༩. མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༥. ཛཱ་ན་པ་དི་ནོཏི ཛ་ན་པ་ད་ཝ་ནྟོ, ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཝཱ ཨི་སྶ་རཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒཱ ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཡ་དི ཨེ་ཀོ ཛ་ན་པ་དོ, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ས་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི (པཱ་ཎི་ནི ༡.༢.༥༡) ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷཱི ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, མ་ལླེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏ་བྦི་སེ་ས་ནེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་ས་དྡེ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ’’ཏི. ཨ་སྶཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པཱ་སཱ་ཎཱ་ནི, ཏཱ་ནི སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་སྶ་པུ་ར’’ནྟི སོ ནི་ག་མོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀེ་ཙཱི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶོ ར་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ‘‘ཨ་སྶ་པུ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ཏེ་ཧི, ནཱ་མ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ ནི་ག་མ་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་སྶ་པུ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ནི་ག་མོ’’ཏི གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལཾ. ཏེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. ལ་ཛྫི་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ. པེ་ས་ལཱཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ. ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ པ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་པི ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀཱ དྷ་མྨ་མཱ་མ་ཀཱ’’ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡེ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནེཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་པྤི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་པཱུ་ཛ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྷི ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱཏི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ, ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ’’ཏི. ས་མ་ཎགྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ན སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎ’’ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཙཱ་ཡཾ བྷེ་དོ, ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. ས་མ་ཎེ་ན་ཀ་ཏྟ་བྦ་དྷ་མྨཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ. ཡོ ཧི ཧེ་ཊྛི་མ་སི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏེ་ན ཡེ ཨུ་པ་རི་སི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ས་མ་ཎེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏེ་པི ཙ ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་རེ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་དི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ-པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ཛཱི་ཝ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར-བྷོ་ཛ་ནེ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏ- ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ-ཛྷཱ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དེ་སི་ཏཱ, ན ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝི་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏོ. ཕ་ལགྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ནི་སཾ་སགྒ་ཧ་ཎེ་ན པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི་ཨུ་དྲ་ཡོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝ་ཉྩཱ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ཡ་སྶཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་ལི༹་པ་དེ་སེ་ན. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎདྷ་མྨཱ་ནཾ. ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སཱིཏི གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་བྷཱ་སི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་པི་ཙ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༦) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
༤༡༦. ཡཾ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་ར་ཎེ ཧེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡནྟི ཝཱ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏོ པ་ར་ས་ཏྟོ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡི་ནཱི. ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ག་རུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཏྟེ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་སྶ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཝོ, ས་ཧ པ་ཏི་སྶ་ཝེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝཾ, པ་ཏི་སྶ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མ་ཧ་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ཧི་རཱི ཏ་ཏྠ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏནྟི པཱ་པ་ཏོ བྷཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཡ་ཏི ཏཾ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ ཙ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་རེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ. ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ, པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡.བ་ལ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀ་མ་རི་ཡཱ་ད་སྶ པཱ་ལ་ན་ཏོ ལོ་ཀ་པཱ་ལ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. སུ་ཀྐཱཏི ཨོ་དཱ་ཏཱ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀཱ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ སུ་ཀྐཱ. ས་མྦྷེ་དནྟི ཨཱ་ཙཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ས་ངྐ་རཾ. དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཱ དྷ་མྨཱ་ཏི དེ་ཝ་དྷ་མྨཱ.
སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ས་ནྟོཏི ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་དོ་སཱ. ས་པྤུ་རི་སཱཏི ས་ནྟ་ཛ་ནཱ. ས་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ཀཱ ཧི སཱ་དྷ་ཝོ.
ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་ཧ་ཨོ་ཝཱ་དེ་ཀ་དེ་སོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་སྶ་པུ་རེ. ཨེ་ཏེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་མྨཱ. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ.
ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཕ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ. རཱ་གཾ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. རཱ་གོ ཁཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཕ་ལཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ, མ་གྒོ, སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ, ཕ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་མྤི ཕ་ལ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཱ་དི་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་པི ཧི ཨི་དྷ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ’’ཏི ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ’’ཏི. པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཉཱ་པེ་མི.
