༤. ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཏ་དཱ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྶ ཧི སོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོཏི པུ་རཱ་ཏ་ནོ ཨེ་ཀོ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ག་ཧོ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ག་ཧོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ. ན་ག་ར-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཉྙེ་པེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི དི་སྭཱ ས་མྨཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ག་ཧཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི་པི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ. ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ག་ཧཾ ག་ཧ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི་པི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ, ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎཱི་ཡ་ཀཱ་དཱི་ཧི རཱ་ཛ་ཏེ, ནི་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟེ་ཧི མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི, པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ པ་ཀཱ་རེ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙཱཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ལཱུ༹་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི, ན པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ཊྛ་ཀ་པ་ཝ་ན་མེ་ཝ. ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ.
ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྷཱུ་མི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཾ, ཛཱ་ཡི ཝཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཏྠཱ་བྷི ཛཱ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ བྷཱུ་མཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཾ, སཱ ཨི་མེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ་ཏི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོ’’ཏི. ཀ་སྶ པ་ནཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡོ་ཝ ཨི་དྷ ཛཱ་ཏི-ས་དྡོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པ་དོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ་པི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ པ་དེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི.
ག་རུ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱ་ཀི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶཱཏི སཱ་ཀི་ཡ་རཱ་ཛ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ. ད་ས་ནྣཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི. ཏ་ཏྠ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ལཱ་བྷཱི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷཱི. ཏ་ཏྠཱཏི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ.
ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨོ ག་རུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་ག་རུ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ཧི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཝ་ས་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཨ་ཏྠི. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྟི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡཱ་མ་མ་ཏྟ’’ནྟི. ད་ས་བ་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པི ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ས་དི་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཀི་ཏྟ་ནེ ‘‘ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་མཱིཏི ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མི. ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཧི ཙ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ. པུ་ཎྞཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀིཾ མེ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ན་ཧཱ་ཏོ་ཝཱཏི དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནུ་སྶུ་ཀྐེ་ན སཱ་ཡ་ནྷེ བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ནྷཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ དྭི་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་སི་དྡྷཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ ཙ ནཱ་མ…པེ… ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པུ་བྦ་ཀོ་པི ཧི པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྠོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ས་ནཾ སོ་བྷ་ཏི, ན པ་ན སཱ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཙ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཐཱ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ – ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༨༦-༨༨; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢) བྷི་ཀྑཱུ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ག་ཝཱ ན པུ་ཙྪ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ན མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཌྜྷི་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ’’ཏི.
ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཀེ་ན ཨཱུ་ནོ་པི ཨ་ནཱུ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་རཱ་སི་ཏོ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་ས་མ་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཐ་ནཾ མ་ཧ་ཏཱ ཀ་ཎྛེ་ན ཙ ཀ་ཐ་ནཾ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མེ་གྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་གུ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ, ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་དི་ནཱ.
ག་རུ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པྤ-ས་དྡ་སྶ པ་རི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པྤ-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏ་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༢༥; ༢.༡༣༤) ཝི་ཡ.
ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ ནཱ་མ (ཨ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༦༣) ཨ་ཏྲ ཨ་ཏྲ ཨི་ཙྪཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ནཱ. ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀ་ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏུ ‘‘ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨཱ་པཱ་ཐ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ. ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་པི ཧོ་ཏི.
ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨི་ཙྪཱ་པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨི་ཙྪཱ་པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པ་རོ་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སནྟི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝ་སཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་མཾ.
ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི ན ཨ་ཉྙཱ་སི སོ་སཱ་ནི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཾ. དུ་ཏི་ཡོ མཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻཱཏི དུ་ཏི་ཡོ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཡ་ཐཱ མཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ནྟ་རཾ སུ་སཱ་ནེ ཝ་སཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཧོ སོ་སཱ་ནི་ཀུ་ཏྟ་མོ.
དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཛ་ན་ཏཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱཏི ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཝ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ. ག་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ སོ, ཏེ་ན ར་ཏྟི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་བྷ་ཡེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ཏོ.
ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཝི་ཡཱཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝུ་ཏྠཱ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ.
ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཀ་ཏི་དུ་བྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་རུ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ན་ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ས་རཱི་ར་ཁེ་དཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ ན ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ, བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཏཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ན་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ནྟོ་ས་ཝི་རོ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ…པེ… དྷཱ་རེ་ནྟོ་པི ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་ས་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཨ་པི་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒོ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ.
དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏི་ཝི་དྷ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀཱ་ཀཱི. ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཙུ་ཎྞི་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ར་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ས་ཉྩཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཙ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ, ན ཛྷཱ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ན’’ནྟི. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནནྟི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མེ་ན པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝོ་དཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ. ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ.
ཏི་ཝི་དྷ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སཾ་ས་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཾ་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ས་གྒོ, རཱ་གོ. ས་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟོ སཾ་ས་གྒོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ པ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨི་ཏྠཱི ཝཱཏི ཝ་དྷཱུ, ཡུ་ཝ་ཏཱི ཝཱ. ས་ནྡྷཱ་ནེ་ཏུནྟི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ གྷ་ཊེ་ཏུཾ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་དཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཝ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཝ་ཏྟ་ཀ་མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི རཱ་གོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ་ཡེ་ཝ. ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་རེ་ཧི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏི་སྶ་ད་ཧ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ད་ཧ་རོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཝི་དྡྷོཏི རཱ་ག་ས་ལླེ་ན ཧ་ད་ཡེ ཨ་པྤི་ཏོ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཝི་དྡྷོ.
སོཏི ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ. ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར གཱ་མེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ན ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཡཱ་གུཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཡཱ་གུ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱཏི ‘‘ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་མ, ཨ་པི་ཙ ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ.
ཨཱ་དི་ཏོ ལ་པ་ནཾ ཨཱ་ལཱ་པོ, ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ལཱ་པོ ས་ལླཱ་པོ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ་པི ས་མྦྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ་ཝ.
པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སཾ་ས་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
གཱ་ཧ་གཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀཱ་ཡ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ས་མྦཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒནྟི ཀཱ་ཡ་པ་རཱ་མཱ་ས་སཾ་ས་གྒཾ. གཱ་ཧ་གཱ་ཧ་ཀོཏི ག་ཎྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ན་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ཧ་མུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་མི་སེ་ཧི ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀེ་ཧི ས་ཡཾ མུ་ཙྩ་ན་ཀོ. མུ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀོ. མུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་ཀོཏི མུ་ཙྩ་ན་ཀེ་ཧི ས་ཡ་མྤི མུ་ཙྩ་ན་ཀོ. ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀཱ་མི་སཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱ, ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན. བྷི་ཀྑུ་པ་ཀྑེ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨཱ་མི་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཾ. པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ཀ་ཎྷ་ས་པྤེ་ན, ཨ་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་ཧ ན སཾ་ཝ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་ཧ ན སཾ་ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷིཔི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ་པི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ན པུ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ས་མྨཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཡ་ཐཱ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ན་མྤི མི་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ནི་པྥཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་བྦཱ་ན་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་རི་ཏུ་སྶ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཏེ ཨ་ག་དྷི་ཏོ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི པཱ་མོ་ཛྫ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་སུ་ཁེ་ཧི ས་མྨཱ བྲཱུ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ པ་ན་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ, ཏ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཡོ ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཡཱ ནེ་སཾ པ་རེ་སཾ སཾ་ཀི་ཏྟ་ནཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏཱ་སུ པུ་རི་མཱ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ, ཨི་ཏ་རཱ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ས་བྦཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀ་ཎྜཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཀེ དཱུ་ར་ཏོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་པྤི་ཙྪེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ ཧི ཏཱ་ནི ‘‘ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨོ་ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན. སུ་ཁུ་མཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤཱི་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཝུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སུ་ཁུ་མ་ནི་པུ་ཎཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ པ་ན ‘‘མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏེ དོ་སཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡ་མཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡ་སྶ་ཀོ. གཱ་ཧེ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ ག་ཎྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཊྛ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོ. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏུ་སྶཱ་ཧེ. ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་གུ་ཎཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏོ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
