༦. མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ ས་མ་ཡོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཏ་བྦི་སེ་སོ, ཡོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀོ་ཝ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་སེ་ས་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི. མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝཱ་ས་དྷུ་རོ ཙེ, ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, ག་ནྠ་དྷུ་རོ ཙེ, ག་ནྠ་པ་རི་ཙ་ཡེ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ནི་ས་ཛྫ་ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹ཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཀཱ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ ཡ་ཐཱ་ཙི་ནྟི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ མ་གྒཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་མྨ་གྒ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སྶེ་ན ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི.
༣༦༥. ཨཱུ་རུ་ཀྑ་མྦྷོ་པི ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ-ས་དྡོ ཝི་མྷ་ཡ་ཏྠོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་མྷ་ཡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ནྡྷོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝི་མྷ་ཡ་ཝཱ་ཙཱི་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧི ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ནྭ་ཡནྟི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི ཨེ་ཝཾ་ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༩; མ. ནི. ༡.༡༡༢; མ. ནི. ༣.༡༥༤) ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སུ་བྷཱ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་རཱུ་པནྟི ཨ་བྷཱི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡཱ་རོ་པ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པྤ་ཡོ་གོ ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ཏྠོ་པཱིཏི ‘‘ཨཱུ་རུ་ཀྑ་མྦྷོ་པི ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠོ་པི ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ. ཏེ་སནྟི ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ.
༣༦༦. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཡེ ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ན་ནྡོ ཝ་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀི་ལི་ཊྛ་ཏ་པཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ན་ཏ་པཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ཛཱ་ཏ་མེ་དནྟི མེ་ད་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་དཾ. པུ་རི་མཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ན་ནཾ ཁེ་ད་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ. ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ན ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ནི་ཡ་མཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཏ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ན ཉཱ་ཡ་ཏི, སེ་ས་ཏོ་པི ན དི་སྶ་ཏི.
༣༦༧. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ཁོ ཏྭཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ན ཨ་ཉྙཱ་སི, ཀུ་ཏོ པ་ན ཏྭཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, སོ ཏྭཾ ཀུ་ཏོ ས་ནྟ་སུ་ཁུ་མཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཋཱ་ནེ. ཨ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ པ་དནྟི ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཉྙི་ཏ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ནྟཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཙེ་ཝ དུ་བྦ་ལཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རོ པ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ན ཨཱ་དི་ཏོ སུ་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཏི་ཀྑཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི སུ་ཏྟ་པ་དཾ (སཾ. ནི. ༢.༦༢) ཨཱ་ཧ་རི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱ་ནནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི. ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི ཙུ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀནྟི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ཀཱ་ཡནྟི ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་ས་མཱུ་ཧ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་དཱ་ན་མྤི ནི་ཀྑེ་པ་ན་མྤཱི’’ཏི.
༣༦༨. སུ་ཁ་སཱ་རཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་རཱ་གེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི སུ་ཁེ ཋི་ཏེ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཁེ་པེ་ཏྭཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ‘‘ཀ་དཱ་ཙི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ, ཀ་དཱ་ཙི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི པ་ཀྑ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ.
༣༦༩. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱཏི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ་ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཀཱ་ལེ བ་ཧི ཙི་ཏྟ་ཙཱ་རཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ས་ཏིཾ སཾ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་སྶཱ་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ས་མྦཱ་དྷེ ཝ་ཛེ ས་ནྣི་རུ་དྡྷོ གོ་ག་ཎོ ཝི་ཡ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ ས་རཱི་རེ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དྡྷཱ་ནེ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་རཱི་ར་པ་དེ་སེ. དུ་ཀྑཾ དཱུ་རཱ་པ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཝི་པུ་ལཾ. སུ་ཁནྟི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཛྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ་ཀྐ་མ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ་པི ས་མྨ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཙི་ཏྟུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ན སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཡ སུ་ཁ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ, སཱ ཙ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཡ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ, སོ ཙ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༧༠. གུ་ཎེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་མཱི་པ་མེ་ཝ ནེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཝ་ཏ མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༧༡. ཀིཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཁཱ་པི དུ་ཀྑཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མ་ཏྠནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཝ པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟེ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་ས་ཛྫཱ ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་ར་ཎེ ནི་ས་ཛྫཱ ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
༣༧༤. ཚ་ནྡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ནེ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི སི་ནེ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. མུ་ཙྪཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི མོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་དཱ་པཱ་ད་ནེ་ན. ཝི་པཱ་སཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི པཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱ་ག་གྒི་ནཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶ་ར་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
ཨ་ལླ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་སྣེ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཀ་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ལླཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཀ་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱཏི པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ཊཱི་ཙ་ཀ་བ་ཧཱུ་ད་ཀ་ཧཾ་ས-པ་ར་མ་ཧཾ་སཱ་དི་བྷེ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛྫཱ.