༤༡༧. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཏཱ་དི་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་བ་དྡྷེ་ནཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཝཱ ལེ་ཌྜུཾ ཝཱཏི ས་བྦ་མི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧི ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པཱ་ཎཱི་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ནོཏི ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ ཏ་ནོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ཁ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་གྒ་ཏུ་གྒ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི. ཨ་ནཱ་ཝ་ཊོཏི ཨ་ནི་ཝུ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཉྪ་ནྣོ’’ཏི, ན་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཚི་དྡ་ར་ཧི་ཏོ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ནེ་ན. སཾ་ཝུ་ཏོ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
༤༡༨. ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཀུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་ལླེ་ཁ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏོ, མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་ལླེ་ཁ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏོ, ན ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མུ་སཱ་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཧི མུ་སཱ་ཀ་ཐ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་བ་དྡྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི.
༤༢༠. ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་རི་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. སོ པ་ན ཨ་ཏི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝཱ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡེ པ་ན ‘‘ཏཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཡོ་གྱ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ མི་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝཱ་རེ་པི ཏ་སྶ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཁཱ་ད་ཐ པི་ཝ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ནེ་སཱ ས་ལླེ་ཁ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ.
༤༢༢. ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. དཱ་ཡ་ཀ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ.
༤༢༣. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ‘‘ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་སྶ ས་རཱི་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏོ. པུ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཱི་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱི་རུ་ཀཱ ཧི སེ་ས་མི་གཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ནྟཱ་ས་པུ་བྦ་ཀཾ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ཡ་ནྟི, སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་ཏི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ཡྻཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ སེ་ཡྻཱ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི? ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀེ་ཙི, ཏ་ཡི་དཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན སེ་ཡྻཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧཱ་སི, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཛྷཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡུ་པ་ག་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ སེ་ཡྻཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏི་ས་མ་ནྭ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ས་མ་ནྭ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱཏི སེ་ཊྛ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༤༢༦. ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ་ནཱིཏི ཨི་ཎ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཏེ་སནྟི ཨི་ཎ་མཱུ་ལཱ་ནཾ. པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཨ་ཝ་སེ་སོ.
པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ. ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏཱིཏི པཱི་ལེ༹་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་དུ་ཀྑོ. ཨ་པྤཾ བ་ལཾ བ་ལ་མ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟཱ-ས་དྡོ ‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༩༠) ཝི་ཡ, བ་ལ་ཝ་ཏྠོ པ་ན མ་ཏྟཱ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་རོ. སེ་སནྟི ‘‘ཏ་སྶ ཧི བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟོ་མྷཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛེ་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ་ག་མོཏི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. བྷུ་ཛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཡོ་གོ ཨི་སྶོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷུ་ཛི་སྶོ, སཱ་མི་ཀོ. སོ པ་ན ཨ་པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. དུ་ལླ་བྷ་ཨཱ་པ་ཏཱ་ཡ ཀཾ ཏཱ་རེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ནྟཱ་རོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ད་ཀཾ དཱི་གྷ་མ་གྒ’’ནྟི.
ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱིཏི ཁཱ་ད་ན་དུ་བྦི་ནི་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ ཨི་ཎ་མཱུ་ལཾ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་མྷི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་མྷི. སོ པུ་གྒ་ལོ. ཏེ་ན རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ, པུ་རི་སོ ཙེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ, ཨི་ཏྠཱི ཙེ པུ་རི་སེ་ན. ཨི་ཎཾ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ད་ཊྛ་བྦོ པཱི་ལཱ༹་ས་མཱ་ན་ཏོ.
ན ཝི་ནྡ་ཏཱིཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ཐཱཏི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ, ཝི་བཱ་དྷེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རོ་གོ ཝི་ཡ བྱཱ་པཱ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ སུ་ཁ་བྷ་ཉྫ་ན་ས་མཱ་ན་ཏོ.
ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཧེ་ཏཱུ་པཱ་ཡཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་དྷ་མྨ་ནཱི་ཏི་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཏྟ་ན་ཡེ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཀ་ཐཱ ཧི སོ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱི་ལཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཱི་ཏི ནེ་ཝ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཊྛི་ཏེཏི ནི་ཊྛི་ཏེ. ཨ་ཧོ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཧོ ཨུ་པ་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི. བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ད་ཊྛ་བྦཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་སྶ ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ.
ཡ་སྨཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ར་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་རཾ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི. ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ་པི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ས་མ་ཐོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ་པཱི་ཏི. དཱ་ས་བྱཾ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ.
སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟོཏི སཾ་ས་ཡ་ནྟོ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཏྭཱ. ག་ཎྷི་ཏུནྟི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་པྤ་ནཾ ཨཱ་ས་པྤ་ནཾ, པ་རི་ཏོ ས་པྤ་ནཾ པ་རི་ས་པྤ་ནཾ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཁེ་མ་ནྟ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ན པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་ནཾ, ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཚ་མྦྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན, སོ དྷ་མྨོ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི. ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ ཝི་ཡཱཏི སཱ་ས་ངྐ་ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཎ་ནྟི ཨ་ཎ་ཎོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ, ཀ་སྶ་ཙི ཨི་ཎ་སྶ ཨ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ས་མི་དྡྷ་ཀ་མྨ་ནྟོཏི ནི་པྥ་ནྣ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ. པ་རི་བུ་ནྡྷ་ཏི ཨུ་པ་རོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ར-ཀཱ་ར་སྶ ལ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨ་སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི པ་ལི་བོ་དྷ་མཱུ་ལཾ. ཚ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀེ ཚ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ཚ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ཙ མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷཱིཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ཝཱ. པ་ར་ཝི་ས་ཡཱ ཧེ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཨཱ་ཎ་ཎྱ་མི་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏོ.
ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཨཱ་རོ་གྱ་མི་ཝ བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏོ.
བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཀྑ་མི་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏོ.
བྷུ་ཛི་སྶཾ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཙི་ཏྟ་སྶ སེ་རི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏོ.
ཏི་ཎཾ ཝི་ཡཱཏི ཏི་ཎ་མི་ཝ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ཝི་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐི་ཏཱ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༤༢༧. ཀི་རཱི་ཡ་ཏི (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༥.༢༨-༢༩) ག་བྦྷཱ་ས་ཡེ ཁི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་རོ, ས་མྦྷ་ཝོ, ཀ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ར་ཛོ, མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ་ཡཱ ཧི ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ར་ཛོཏི ཨ་པ་རེ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡནྟི ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་མཱ་ཧ. ཏེ་མེ་ཏཱིཏི ཏི་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ནྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སྣེ་ཧེ་ཏཱི’’ཏི, པཱི་ཏི་སྣེ་ཧེ་ན པཱི་ཎ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཀ་ལ་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཕུ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི ཛོ་ཏི་ཏཱ. པ་རི་ས་ནྡེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྡེ་ཏི ཏེ་མེ་ཏི སྣེ་ཧེ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཡུ་ནཱ བྷ་སྟཾ ཝི་ཡ ཨི་མཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན པཱུ་རེ་ཏི. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཨི་མཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཕུ་ས་ཏི. ས་བྦཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ-ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ས་བྦཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་ཏོ’’ཏི, མཾ་སཱ་དི་ས་བྦཱ་བྷཱ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཕུ་ཊཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ བྱཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཏུ་ཉྩེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཉྩ ཚེ་ཀོ ས་ནྣེ་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནཾ པ་རི་མ་དྡ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ག་ཏཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ. པ་རི་ག་ཏཱཏི པ་རི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ནྟཱ. ཏི་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མཾ ཨ་ནྟ་རཾ བཱ་ཧི་ར་ཉྩ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཱ. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ. ན ཙ པ་གྒྷ་རི་ཎཱི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་སྶ སི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནྷཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ཏཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༤༢༨. ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ན་ཨུ་ད་ཀོཏི ར་ཧ་ད་སྶ ཨ་དྷོ་ཐཱུ་ལ་དྷཱ་རཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྦྷི་ཛྫ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཨུ་ད་ཀོ. ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་བྦྷི་ཛྫ་ན་ཨུ་ད་ཀོཏི ར་ཧ་ད་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཐཱུ་ལ་དྷཱ་རཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་སི་རཱ་མུ་ཁེ་ཧི ཨུ་བྦྷི་ཛྫ་ན་ཀོ. ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒོཏི ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཀ་ནྡ་ར་ས་ར་ཨཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒོ.
