༡༠. ཙཱུ་ལ༹་ཨ་སྶ་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༥. པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨ་སྶ་པུ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཉྩ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་རེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༡༥) ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ པ་ཏི་རཱུ་པཱ. ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་པ་དཱཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་པྤ་ཊི་པ་དཱ.
༤༣༦. ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ, པ་གེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ བྷཱ་ཝི་ཏཱ. མ་ལི་ནེཏི མ་ལ་ཝ་ནྟེ ཀི་ལི་ཊྛེ. མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏེཏི ག་ཧི་ཏ་མ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཏ་མ་ལེ. ས་མ་ཎ་མ་ལཱཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ མ་ལཱ. དུ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ས་མ་ཎ་དོ་སཱཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་དཱུ་ས་ནཱ. ཀ་ས་ཊེཏི ཨ་སཱ་རེ. ནི་རོ་ཛེཏི ནི་ཏྟེ་ཛེ. ཨ་ཡ་ཏོ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཱ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཱ, ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏཾ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ. ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན’’ནྟི. ཏི་ཁི་ཎཾ ཨ་ཡནྟི ཝེ་ཀ་ནྟ་ཀ་ས་དི་སཾ སཱ་ར་ཨ་ཡཾ. ཨ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཡོ་གྷཾ་ས་ཀེ་ན. ཀོ་ཉྩ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཀི་ར ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ནི་ཝུ་ཏྠཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁ་རཾ ཏི་ཁི་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཊྛི་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་མྤི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ཉྩ་ས་ཀུ་ཎེ ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ ཀི་ར ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞཾ ཨ་གྒི་ནཱ་པི ཀི་ཙྪེ་ན ད་ཡ྄ཧ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་བ་ལེ་ན པ་ན སུ་ཁེ་ན ད་ཡ྄ཧེ་ཡྻ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཙ ནཾ ཨ་ཡ་ཀཱ་རཱ བ་ཧུ་ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏི་ཏི་ཁི་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཡོ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཕེ་གྒུ་ད་ཎྜཾ ཝི་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཚི་ནྡ་ནྟི. ས་ས་བི་ལཱ༹་ར་ཙ་མྨེ་ཧི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཝུ་དྷ་པ་རི་ཙྪ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཀོ་སི་ཡཱ’’ཏི. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷནྟི པ་རི་ཏོ ཨོ་ན་དྡྷཾ ཚཱ་དི་ཏཾ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝེ་ཋི་ཏ་ནྟི ས་བྦ་སོ པི་ཧི་ཏཾ.
༤༣༧. ར་ཛོཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ར་ཛོ. ཛ་ལླནྟི ས་རཱི་རེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ལོ་ཎཱ་དི་མ་ལཾ. ར་ཛོ་ཛ་ལླ་ཉྩ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ར་ཛོ་ཛ་ལླི་ཀོ, ཏ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཛོ་ཛ་ལླ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་མེ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་སོ་པི ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་སྶཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཝ་ཏྠ་དྷཱ་རི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་སྶ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་མཱུ་ག་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊི་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན སཱ་མ་ཉྙཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ཀོ་ཙི ཏི་ཏྠ་ནྟ་ར་ལ་དྡྷི་ཀོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ་ནྟི ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་པ་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླ་ཀ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཏི. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཝ་ནྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, པ་ཙྪཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཏྟེ ས་མཱ་ད་པེ་ཡྻུཾ.
༤༣༨. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་སྶ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷོ་ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པཱ་མོ་ཛྫནྟི ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. པཱི་ཏཱིཏི པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ཝ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་སྶ་དྡྷིཾ ཝ་ད་ཏི. ཝེ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ནྡ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྟཾ ལ་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ མ་གྒོ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་པ་མི་ཏོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ (མ. ནི. ༡.༡༥༤) ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་ཐཱ ཙ ཨི་རི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ པུ་རི་སཱ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་སུ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱིཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙཱུ་ལ༹་ཨ་སྶ་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ མ་ཧཱ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.