གཱ་ཧ་གཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༣. ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ནྡ་མ་ནྡོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་ཚེ་ཀོ ཝི་ཡ. ཨ་བ་ལ་བ་ལོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་བ་ལོ ཝི་ཡ. བྷཱ་ཀུ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཀུ་ཊི་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏི ཝི་ཡ དུ་མྨུ་ཁོ ཝི་ཡ. ཨ་ནུ་མ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་མ་སི་ཏྭཱ, ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀོ ལཱ་བྷོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཉྩ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙཱ་རི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཨ་བྷི་ར་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ར་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ར་ནྟ’’ནྟི. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཉྩེ་ཏཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་བྷི་ར་མི་ཏྭཱ ཙི་ར་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ན་ཏྠི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་ཧཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་ལཱ་བྷི་ནོ.
པུ་བྦེ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ན་པ་ས་ངྒེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དིཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘བུ་དྡྷ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ.
ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ག་མ་ན་ཏོ. ས་མ་ནྟཱཏི ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏ་རུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལེ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ནྟོ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ས་ཏྟ་ཧི ཝཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ས་རཱི་ར་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཝི་རེ་ཙ་ནེ་ན ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཱ་བྷི་ཀ་ངྑ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ (ཨ. ནི. ༧.༧༢) མ་གྷ་དེ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ནཾ (ཛཱ. ༡.༡.༩) ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་སྶ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནེ་ན. སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ (པཱ་ཙི. ༣༢༦) ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལཱ་དི་ཀེ བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱ་རི་ཀཱ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ.
༢༥༥. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ…པེ… མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩོཏི ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏོ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཾ ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. བ་ཧཱུ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ར་སྶ པ་རི་སཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཙི་ཎྞ་ག་རུ་ཝཱ་སཱ ག་རུ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟེ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནེ ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རོ སཱ་ས་ནེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཀི་སྨི་ཉྩི ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏེ་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟི རུ་ལ༹ྷཱི ནཱ་མ. ཝི་ཛི་ཏ་མཱ་ར་ཏྟཱ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡ་མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ. ཨ་ཉྙཾ སེ་ཝི་ཏྭཱཏི ‘‘མ་མ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ.
བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཏཾ་ཏཾ་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་གོ་སི་ངྒ་སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཝོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༢༦) སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༥, ༣༡༥) ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷི་ཀནྟི ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ ལཱ་མ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏུཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༢.༢༨༢) ཀ་ཐེ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སེཏི – ‘‘ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ, ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ, ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ ཙཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སེ ཀ་ཐེ་སི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏེ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༣༠༤) ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) པཱ་ན་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐནྟི ‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ མུ་ཁཾ ཡ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༢.༤༠༠; སུ. ནི. ༥༧༣) ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་ན་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་གུཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༢༣༨). ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡནྟི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ན་ཡཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཎྞ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི བ་ཧཱུ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ན་ཡཾ དེ་སེ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ དེ་སི་ཏཾ ཐེ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟ་སྶ…པེ… ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
ཙཱ་རི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི. ཡ་དཱ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སིཾ་སུ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. སཱི་སཱ་ནུ་ལོ་ཀཱི ཧུ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཐེ་རེ་ན ས་མཱ་ག་མེ ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ཋེ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ‘‘ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ’’ཏི ཙ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ལཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཙི་ནྟཱ ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུཾ ཨཱ་ག་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ས་ཏྠུ་ཀ་པྤཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ན་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ས་མྤ་དཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི.