༣༧༦. ཀུ་ཏོ་པི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པོ་སི་ནེ་ཧོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀོ་ལཱ༹་པཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྣ་སི་ནེ་ཧཾ ནི་རཱ་པ’’ནྟི. ཀོ་ལ༹ནྟི ཝཱ སུ་ཀྑ་ཀ་ལི་ངྒ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀོ་ལ༹ཾ ཀོ་ལ༹་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཀོ་ལཱ༹་པཾ. པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ཧ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཏི་ནྟ་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཀྑ་ཀོ་ལཱ༹་པ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ར་ཀཱ ཨུ་ད་ཀཱ ཐ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནི་ད་སྶི་ཏོ. ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ཧཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཨ་ཏི་ནི་གྒ་ཎྷ་ནུ་པ་ཀྐ་མ་པྤ་བྷ་ཝཱ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་ཧཱིཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝེ་ད་ནཱ་ཧི. དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༣༧༧. ཀིཾ པ་ན ན ས་མ་ཏྠོ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི ས་མ་ཏྠོ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ས་བྦེ་ས་མྤི ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟ་མྤི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཏྠོ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ན པ་ན ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བོ་དྷཱ་ཡ ཨ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཨི་མ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཝ་ཙཱ་ཧཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ, ཀ་སྶ་པཾ སུ་ག་ཏཾ ཏ་དཱ;
ཀུ་ཏོ ནུ བོ་དྷི མུ་ཎྜ་སྶ, བོ་དྷི པ་ར་མ་དུ་ལླ་བྷཱ.
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཨ་ཙ་རིཾ དུ་ཀྐ་རཾ བ་ཧུཾ;
ཚ་བྦ་སྶཱ་ནུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ, ཏ་ཏོ བོ་དྷི་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན, པཱ་པུ་ཎིཾ བོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཀུ་མ་གྒེ་ན ག་ཝེ་སི་སྶཾ, པུ་བྦ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི.
དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ བོ་དྷཱ་ཡ ཨ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཐ ཝཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་ཀྐ་མ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཧི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ ཏི་བྦ་ཚ་ནྡ་ཏཱ་ཡ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཨཱི་དི་ས་མྤི ནཱ་མ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ – ‘‘སོ ཙ མེ པ་ཙྪཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ་ཝ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་ནི་མྨ་ཐ་ན་གུ་ཎོཏི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་གུ་ཎོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་སཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྒཱ་མེ དྭེ ཏ་ཡོ ས་མྤ་ཧཱ་རེཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ར་པ་ཡོ་གེ. པ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡནྟི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་བྦཾ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝཱི་རི་ཡཾ.
ཨ་བྷི་ད་ནྟནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ད་ནྟཾ, ཨུ་པ་རི་ད་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་ད་ནྟ’’ནྟི. སོ ཧི ཨི་ཏ་རཾ མུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི བ་ལ་ཝ་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟནྟི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལ༹་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་པེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ནྟཱ་པ་ནཾ. ས་ད་ར་ཐོཏི ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་ཧ་ནེ་ན, ཀཱ་ཡ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དྡྷ་སྶཱཏི ཏུ་ད་སྶ. ས་ཏོཏི ས་མཱ་ན་སྶ.
