་ཎྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཀྐནྟི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་ཎྷཾ ནཱ་མ, ཨི་མ་སྶ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨི་དཾ སུ་ཀྐཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཎྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཀྐཾ. སུ་ཀྐཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཎྷནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧནྟི ས་བྱཱ་པཱ་རཾ. ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནཱ་དི་ཀེ ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ, ས་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ དེ་སི་ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ. ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨེ་ན མ་གྒེ་ན. དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨེཏི དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པུ་བྦེ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀ་ས་དྡྷཱ་ཡ་པི པ་ས་ནྣོ, ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ས་ཏྠ་རི པ་སཱི་ད་ཏི. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཝ་ངྐཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་སཱ་མཱི་ཙི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ས་བྦཾ དོ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༤༩༠. ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྠུ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི་པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཙཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏྠུ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ན་པ་དེ་ཧཱིཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མྦོ་དྷ་ནེ་ཧི ཨ་ཀྑ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་དེ་ཧི. ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི. ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་སཱི་ད་ན་ཏོ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ས་དྡྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ས་དྡ་ཧ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཀཾ. ཐི་རཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ. ཨི་ཏ་རེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དེ་ཝེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ མཱ་རོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨེ་ཏེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎཱ་ད་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ནྣེ་ས་ནཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་མ་ནྣེ་ས་ནཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝཱི་མཾ་སཱ. ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱཏི ས་བྦྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝ. སུ་ཊྛུ ས་མྨ་དེ་ཝ. ས་མ་ནྣེ་སི་ཏོཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.