༢༥༧. པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པ་ཋ་མཱ་ལཱ་པེ. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ ན ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝ་ས་རོ ན ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ པུ་ཙྪི དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་སྶ་པི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ མ་ཏྠ་ཀཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱིཏི ས་ཏྟ་མ་མྤི པ་ཉྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་མཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན་པི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭེ་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཱུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཀ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡ་མཱ་ཧ. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ…པེ… པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨, ༣༠) ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི. ན ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨེ་ཏཾ ན ས་ཧི་ཏཾ ནཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི ཧུ་ཏྭཱ. ན ཙ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ནྟེཏི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་མ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་པི ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་ན པུ་ཙྪཾ ཨཱ་ར་བྷི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ.
༢༥༨. ས་བྦ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ པ་ཉྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་སུ, པ་ཉྷ་ཝཱ་རེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ག་ཧ་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཎྷ་ཏཱི་ཏི ག་ཧ་ཎཾ, ས་ཧ ག་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ས་ག་ཧ་ཎཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཊྚཱ་ནུ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཡོ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ སཱི་ལེ ཋི་ཏོ, སོ་པི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་མེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི.
ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ཧེ་ཊྛི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཏྠོཏི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི ཧེ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཏྟཱ. སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ ཧི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ, དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་ན་ག་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ན་ཝ་མེ་ནེ་ཝ ཁ་ཎེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨུ་པཱ་ད་ཀཱ་ལོ. ཡ་ཐཱ ར་ཉྙོ ས་ཏྟ་མེ་ན ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏེ་ན སཱ་ཀེ་ཏེ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ན ཏཱ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ སུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ན་སཱ་དྷ་ཀ་ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ་གི་ནོ…པེ… ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ. ནི་རོ་དྷ་ས་ཡ་ནེཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ཡ་ནེ.
‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ པུ་ཎྞོ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱིཏི ས་ཏྟ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ནཱ་མ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ་པི ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ས་ཏྟ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ པུ་ཙྪ་ནྟོ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པུ་ཙྪཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནྟི པ་ཉྷཾ. ཀིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཀིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ནཾ ཐེ་རཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ པུ་ཙྪ་ནྟོ པུ་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནེ་ན ཀིཾ ཏི་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཝཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཡ་སྨིཾ པུ་ཙྪི, ཨུ་དཱ་ཧུ པཱ་ནཱི་ཡ་ཏྠི་ཀ་མ་ཏི་ཏྠེ་ཧི ཚི་ནྣ་ཏ་ཊེ་ཧི པཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝི་ས་ཡ་སྨིཾ པུ་ཙྪཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ད་ཏྠ་མ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཏི་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་མི་ནཱཏི ཡཾ ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ཝི་ཏྠི་ཎྞ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ན་ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷཱི་སུ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི. ད་ས་སུ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐཱ་སཱི་སེ་ན ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ ག་ཧི་ཏཾ. ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་ཎྞཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྒ་ཧེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི, ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨི་མཱ པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ.
ས་ཏྟ་ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༦༠. ས་མྨོ་དི་ཏུནྟི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏུཾ. ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཏ་དཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨ་བྷི་ཎྷ་ད་སྶ་ན་སྶཱཏི ནི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་སྶ, ནི་ཡ་ཏ་ད་སྶ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཀྑི་པཱིཏི གུ་ཎ་ཏོ ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི. ཐེ་ར་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པུ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་མ་ཙྩ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟོ.
‘‘ཨ་ནུ་མ་སྶ ཨ་ནུ་མ་སྶ པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན པ་ཉྷ་སྶ པུ་ཙྪ་ནཾ བྷཱ་རི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན’’ནྟི. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ཙྪ་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ས་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ན་མྤི བྷཱ་རི་ཡཾ དུ་ཀྐ་རཾ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤཱི་ཏི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི དུ་ཀྐ་རཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱཨཱ་དི་ཏོ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སཱི་ལཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་དྷིཾ, ཨ་ནྟེ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.