༣༧༨. སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནནྟི སཱི་སཾ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཝེ་ཋ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཏ་ཀ་ས་དི་སཱ’’ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པི་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ སེ་ཏ་ཝཱ་ར་ཎ་སུ་པི་ནཾ པ་སྶི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི བྱཱ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༣༧༩. དྷ་མྨ་ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷཱུ་ཏི མ་རི་ས་ནི་ཡོ་ཏི མཱ་རི་སོ, པི་ཡཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཛ་ཛྫི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏཾ བྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཛ་ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱཏི ‘‘ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ་སྶཱ་མ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ. ཀ་སྨཱ? ཡཱ་པེ་སྶཱ་མ་ཧནྟི ཨ་ཧ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཱ་མི.
༣༨༠-༨༡. ཨེ་ཏཱ་ཝ པ་ར་མནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་མཾ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝེ་དི་ཡ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཉྙོ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ན་ངྒ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨཱུ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ཙྩཱ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ར་ཛ་ཏ་ན་ངྒ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀ་ས་མཱ་ག་མེ ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་མཱ་དྷི པ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ‘‘བོ་དྷཱ་ཡ མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ, ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཡ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ཏཱ་ནུ་སཱ་རི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཀ་སྶཱ པ་ན ས་ཏི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་ཡི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༢. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨཱ་ཝ་ཏྟོཏི པུ་བྦེ པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ས་གི་དྡྷོ…པེ… ཨཱ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི. དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ. ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ ཀི་ར ཝི་སཱ་ཁ་མཱ་ས་སྶ ཨ་དྡྷ་མཱ་སི་ཡཾ ག་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི.
༣༨༧. ‘‘ཨ་དྡྷཱ་བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ནོ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི’’ནྟི. ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནནྟི ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ. ཨ་ས་ལླཱི་ནོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ས་བྦ་སོ ན ལི་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ, ནི་བྦཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་མཱིཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་མི. པུ་བྦཱ་བྷོ་གེ་ནཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་བྷོ་གེ་ན. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར…པེ… ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏ་ཐཱ་སུ་པྤ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝཱ་རེ ཝཱ. ཏ་དཱ ཧི དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དེ་སི་ཏ་དེ་ས་ནཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ སི་ཡཱ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠི.
ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་མེ་ཏནྟི ‘‘ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱི་དི་སཱི པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་སྶ་མཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེཏི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ. ཝི་ཀ་ས་ནྟི སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶེ་ན. ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཀུ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ནྟི་ནི་ཀཱ་དི་རུ་ཀྑཱ་ནཾ. པ་ཏི་ལཱི་ཡ་ནྟི ནི་སྶ་ཡ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ནི་དྡཱ་ས་མ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ར་ཐ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏ་ཉྩ ཨི་དྷ ནི་དྡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ད་ར་ཐ་ཝ་སེ་ནཱཏི ད་ར་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཉྩ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ད་ར་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་རཱི་ར་གི་ལཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནི་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ས་རཱི་ར་གི་ལཱ་ན་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༠; མ. ནི. ༢.༢༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨིནྟི པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི, ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨེ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟི, ཡ་དི་དཾ དི་ཝཱ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༨༩. ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ཧཱིཏི དོ་ས་མ་གྒཾ ནི་ནྡཱ་པ་ཐཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ཧི. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་མྤི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཐོ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི པ་སཾ་ས་ནྟོ’’ཏི. ས་མྤ་ཏྟེ ཀཱ་ལེཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡོ་གྒེ ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ.
ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱཏི ག་ཎཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་པ་ཉྩནྟི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཾ. ‘‘པུ་ཉྙ་ཝཱ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ནྡ་ཝཱ་ས་ཧ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ.
ས་ཀ་ལཾ ར་ཏྟིཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་ར་སྶ ཉཱ་ཎཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ’’ཏི. ཨི་མཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻཱ་ཝ ཏེ, ཀིཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་པི ཝི་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ར་ཛྫ་སྶ པ་དེ་སི་ཀ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ན་གྒྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ དུ་གྒ་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀནྟི ཨི་དཾ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.