༣. མ་ཧཱ་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༦. ཏ་ཏྠཱཏི གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟེ. ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱཏི (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༡༡.༡༧) ཏི་སྶོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ, ཏི་ཝི་དྷཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ ནཱ་ལ༹ཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ, ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ པ་དཾ ནཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏྠ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་གྒོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན’’ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཾ་སཱ བྷཱ་གཱ ཨ་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱུ་པཱ་ཡཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན’’ནྟི. ནི་ཡ་མ་ཏོ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཝ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ, ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་སྶཱཏི པི་ཎྜ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་དྭ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཨེ་ཝ སུ་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ནནྟི ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ – ‘‘ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ ཙ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ས་མྤ་ཊི་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་མྤི ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ན’’ནྟི. ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་པ་མེ་ཡྻཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ཨུ་པ་མཱུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ག་མ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡནྟི ནི་སི་ནྣ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟེ. ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱཏི ས་བྦེ་ཧི་པི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨ་ངྒཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་ནི, བྷཱ་གཱ. ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒེ་ཧཱི་ཏི ཨ་གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. གོ་མ་ཎྜ་ལནྟི གོ་ས་མཱུ་ཧཾ. པ་རི་ཧ་རི་ཏུནྟི ར་ཀྑི་ཏུཾ. ཏཾ པ་ན པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. ཝ་ཌྜྷིནྟི གུ་ནྣཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་གོ་ར་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་ཝུ་དྡྷིཾ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མི་ད’’ནྟི རཱུ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ, པ་རི་མཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པི ས་རཱི་ར་རཱུ་པ་མྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ’’ཏི. ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཝི་ན་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ནཱི་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སེ་ཏ་ས་བ་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
དྷ་ནུ་ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་སྶཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ དྷ་ནུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཏྟི་ག་ཎཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ ས་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨི་སྶ་ར་བྷ་ཏྟི་ག་ཎཱ་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ སཱུ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན རཱ་མ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་ག་ཎཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཝཱི་སུ ཀ་ཏཾ ཕ་ར་སུ་ཙ་ཀྐཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ, ཁུ་དྡ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཝཱ. ས་ཊ་ཏི རུ་ཛ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཱ་ཊི་ཀཱ, སཾ་ཝ་དྡྷཱ སཱ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝཱ་ཀེ་ནཱཏི ཝཱ་ཀ་པ་ཏྟེ་ན. ཙཱི་ར་ཀེ་ནཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀེ་ན. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ནི་གྒཱ་ཧནྟི སུ་སུ་མཱ་རཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ར་ཧི་ཏཾ. པཱི་ཏནྟི པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ པཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡེ་ན སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ.
པ་ཉྩ ཨ་ཧཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩཱ་ཧི་ཏོ, སོ ཨེ་ཝ ཝཱ་རོ་ཏི པ་ཉྩཱ་ཧི་ཀ་ཝཱ་རོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀ་ཝཱ་རོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ.
པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནནྟི པི་ཏ་རཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, པི་ཏ་རཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི གུ་ནྣཾ རུ་ཙི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ན་དི་པཱ་རཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. གོ་བྷ་ཏྟནྟི ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི་ཀཱ་དི་མི་སྶཾ གོ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ, བྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཡཱ་གུ་པི ག་ཧི་ཏཱ.
༣༤༧. ‘‘དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་དྭ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏིཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹་ཡཾ (དྷ. ས. ༦༥༡-༦༥༥) ཨཱ་ག་ཏཱ. པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་བྷཱ་གཱ. རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཝཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་ལཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཱ. ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཙ ཨཾ་སཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊྛནྟི ཝཱ ས་རཱི་རཾ, ཏ་སྶ ཨཾ་སཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝི་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ. ཨ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ‘‘ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི པུ་ན ཏ་ཏྠ ཡཾ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ད་ཉྙཾ ཨ་རཱུ་པཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀྐ་མེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཀཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. རཱུ་པ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏི ཛ་ར་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ ན ཀུ་ཏོ་ཙི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ག་ཎ་ན་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, བཱ་ལོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཧོ་ཏི, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ…པེ… ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༢; ནེ་ཏྟི. ༡༡༦). ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, པ་ཎྜི་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཧོ་ཏི, སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི, སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ…པེ… པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༣; ཨ. ནི. ༣.༣; ནེ་ཏྟི. ༡༡༦). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི. བཱ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏེ ན སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡཾ བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘བཱ་ལེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཉྩེ, ཏཾ ཀ་པྤི་ཡཾ. ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཉྩེ, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཡཾ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཏ་དེ་ཝ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་དི་ཏོ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ག་རུ་ཀཾ, ཏ་ད་ཉྙཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. དྷ་མྨ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. ས་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྩཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ. དྷ་མྨ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཱ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི.
