༧. ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༠. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ. མ་ཎཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་དུ་མ་རཱ་ག་མ་ཎཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཨི་ནྡ་ནཱི་ལཱ་དི་མ་ཎཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་ར་ཀ་བ་ར་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝ་ཎྞེ་ཧི.
ཏ་ཎྷཱ ས་བྦ་སོ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡོ (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༧.༦༡), ཏ་སྨིཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེཏི ཙ ཝི་ས་ཡེ ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ, སཱ སཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་གོ་ཙ་རཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དེ་སེ་ཐཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ ནི་ཊྛཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ས་ཏ་ཏ་ནི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ན ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ཀུ་པྤ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝུ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ ཙ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
ཝེ་གཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏུ་རི་ཏཱ་ཡ་ཏི. ས་ལླ་ཀྑེ་སཱིཏི ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སི. ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཚ་དྭཱ་རི་ཀཱ, ཏེ་ཧི.
པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དྷ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་པི ཏ་གྒ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’’ཏི. ན ཡུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཝ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༧༢; སཾ. ནི. ༢.༡༢༤-༡༢༥, ༡༢༨, ༡༣༤, ༡༤༣) ཝི་ཡ ཨ་ལཾ-ས་དྡོ ཡུ་ཏྟ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་དི་པི ‘‘ཏ་ཏི་ཡཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སུ་དྡྷི་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ པ་ན ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ (ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ) ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པུ་རི་མཱ་ཡ ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་པ་ར་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཏ་སྶཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི. རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏི. ད་སྶེ་ནྟོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ སུ་ཁ་སཱ་རཱ་གི་ཏཱ་ཡ, བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཀྐ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཨ་དྡྷུ ཝཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ཏཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཏ་སྨཱ. ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གོཏི ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ལུ་ཛྫ་ནཱ. ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་སོ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་རཱ་གོ. ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶི་མྷི་པཱིཏི ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶི་པ་དེ་པི. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨ་བྷི་དི་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ནི་རོ་དྷོ་པི ཧི…པེ… དུ་ཝི་དྷོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ན་ཏོ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ མ་གྒོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོཏི མ་གྒོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒཱ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ངྒཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི ཙ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༢) ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཁ་ནྡྷཱ་ན་མྤི པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ན མ་གྒེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, མ་གྒེ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནེ དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ནཱ་དི་ཡ་ཏི, དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི. སཾ་ཁི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཁི་པྤཾ ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
༣༩༡. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཉཱ་ཎེ་ན ཉེ་ཡྻཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ས་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་སཾ དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ, ཨ་པྤ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ. པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ནི་ཙྪ་ར་ཏཱིཏི ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ཉྷེ་ཏཾ ས་ཏྠུ ཝ་ཙཱི་གྷོ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ, ཡ་དི་དཾ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཱ. ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་རོ་ཀཱ་སོཏི ཚི་དྡ་བྷཱུ་ཏོ, ཝི་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ་པི ན་ཏྠི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡཱ་ས་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ.
པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ངྒཾ, པ་ཉྩ་ངྒཾ ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ. མ་ཧ་ཏཱི་ཨཱ་དི ཝཱི་ཎཱ་ཝི་སེ་སོ་པི ཨཱ་ཏ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཙ་མྨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་སཱུ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏ་ལཾ ཀུ་མྦྷ་ཐཱུ་ཎ་ད་དྡ་རཱ་དི. ཙ་མྨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྟི་བ་དྡྷ་པ་ཎ་ཝཱ་དཱི’’ཏི. གོ་མུ་ཁཱི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝཾ་སཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྑ་སི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ས་མྨཱ་དཱིཏི ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ས་ལཱ་ཀ་ཏཱ་ལཱ༹་དི. ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ད་ཎྜ་མ་ཡ་ཏཱ་ལ༹ཾ. ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹ཾ ལོ་ཧ་མ་ཡཾ. སི་ལཱ་ཡ ཨ་ཡོ་པ་ཏྟེ་ན ཙ ཝཱ་ད་ན་ཏཱ་ལ༹ཾ སི་ལཱ་ས་ལཱ་ཀ་ཏཱ་ལ༹ཾ. ས་མ་པྤི་ཏོཏི ས་མྨཱ ཨ་པྤི་ཏོ ཨུ་པེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཡ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཏོ ཙཱ་རེ་ཏི. ཀཱ་ནི པ་ན ཙཱ་རེ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟིཾ…པེ… ཙཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་དི་ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཙ ཝཱ་ད་ཀ་ཛ་ནེ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་ད་ཀ་ཛ་ནེ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་དྡཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི (ཝི. ཝ. ༡) དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
༣༩༢. ཨ་པྤེ་ཝ ས་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི མཱ་རི་ས, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡཾ ས་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་པྤེ་ཝ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ་པི ན ཧོ་མ. ཨ་པི་ཙ དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷུ་མྨ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ན་མྤི ཀེ་ཙི ཨ་ཊྚཱ ས་ཀྐེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ནི་ཡ་མེ་ནྟོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ནྟོ. ཏཾ པ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སནྟི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ. མ་ཎྜ་ན་པ་སཱ་དྷ་ན་ཀཱ་རི་ཀཱཏི མ་ཎྜ་ན་པ་སཱ་དྷ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ཀཱ. ཨ་ཊྚ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཡནྟི ས་ཝ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་པ་རི་ཙི་ཏ་མྤི ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ. ན དི་སྶ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ས་བྦ་སོ ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ. སོ་མ་ན་སྶ་སཾ་ཝེ་གནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝེ་གཾ, ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་སཾ.
ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོཏི ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་པ་ཏི་ཏོ ས་མོ་གཱ་ལ༹ྷོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཡ་སྨཱ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེཏི ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏེ་ན ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་མི་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. མ་གྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སོ དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ མ་གྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ.
མ་ཧཱ་པཱ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟཾ སུ་རཱ་པཱ་ནཾ. ག་ཎྜ་པཱ་ནནྟི ག་ཎྜ་སུ་རཱ་པཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཧ་ར་མཱ་ནཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ. ཝེ་དི་ཀཱ་པཱ་དཱཏི སི་ནེ་རུ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ. པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནཱ་ག་སེ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི.
༣༩༣. རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ. མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ཏྠ་མྦྷེཏི ཀ་བ་ར་མ་ཎི་མ་ཡེ ཐ་མྦྷེ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡེ གྷ་ཊ་ཀེཏི ‘‘ར་ཛ་ཏ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡེ གྷ་ཊ་ཀེ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཙ. པ་བཱ་ལ༹ྷཾ མ་ཏྟོ་ཏི པ་མ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ཏྟོ’’ཏི. ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪ་རཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན.
ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཝི་མྷ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏཾ ཝི་མྷ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཏུ་ཊྛི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏུ་ཊྛི་ནོ. སཾ་ཝི་གྒནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཾ. སྭཱ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གོ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ལི་ཏ’’ནྟི.
༣༩༤. ཏ་མཾ ཝི་ནོ་དི་ཏནྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཐེ་ར་སྶ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ, ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མ སཱ་ས་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི མ་ཡཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན བྷོ་ག་མ་དེ་ན ས་མྨ་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཏ་མཾ ཝི་ནོ་དི་ཏཾ ཝི་དྷ་མི་ཏཾ. ཨེ་ཏེཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ས་ཀྐོ ཙཱ་ཏི ཏེ དྭེ་པི ས་མཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ.
༣༩༥. པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནནྟི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ-སུ་ཡཱ་མ-ས་ནྟུ་སི་ཏ-པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.