༥. ནི་ཝཱ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. ནི་ཝ་པྤ་ཏཱི་ཏི ནི་ཝཱ་པོ, ནི་ཝཱ་པཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ནི་ཝཱ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནེ་ཝཱ་པི་ཀོ, ནི་ཝཱ་པེ་ན མི་གེ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀ་མཱ་ག་ཝི་ཀོ. ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་ནཱིཏི ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་ནི. ཝ་པྤནྟི ས་སྶཾ ཝི་ཡ ཝ་པི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝ་པྤཾ. ‘‘མ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ ཀེ ཨཱི་དི་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི མཱ་ན་མ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་ཏི་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ ཧི ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ཝ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ སཱ་ས་ངྐཱ ཨུ་བྦི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ མཱ་ག་ཝི་ཀཱ་དི་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རེ, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ན བ་དྡྷཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་སྶ་ནྟི. ནི་ཝ་པ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་ཝཱ་པོ, ནི་ཝཱ་པ་བྷཱུ་མི ནི་ཝཱ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝཱ་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱི་ཝཱ་ར་ཝ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ནཱི་ཝཱ་ར་སྶ ས་མཱུ་ཧོ ཝི་ཡ. ནཱི་ཝཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་ཧི་ཛཱ་ཏི. མེ་གྷ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡཱཏི མེ་གྷ་གྷ་ཊཱ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་ནྟི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ར་ཊྛཾ. པ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ས་ངྐ་པ་རི་ས་ངྐཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཀ་ཎྞེ ཙཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. མ་ཎྜ་ལ་གུ་མྦནྟི མ་ཎྜ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏཾ གུ་མྦཾ.
༢༦༢. ཀ་པྤེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. མི་གེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ. སོ ཨེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི, པ་བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ.
༢༦༣. བྷ་ཡེ་ན བྷོ་ག་ཏོཏི བྷ་ཡེ་ན ས་ཧ ས་བྷ་ཡཾ ནི་ཝཱ་པ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ. བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན བ་ལ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ. བ་ལནྟི ཙ ས་རཱི་ར་བ་ལཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་གྒེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཀ་ཝཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི.
༢༦༤. སི་ཀྑི་ཏ་ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱཏི པ་རི་ཙི་ཏ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ, ཝ་ཉྩ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ. པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི པ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི པ་ར་ཛ་ནཱ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཀྑཱ’’ཏི. ས་མ་ནྟཱ ས་པྤ་དེ་སནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་དེ་ས་ཝ་ནྟཾ ཝི་པུ་ལོ་ཀཱ་ས་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ པ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ཏཱ མ་ཧཱ་ཨོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི.
༢༦༥. གྷ་ཊྚེ་སྶ་ནྟཱིཏི ‘‘ས་བྷ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ཉྙཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏེ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཙྩ་ཛི་སྶ་ནྟཱིཏི ནི་བྦི་སི་སྶ་ནྟི. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཛི་ཎྞོ. དུ་བྦ་ལོཏི བྱཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱ བ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ.
༢༦༧. ནི་ཝཱ་པ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ནི་ཝཱ་པོ་ཏི ཝཱ. ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ. ཝ་ཊྚེ ཨཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ གི་དྡྷེ ས་ཏྟེ ཏ་སྶེ་ཝ གེ་དྷ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ;
ཏེ་ན ཏཾ བཱ་དྷ་ཡི་སྶཱ་མི, ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣);
ཨ་ཡནྟི པ་ཋ་མ་མི་ག་ཛཱ་ཏཱུ་པ་མཱ. ཝཱ་ན་པ་ཏྠ་སྶ ས་ཏོ་ཝ པ་པ་ཉྩ་པ་ར་ད་ཏྟི་ཀཱ་དི་ས་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི.
༢༦༨. ཀཱ་མ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི ཨི་དྷ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ’’ཏི. ཀཱ་མེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ནི་མུ་གྒ་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དུ་ཏི་ཡ་མི་ག་ཛཱ་ཏཱུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༢༦༩. ཏ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ཀཱ་མེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ, ན དུ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་མུ་གྒཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ ཀཱ་མཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ན ནི་མུ་གྒཱ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ནི་མུ་གྒཱ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དི་ཊྛི་ཛཱ་ལ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལཱ་ནུ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ར་སྶ པཱ་པི་མ་ཏོ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི.
༢༧༡. ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མཱ་རཱ ཝཱ ཨི་དྷ མཱ་རགྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷི་ནྡི ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀི་ཉྩཱ་པི མཱ་རོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ན མཱ་ར་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷི་ནྡཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཙ ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏཾ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ནི་རཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི. སོཏི མཱ་རོ. དི་སྭཱཏི ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ. ཡ་སྨཱ མ་གྒེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ས་ཝཱ ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི.
ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ཙ. ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ལ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ. ཨ་ཐ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡེ་ས་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན (མ་ཧཱ་ནི. ༣, ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༢, ༢༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༤) ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་པ་དཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཝི་ས་ཏཱཏི ཝི་ཏྠ་ཊཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ བྱཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཊཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཀཱ་ར་སྶ ཊ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སཱ་ལཱཏི ཝི་པུ་ལཱ. ཝི་ས་ཀྐ་ཏཱིཏི པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི ས་ཧ་ཏི. ར་ཏྟོ ཧི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པཱ་དེ་ན ཏཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ས་ཧ་ཏི. ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ, ཝི་པྥ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཝི་ས་ཀྐ་ནནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཝི་ཝི་དྷེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཧ་ར་ཏི ས་ངྑི་པ་ཏི, ཝི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟཱི ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་མཱུ་ལཱ, ཝི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་མཱུ་ལཱ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སཾ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ས་ཕ་ལཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་མ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ ‘‘ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཝི་སཱ་ལཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཏྟི་ཎྞོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝཱ ཏི་ཎྞོ ནི་ཏྟི་ཎྞོ. ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ནི་ཝཱ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.