གོ་ཝ་ཎ་ས་དི་སེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི.
‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༨.༥༦) ཚ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་ཡཱུ་སོ ག་ཎྜོ ཝི་ཡ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ་ན ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ད་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཝ་ཎཾ ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་རཾ ན ས་མྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་ཐཱ དྷཱུ་མོ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཎྷོ སུ་ཁུ་མོ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སྶ བྱཱ་པེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨི་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཎྷཱ སུ་ཁུ་མཱ ཏཾ ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སྶ བྱཱ་པེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཉཱ་ཎ་གྒི་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མོ་ཏི དྷཱུ་མོ ཝི་ཡཱ་ཏི དྷཱུ་མོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀོ དྷཱུ་མཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དྷཱུ་མཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ. ཀ་ཏ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. ཏ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ གུ་ཎ་ཝཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་དི ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, སུ་དྡྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ན དྷ་མྨེ ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནཱ་བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་སྶཾ བཱ་ལེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏཾ;
བྷཱ་ས་ཡེ ཛོ་ཏ་ཡེ དྷ་མྨཾ, པ་གྒ་ཎྷེ ཨི་སི་ནཾ དྷ་ཛ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༢.༢༤༡);
ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏི་ཏྠཾ, ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏི, པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱུ་ད་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ནྟི, པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཏི་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཐཾ རོ་པེ་ཏ་བྦནྟི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ རོ་པེ་ཏ་བྦོ, ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ‘‘ནི་རཱུ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ནི་རཱུ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ ནི་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོཏི ས་དྡ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སེ. པཱ་ལི༹ ཀིཾ ཝ་དེ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠོ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ས་ངྐེ་ཏ་ཏྠཾ ཝཱ. ན པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ན་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ པུ་ཙྪཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན པ་རི་པ་ཉྷ་ཏཱིཏི པ་རི པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཾ ན ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཏེཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ. ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ན ད་སྶེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཾ གུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི སི་ནེ་རུ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏི་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོ ཧི ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ནྟི ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝཾ, ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ན དོ་སོ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༡༤);
དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སྶོ་ཏ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་ཏི་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
པཱི་ཏཱ་པཱི་ཏནྟི གོ་ག་ཎེ པཱི་ཏཾ ཨ་པཱི་ཏ་ཉྩ གོ་རཱུ་པཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན ཝི་ནྡ་ཏི. ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཧི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོཏི པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ’’ནྟི. པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝི་དྷི་པྤ་ཊི་སེ་དྷོ ཝཱ, ཨ་རི་ཡ-ས་དྡོ ཝཱ ནི་དྡོ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀནྟི ཙ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཏཱ བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ངྒ་སྶ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨི་མེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀི་སྨི་ཉྩི དཱ་ཡ་ཀེ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཧ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཧཱ་རོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ཧཱ་རོ.
ཨི་མེ ཨ་མྷེ་སུ ག་རུ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ པི་ཏུ་པེ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཾ, ཏེ་ན ཐེ་རཱ་ནཾ ཏེ་སུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝཾ. ན ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི སཱ་ས་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་བ་ནྡྷནྟི པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ. ས་ཙྩ་ས་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་པ་ནཾ གུ་ཡ྄ཧ་ག་ནྠཾ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ‘‘རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཝཱ རཱུ་པཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཏ་སྶ གོ་ག་ཎོ་པི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ་པི ན པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མ་ཧཱ་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.