༨. མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༦. ལ་དྡྷི་མ་ཏྟནྟི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ, ན དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛཱིཏི ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. སོཏི ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནྟནྟི ཙ ནི་ག་མེ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཨེ་ཝ བྷ་ཝེ་སུ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཉྙ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏོཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. པ་ར་ལོ་ཀ་ནྟི པ་ར་བྷ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ས་མྦ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀ་ག་མ་ན་མཱ་ཧ. སཾ་ས་ར་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ. ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན་མཱ་ཧ. སཾ་ས་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ.
‘‘པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. བུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༢, ༣༥༣) ཨི་མ་སྨིཾ བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཛི་ན་ཙ་ཀྐེ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏ་དེ་ཝི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨ་ན་ཉྙ’’ནྟི ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ – ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ (དྷ. པ. ༢༧༧), རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༩༣-༩༤) ཙ ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཁཱི་ལཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི དི་ཊྛཾ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. སོ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཛ་ནནྟི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཛ་ནཾ ནི་ཙྩ་གྒཱ་ཧ་པ་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་པ་ཐེ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ.
༣༩༨. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སཱི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་དོ ཝེ་དེ་ཡྻོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རཱ. ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་དོ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝུ་པཱ་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶེ་ཏི. ཝེ་དི་ཡོ་ཝ ཝེ་དེ་ཡྻོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱི་དི་སཱ་ན་ཉྷི པ་དཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ས་དྡ་ཝི་དཱུ མ་ཉྙ་ནྟི. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ.
༣༩༩. ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཏི་སྶ ཚི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཧེ་ཊྛཱཏི ཨ་ལ་ག་དྡ་སུ་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༦-༢༣༧) ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ཧི ཨ་ཝོ་མི་སྶོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ན་ནུ ཙཱ་ཡ་མྤི སཱ་ཏི་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ནི་ཡྻཱ་ན་ཉྷི པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཱ དེ་ས་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨི་དྷ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི. པ་རི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷིཾ སོ་དྷེ་ནྟོཏི ཡཱ་དི་སཱི སཱ་ཏི་སྶ ལ་དྡྷི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷིཾ སོ་དྷེ་ནྟོ, པ་རི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷི་སོ་དྷ་ནེ་ནེ་ཝ སཱ་ཏི ག་ཎ་ཏོ ནི་སྶཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
༤༠༠. ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཡ་དི་པི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ནི་ཡ་ཏཾ ཨི་ཏ་ར་མྤི ས་བྦཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ཨི་དྷ ‘‘ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཡཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏེ་ན ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟྭེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ར་ས་ངྐ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ. སྭཱ་ཡཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ན་ཡེ་ན མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ལཱ་བྷེ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛ་ལ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཏཱ་དི་ས་སྶ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, སོ ཙ སཱ་བྷཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཧེ་ཏུ་ཀོ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡེ་ས་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ན སོ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྶ པ་ན སོ་ཏ་ས་དྡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ཏོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏ་སྶ ཀུ་ཏོ ས་ངྐ་མོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟེཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. དྭཱ་ར་ས་ངྐ་ནྟི་མ་ཏྟནྟི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ས་ངྐ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་དཱ་མི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ནྟ་ཏོ ས་ཏི ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༤༠༡. ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཛཱ་ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཉྩ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ས་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཏཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད’’ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ, པ་ཙྩ་ཡོ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ཨཱ་ཧཱ་རོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི. ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷཱཏི ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ. ཁ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ.
ནོ་སྶཱུ་ཏི སཾ་ས་ཡ་ཛོ་ཏ་ནོ ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ, ན ནུ ཁོ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. བྷཱུ་ཏ་མི་དཾ ནོ་སྶཱུཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ ནུ ཁོ ཨི་དཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ སཾ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ ནོ་སྶཱུཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ནྣོ སཾ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ནྣོ་པི སཾ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ནོ་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དོ་པི པ་རེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཏི་ཡ་དི་ཙྪཱ་དི་ཝཱ་དེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཾ ནོ་སྶཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ སཾ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཾ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི་པི སཾ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནི་ཙྩེ ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ར་ས་ཏོ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ར་ས་ཏོཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོཏི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཡེ ཡེཏི ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཡེ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ. ས་ལླ་ཀྑེ་སུནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སུཾ.