༤༢༩. ཨུ་པྤ་ལ་ག་ཙྪཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ལི་ནཱི (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༥.༢༨-༢༩), ཝཱ་རི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀེ ར་ཏྟ་ཀྑི་ཀོ ‘‘པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ར་ཏྟཾ པ་དུ་མཾ, སེ་ཏཾ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏི་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༤༣༠. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛེ་ནཱཏི ར་ཛོ་ཛ་ལླཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་མ་ལཱི་ན་མྤི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ པ་བྷ་སྶ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎནྟི ཨུ་ཎྷ་ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏུ་ནཱ ཕུ་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ‘‘ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྠ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་སྶ ཙ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་ས་དི་ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པི སུ་ཁེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཕུ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ན ག་ཧི་ཏོ, ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི…པེ… ཀཱ་ཡོ ཕུ་ཊོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
༤༣༡. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་ཨུ་པ་མཱ་ཡནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཀ་ཏ་ཀི་རི་ཡཱག་ཧ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ག་ཏ་གཱ་མ་ཏྟ་ཡགྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀ་ཏཱ ཀི་རི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༤༣༢. ས་མྨུ་ཁ་དྭཱ་རཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟེཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ནྟེ. ཨི་ཏོ པ་ན གེ་ཧཱ…པེ… པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ཨི་དཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཋ་ཏྭཱཏི དྭི་ནྣཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ཙེ པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྪི་མ་མུ་ཁཾ, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎཱ་མུ་ཁ་སྶ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁ་སྶ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ས་ན་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀ་པུ་རི་སཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་པུ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཁ་ཎེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ད་སྶ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ་པི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཁ་ཎེ་ན ཙ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ.
༤༣༣. པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ‘‘པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཝཱ པ་དེ་སོ པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑེ་པོ. ཨ་ནཱ་ཝི་ལོཏི ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶོ. སཱ ཙ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ ཀ་དྡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐ་དྡ་མོ’’ཏི. ཋི་ཏཱ་སུ་པི ནི་སི་ནྣཱ་སུ་པི གཱ་ཝཱི་སུ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སཱུཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་སུ. ཨི་ཏ་རཱ ཋི་ཏཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཉཱ་ཡེ་ན. ཏི་ཊྛ་ནྟ་མེ་ཝ, ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཙ་ར་ནྟཾ. དྭ་ཡནྟི སི་པྤི་ས་མྨུ་ཀཾ མ་ཙྪ་གུ་མྦ་ནྟི ཨི་མཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ནྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ར་ནྟ་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀིཾ ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ ས་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་སྶ ཧི ཝ་སེ་ན ‘‘ཏི་ཊྛ་ནྟ’’ནྟི, སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀ་སྶ མ་ཙྪ་གུ་མྦ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤི, ཙ་ར་ནྟ་མྤཱི’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༤༣༤. བྷི་ཀྑཱུཏི བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. སོ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་མ་ཎོ་ཏི་ནཱ་མ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ པཱ་པཱ་ནཾ ས་མི་ཏཱ་ཝཱི་ཏི ས་མ་ཎོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ’’ཏི. སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི བྲ་ཧྨཱ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཧི་སྶ པཱ་པཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཛ་ལེ་ན ནྷཱ་ཏ་ཝཱ ནི་དྡྷོ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ནྷཱ་ཏ་ཀོ. ག་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ནི་སྶུ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ས་བྦ་སོ ནི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི, མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཧིཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ཨོ་དྷི་སོ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ – ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཧ་ཏ་ཏྟཱ དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ར་ཧནྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.