ཏེ་ཧཱིཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཾ. ནི་ཏྟ་ཎྷ་བྷཱ་ཝནྟི ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན་པི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ་པི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་མི, སཱ་ཏི པ་ན མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཝ་དྡྷ་ནིཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་དི་ཊྛིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ཏིཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན. པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཧེ་ཏུ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནེ་ན. ཨ་ལླཱི་ཡེ་ཐཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཡེ་ཐ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧཱི’’ཏི. ཀེ་ལཱ་ཡེ་ཐཱཏི པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཀེ་ལི༹་ཡཱ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. དྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪ་ནྟཱཏི དྷ་ནཾ ཝི་ཡ དྲ་བྱཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪཾ ཏ་ཎྷཾ ཛ་ནེ་ནྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. མ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ‘‘མ་མ་མི་ད’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ. ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན་པི ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
༤༠༢. པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ས་བྦོ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི. ཡཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི ས་བྦོ ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏོ. པུ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ, ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དཱི་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཙ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ, ནི་ཙྩ་གྒཱ་ཧ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཀི་ལེ་སོ་པི ཨི་དྷ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ཏ་མྤི ‘‘ཨི་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡཱ་ཝ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་པ་དཾ, ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༩). སེ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
༤༠༤. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༠༧. པ་ཊི་དྷཱ་ཝ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཊི་དྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, སཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ.
ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝནྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝཱ་ད་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ. ག་རཱུཏི ག་རུ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ. བྷཱ་རི་ཀོ པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟ་ས་དི་སོ. ཨ་ཀཱ་མཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦོཏི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་མཱ་ཧ, ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན. ཀི་ཙྩནྟི ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནནྟི ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ. ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཱིཏི མ་ག་ཝ་ཏཱ་དི་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི. དི་ཊྛི་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལཱ་ནཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ས་ཙྩཾ, ཨི་དཾ ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནི ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀིཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ཡཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏནྟི པ་ར་ནེ་ཡྻ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ’’ནྟི. ས་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཾ. ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ནཱི་ཏཱ. མ་ཡཱཏི ཀ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༤༠༨. ཏཾ ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ས་མཱ་ག་མེ་ན. ག་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་བྦྷོ, ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠོ དྷ་མྨ་པ་བ་ནྡྷོ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ག་བྦྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀོ ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཡ་མེ་ཀ་ར་ཏྟིནྟི ཡ་སྶཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཡཾ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཝཱ. པ་ཋ་མནྟི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ. ག་བྦྷེཏི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ. མཱ་ཎ་ཝོཏི ས་ཏྟོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟཱ ར་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏོ་ཝཱཏི ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཨ་བྦྷོ ཝི་ཡ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ར་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཡཱ་ཏཱིཏི སོ མཱ་ཎ་ཝོ ཡཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ. ས ག་ཙྪཾ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏ་ར་ཛ་སྶ ལ་གྒ་ན་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཀི་ར ཡ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ག་བྦྷཱ་ས་ཡེ. ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ག་བྦྷཱ ཨེ་ཝ བྷི་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶཱ ས་བྷཱ་ཝོ. ཝ་ཏྠུ སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ག་བྦྷཱ་ས་ཡོ སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ག་བྦྷ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟ་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་ལེ་ས་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཝ་སྶ པ་ན ཀ་ཐཾ ས་བྦྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏྠི་ས་ནྟཱ་ནེ་པི སུ་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན་པི དཱ་ར་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན སཱ་མ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན མ་ཎྜ་བྱ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི. ག་ནྡྷ་བྦོཏི ག་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ག་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན སཱུ་ཙ་ན་ཏོ ག་ནྡྷོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་བྦ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་ནྡྷ་བྦོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲཱུ་པ་ག་ས་ཏྟོ’’ཏི. ཀ་མྨ་ཡ་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཏོཏི ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧེ་ན ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པེ་ལླ་ན་ཀ་ཡ་ནྟེ་ན ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པེ་ལླི་ཏོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ. མ་ཧ་ནྟེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་སཾ་ས་ཡེ་ནཱཏི ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་པ་རི་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ‘‘ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི ཁོ, ན ནུ ཁོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཧཾ ཝཱ, པུ་ཏྟོ ཝཱ མེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་སཾ་ས་ཡེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ན ག་རུ་ཏ་རེ་ན སཾ་ས་ཡེ་ན. ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཐ་ན་པྤ་དེ་ས་མཱ་ཧ. ཀཱི་ལ༹་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི ཀཱི་ལ༹་ནཾ, ཀཱི་ལ༹་ན་མེ་ཝ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཾ.
༤༠༩. སཱ་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ་དི་དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་སུ་ཙི་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་རི་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧུ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ཏི. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་སྶ དུ་ཀྑེ དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑི་ཏོ མ་མ དུ་ཀྑ་ནྟི ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན གཱ་ཧ་དྭ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རནྟི པུ་ན་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་ནྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་ནྡྷཱི. ‘‘ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཙ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཕ་ལ་ས་ངྑེ་པ་སྶ. ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཙ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ས་ངྑེ་པ’’ནྟི.
༤༡༠-༤༡༤. ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་དེ་ས་ན’’ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ དེ་ས་ནཱ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ ཧི…པེ… ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་སྶཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧ་མ་ཧཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐོ, སཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ཧ་ཏྠཱ་ཝ་ལ་མྦ་མཱ་ནེ་པི དུ་རུ་གྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལེཏི མ་ཧ་ནྟེ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊེ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊེཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊེ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.